ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ରଥେନ କିଂ ଚେଷୁଵରେଣ ତସ୍ଯ ଗଣୈଶ୍ ଚ କିଂ ଦେଵଗଣୈଶ୍ ଚ ଶଂଭୋଃ ପୁରତ୍ରଯଂ ଦଗ୍ଧୁମଲୁପ୍ତଶକ୍ତେଃ କିମେତଦ୍ ଇତ୍ଯାହୁର୍ ଅଜେନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯାଃ

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଥ ଦରକାର କଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଦରକାର କଣ, ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଦରକାର କଣ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତିନିଟି ପୁର ଦହିବା ପାଇଁ? ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯଦି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଇନାହିଁ, ତେବେ ଏହା କଣ?'

ମନ୍ଵାମ ନୂନଂ ଭଗଵାନ୍ପିନାକୀ ଲୀଲାର୍ଥମେତତ୍ସକଲଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତୁମ୍ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଶ୍ଚେତି ତଥାନ୍ଯଥା ଚେଦ୍ ଆଡମ୍ବରେଣାସ୍ଯ ଫଲଂ କିମନ୍ଯତ୍

ମୁଁ ଭାବୁଛି, ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ କାମ କେବଳ ଖେଳର ଲାଗି କରୁଛନ୍ତି; ନାହିଁଲେ, ଏତେ ଢୋଙ୍ଗ ଦେଖାଇବାର ଅନ୍ୟ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିପାରେ?

ପୁରତ୍ରଯସ୍ଯାସ୍ଯ ସମୀପଵର୍ତୀ ସୁରେଶ୍ଵରୈର୍ ନନ୍ଦିମୁଖୈଶ୍ ଚ ନନ୍ଦୀ ଗଣୈର୍ଗଣେଶସ୍ତୁ ରରାଜ ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦ୍ରଥୋ ମେରୁରିଵାଷ୍ଟଶୃଙ୍ଗୈଃ

ଏହି ତିନିଟି ପୁର ନିକଟରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ନନ୍ଦି ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଗଣେଶ ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଆଠଟି ଶିଖର ଭଳି, ସଂସାରର ରଥ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ଅଥ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରଂ ସଗଣମଦ୍ରିସୁତାସହିତଂ ତଦା ତ୍ରିପୁରରଙ୍ଗତଲୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ ସୁରଗଣୋ ଽନୁଜଗାମ ସ୍ଵଯଂ ତଥା

ତାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଗଣମାନେ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଜେ ତ୍ରିପୁର ମଞ୍ଚରେ ଯାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ ସର୍ଵମିଵାପରଂ ତତ୍ ପୁରତ୍ରଯଂ ତତ୍ର ଵିଭାତି ସମ୍ଯକ୍ ନରେଶ୍ଵରୈଶ୍ଚୈଵ ଗଣୈଶ୍ ଚ ଦେଵୈଃ ସୁରେତରୈଶ୍ ଚ ତ୍ରିଵିଧୈର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଃ

ସେଠାରେ, ସେ ତିନିଟି ପୁର ଏମିତି ଦିଗ୍ଦାଜଳ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଆଉ ଏକ ବିଶ୍ୱ; ରାଜା, ଗଣ, ଦେବତା, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ମହାମୁନିମାନେ ଭରିଥିଲେ।

ଅଥ ସଜ୍ଯଂ ଧନୁଃ କୃତ୍ଵା ଶର୍ଵଃ ସଂଧାଯ ତଂ ଶରମ୍ ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ରେଣ ତ୍ରିପୁରଂ ସମଚିନ୍ତଯତ୍

ତାପରେ ଶର୍ବ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ କଷି, ତୀର ଲଗାଇ, ପାଶୁପତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଦେଇ, ତ୍ରିପୁରକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତେ ମହାଦେଵେ ରୁଦ୍ରେ ଵିତତକାର୍ମୁକେ ପୁରାଣି ତେନ କାଲେନ ଜଗ୍ମୁରେକତ୍ଵମାଶୁ ଵୈ

ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଧରି ଦାଉଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ସେଇ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପୁର ତୁରନ୍ତ ଏକଟି ହେଇଗଲା।

ଏକୀଭାଵଂ ଗତେ ଚୈଵ ତ୍ରିପୁରେ ସମୁପାଗତେ ବଭୂଵ ତୁମୁଲୋ ହର୍ଷୋ ଦେଵତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ତ୍ରିପୁର ଏକ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ହର୍ଷ ହେଲା।

ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ପରମର୍ଷଯଃ ଜଯେତି ଵାଚୋ ମୁମୁଚୁଃ ସଂସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ଽଷ୍ଟମୂର୍ତିକମ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, 'ଜୟ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।

ଅଥାହ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଭଗନେତ୍ରନିପାତନମ୍ ପୁଷ୍ଯଯୋଗେ ଽପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଲୀଲାଵଶମୁମାପତିମ୍

ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ଭଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ଦିନ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉମାପତି ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଲୀଳା କରନ୍ତି।

ସ୍ଥାନେ ତଵ ମହାଦେଵ ଚେଷ୍ଟେଯଂ ପରମେଶ୍ଵର ପୂର୍ଵଦେଵାଶ୍ ଚ ଦେଵାଶ୍ ଚ ସମାସ୍ତଵ ଯତଃ ପ୍ରଭୋ

ହେ ମହାଦେବ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ; କାରଣ, ପୁରୁଣା ଦେବମାନେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।

ତଥାପି ଦେଵା ଧର୍ମିଷ୍ଠାଃ ପୂର୍ଵଦେଵାଶ୍ ଚ ପାପିନଃ ଯତସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଗନ୍ନାଥ ଲୀଲାଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମିହାର୍ହସି

ତଥାପି, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବମାନେ ଧର୍ମିକ, ପୁରୁଣା ଦେବମାନେ ପାପୀ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏହି ଲୀଳାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

କିଂ ରଥେନ ଧ୍ଵଜେନେଶ ତଵ ଦଗ୍ଧୁଂ ପୁରତ୍ରଯମ୍ ଇଷୁଣା ଭୂତସଂଘୈଶ୍ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ମଯା ପ୍ରଭୋ

ହେ ଈଶ୍ୱର, ତୁମେ କାହିଁକି ରଥ, ଧ୍ୱଜ, ତୀର, ଭୂତମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମୋତେ ନେଇ ଏହି ତିନିଟି ପୁର ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହାଁଛ? କଣ ଦରକାର?

ପୁଷ୍ଯଯୋଗେ ତ୍ଵନୁପ୍ରାପ୍ତେ ପୁରଂ ଦଗ୍ଧୁମିହାର୍ହସି ଯାଵନ୍ନ ଯାନ୍ତି ଦେଵେଶ ଵିଯୋଗଂ ତାଵଦେଵ ତୁ

ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗ ଆସିଲେ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପୁର ଦହିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଦେବମାନେ ଯାଉନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର।

ଦଗ୍ଧୁମର୍ହସି ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନି ପୁରାଣି ଵୈ ଅଥ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ତଦଵୈକ୍ଷତ

ତୁମେ ଏହି ତିନିଟି ପୁର ଶୀଘ୍ର ଦହିଦେବା ଉଚିତ; ତାପରେ ସର୍ବଜ୍ଞ ମହାଦେବ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।

ପୁରତ୍ରଯଂ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଭସ୍ମ ଵୈ କୃତମ୍ ସୋମଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ କାଲାଗ୍ନିର୍ଵାଯୁରେଵ ଚ

ବିରୂପାକ୍ଷ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତିନିଟି ପୁରକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ; ସୋମ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, କାଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

ଶରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵମୂଚୁଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତମ୍ ଦଗ୍ଧମପ୍ଯଥ ଦେଵେଶ ଵୀକ୍ଷଣେନ ପୁରତ୍ରଯମ୍

ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତୀର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଭଗବାନ୍‌କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ତ୍ରିପୁର ଦହିଯାଇଛି।'

ଅସ୍ମଦ୍ଧିତାର୍ଥଂ ଦେଵେଶ ଶରଂ ମୋକ୍ତୁମିହାର୍ହସି ଅଥ ସଂମୃଜ୍ଯ ଧନୁଷୋ ଜ୍ଯାଂ ହସନ୍ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନଃ

ଆମ ଉପକାର ପାଇଁ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏହି ତୀର ମୁକ୍ତ କର; ତାପରେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦ୍ଦନ ହସି, ଧନୁଷର ତାର ମୁଛିଲେ।

ମୁମୋଚ ବାଣଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଵ୍ଯାକୃଷ୍ଯାକର୍ଣମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତ୍ରିପୁରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକରଃ ଶରଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଈଶ୍ୱର ତୀରକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି, ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତ୍ରିପୁର ଦହିଗଲା, ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ତୀର ଦ୍ୱାରା।

ଦେଵଦେଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ରେଜେ ପୁରତ୍ରଯଂ ଦଗ୍ଧଂ ଦୈତ୍ଯକୋଟିଶତୈର୍ଵୃତମ୍

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ଶିର ନମାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି, ସେ ତିନିଟି ପୁରୀକୁ ଦହିଦେଇ, କୋଟିକୋଟି ଦାନବମାନେ ଚାରିପଟେ ରହିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଇଷୁଣା ତେନ କଲ୍ପାନ୍ତେ ରୁଦ୍ରେଣେଵ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ଯେ ପୂଜଯନ୍ତି ତତ୍ରାପି ଦୈତ୍ଯା ରୁଦ୍ରଂ ସବାନ୍ଧଵାଃ

ସେଇ ଶରରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷବେଳେ, ଯେପରି ରୁଦ୍ର ତିନି ଲୋକକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ପରିବାର ସହିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଗାଣପତ୍ଯଂ ତଦା ଶଂଭୋର୍ ଯଯୁଃ ପୂଜାଵିଧେର୍ବଲାତ୍ ନ କିଂଚିଦ୍ ଅବ୍ରୁଵନ୍ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରା ଗଣେଶ୍ଵରାଃ

ସେଇ ପୂଜାବିଧିର ଶକ୍ତିରେ, ସେମାନେ ଗଣପତିଙ୍କ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଗଣମାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।

ଭଯାଦ୍ଦେଵଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ଦେଵୀଂ ହିମଵତଃ ସୁତାମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀତଂ ତଦାନୀକଂ ଦେଵାନାଂ ଦେଵପୁଙ୍ଗଵଃ

ଭୟରୁ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଓ ହିମବନ୍ତଙ୍କ ଝିଅ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ସମାବେଶକୁ ଦେଖି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ—

କିଂ ଚେତ୍ଯାହ ତଦା ଦେଵାନ୍ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ସମନ୍ତତଃ

ତେବେ ସେ ଦେବମାନେଠାରେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କଣ?' ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଚାରିପଟେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।

ଵଵନ୍ଦିରେ ନନ୍ଦିନମିନ୍ଦୁଭୂଷଣଂ ଵଵନ୍ଦିରେ ପର୍ଵତରାଜସଂଭଵାମ୍ ଵଵନ୍ଦିରେ ଚାଦ୍ରିସୁତାସୁତଂ ପ୍ରଭୁଂ ଵଵନ୍ଦିରେ ଦେଵଗଣା ମହେଶ୍ଵରମ୍

ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ; ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦେଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ; ପର୍ବତକନ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ; ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।

ତୁଷ୍ଟାଵ ହୃଦଯେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵୈଃ ସହ ସମାହିତଃ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ଭଵଂ ଦେଵଂ ତ୍ରିପୁରାରାତିମୀଶ୍ଵରମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନେ ସହିତ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନେ, ଭବ, ଦେବ, ତ୍ରିପୁରାରିଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ପ୍ରସୀଦ ଦେଵଦେଵେଶ ପ୍ରସୀଦ ପରମେଶ୍ଵର ପ୍ରସୀଦ ଜଗତାଂ ନାଥ ପ୍ରସୀଦାନନ୍ଦଦାଵ୍ଯଯ

ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଦୟା କର; ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଦୟା କର; ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଦୟା କର; ହେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଅମର, ଦୟା କର।

ପଞ୍ଚାସ୍ଯରୁଦ୍ରରୁଦ୍ରାଯ ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋଟିମୂର୍ତଯେ ଆତ୍ମତ୍ରଯୋପଵିଷ୍ଟାଯ ଵିଦ୍ଯାତତ୍ତ୍ଵାଯ ତେ ନମଃ

ପଞ୍ଚମୁଖୀ ରୁଦ୍ର, ପଞ୍ଚାଶି କୋଟି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତିନି ପ୍ରକାର ଆତ୍ମାରେ ବସିଥିବା, ଜ୍ଞାନର ସାର ତୁମକୁ ଶିର ନମାଇ।

ଶିଵାଯ ଶିଵତତ୍ତ୍ଵାଯ ଅଘୋରାଯ ନମୋନମଃ ଅଘୋରାଷ୍ଟକତତ୍ତ୍ଵାଯ ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମସ୍ଵରୂପିଣେ

ଶିବଙ୍କୁ, ଶିବତତ୍ତ୍ୱକୁ, ଅଘୋର ରୂପକୁ, ଅଘୋରର ଆଠଟି ତତ୍ତ୍ୱକୁ, ଦ୍ୱାଦଶ ଆତ୍ମାର ରୂପୀ ତୁମକୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର।