ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ମାତରଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଗଣାନାଂ ଚୈଵ ମାତରଃ ଭୂତାନାଂ ମାତରଶ୍ଚୈଵ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଃ

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମାଆମାନେ, ଗଣମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ, ଭୂତମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟ, ଦେବଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇଥିଲେ—

ଭାତି ମଧ୍ଯେ ଗଣାନାଂ ଚ ରଥମଧ୍ଯେ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ନଭସ୍ଯମଲନକ୍ଷତ୍ରେ ତାରାମଧ୍ଯ ଇଵୋଡୁରାଟ୍

ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣପତି ରଥର ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି—

ରରାଜ ଦେଵୀ ଦେଵସ୍ଯ ଗିରିଜା ପାର୍ଶ୍ଵସଂସ୍ଥିତା ତଦା ପ୍ରଭାଵତୋ ଗୌରୀ ଭଵସ୍ଯେଵ ଜଗନ୍ମଯୀ

ସେତେବେଳେ ଦେବୀ, ଦେବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଗିରିଜା, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଗୌରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଭବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭଳି—

ଶୁଭାଵତୀ ତଦା ଦେଵୀ ପାର୍ଶ୍ଵସଂସ୍ଥା ଵିଭାତି ସା ଚାମରାସକ୍ତହସ୍ତାଗ୍ରା ସା ହେମାଂବୁଜଵର୍ଣିକା

ସେ ସମୟରେ ଶୁଭା ଦେବୀ, ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ହାତରେ ଚାମର ଧରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ, ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି—

ଅଥ ଵିଭାତି ଵିଭୋର୍ଵିଶଦଂ ଵପୁର୍ ଭସିତଭାସିତମଂବିକଯା ତଯା ସିତମିଵାଭ୍ରମହୋ ସହ ଵିଦ୍ଯୁତା ନଭସି ଦେଵପତେଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ତାପରେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେହ ଭସ୍ମରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଅମ୍ବିକା ସହିତ, ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ସହିତ ଧଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ହେ ଦେବମହାରାଜ, ହେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ—

ଭାତୀନ୍ଦ୍ରଧନୁଷାକାଶଂ ମେରୁଣା ଚ ଯଥା ଜଗତ୍ ହିରଣ୍ଯଧନୁଷା ସୌମ୍ଯଂ ଵପୁଃ ଶଂଭୋଃ ଶଶିଦ୍ଯୁତି

ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଥିବା ଆକାଶ ଭଳି, ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି ଜଗତ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମୃଦୁ ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରି—

ସିତାତପତ୍ରଂ ରତ୍ନାଂଶୁମିଶ୍ରିତଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଯଥୋଦଯେ ଶଶାଙ୍କସ୍ଯ ଭାତ୍ଯଖଣ୍ଡଂ ହି ମଣ୍ଡଲମ୍

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧଳା ଛତା, ମଣିର କିରଣରେ ମିଶି, ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଅଖଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛି—

ସଦୁକୂଲା ଶିଵେ ରକ୍ତା ଲମ୍ବିତା ଭାତି ମାଲିକା ଛତ୍ରାନ୍ତା ରତ୍ନଜାକାଶାତ୍ ପତନ୍ତୀଵ ସରିଦ୍ଵରା

ଶିବଙ୍କ ଉପରେ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ସୁକୁମାର ବସ୍ତ୍ର ଝୁଲିଛି, ଛତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି, ମଣିର ଶିଖରରୁ ପତିଥିବା ପବିତ୍ର ନଦୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି—

ଅଥ ମହେନ୍ଦ୍ରଵିରିଞ୍ଚିଵିଭାଵସୁପ୍ରଭୃତିଭିର୍ ନତପାଦସରୋରୁହଃ ସହ ତଦା ଚ ଜଗାମ ତଯାଂବଯା ସକଲଲୋକହିତାଯ ପୁରତ୍ରଯମ୍

ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ମଣ୍ଡି ଥିବାବେଳେ, ସେ ଅମ୍ବିକା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ତିନିଟି ପୁରକୁ ଯାଇଥିଲେ—

ଦଗ୍ଧୁଂ ସମର୍ଥୋ ମନସା କ୍ଷଣେନ ଚରାଚରଂ ସର୍ଵମିଦଂ ତ୍ରିଶୂଲୀ କିମତ୍ର ଦଗ୍ଧୁଂ ତ୍ରିପୁରଂ ପିନାକୀ ସ୍ଵଯଂ ଗତଶ୍ଚାତ୍ର ଗଣୈଶ୍ ଚ ସାର୍ଧମ୍

ତିନିଶୂଳଧାରୀ ମନରେ ଭାବି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳକୁ ଦହିପାରିବେ—ତେଣୁ ସେ ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ନିଜେ ତିନିଟି ପୁର ଦହିବା ପାଇଁ ଯିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ ଯାଇଥିଲେ—

ରଥେନ କିଂ ଚେଷୁଵରେଣ ତସ୍ଯ ଗଣୈଶ୍ ଚ କିଂ ଦେଵଗଣୈଶ୍ ଚ ଶଂଭୋଃ ପୁରତ୍ରଯଂ ଦଗ୍ଧୁମଲୁପ୍ତଶକ୍ତେଃ କିମେତଦ୍ ଇତ୍ଯାହୁର୍ ଅଜେନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯାଃ

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଥ ଦରକାର କଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଦରକାର କଣ, ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଦରକାର କଣ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତିନିଟି ପୁର ଦହିବା ପାଇଁ? ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯଦି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଇନାହିଁ, ତେବେ ଏହା କଣ?'

ମନ୍ଵାମ ନୂନଂ ଭଗଵାନ୍ପିନାକୀ ଲୀଲାର୍ଥମେତତ୍ସକଲଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତୁମ୍ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଶ୍ଚେତି ତଥାନ୍ଯଥା ଚେଦ୍ ଆଡମ୍ବରେଣାସ୍ଯ ଫଲଂ କିମନ୍ଯତ୍

ମୁଁ ଭାବୁଛି, ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ କାମ କେବଳ ଖେଳର ଲାଗି କରୁଛନ୍ତି; ନାହିଁଲେ, ଏତେ ଢୋଙ୍ଗ ଦେଖାଇବାର ଅନ୍ୟ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିପାରେ?

ପୁରତ୍ରଯସ୍ଯାସ୍ଯ ସମୀପଵର୍ତୀ ସୁରେଶ୍ଵରୈର୍ ନନ୍ଦିମୁଖୈଶ୍ ଚ ନନ୍ଦୀ ଗଣୈର୍ଗଣେଶସ୍ତୁ ରରାଜ ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦ୍ରଥୋ ମେରୁରିଵାଷ୍ଟଶୃଙ୍ଗୈଃ

ଏହି ତିନିଟି ପୁର ନିକଟରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ନନ୍ଦି ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଗଣେଶ ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଆଠଟି ଶିଖର ଭଳି, ସଂସାରର ରଥ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ଅଥ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରଂ ସଗଣମଦ୍ରିସୁତାସହିତଂ ତଦା ତ୍ରିପୁରରଙ୍ଗତଲୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ ସୁରଗଣୋ ଽନୁଜଗାମ ସ୍ଵଯଂ ତଥା

ତାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଗଣମାନେ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଜେ ତ୍ରିପୁର ମଞ୍ଚରେ ଯାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ ସର୍ଵମିଵାପରଂ ତତ୍ ପୁରତ୍ରଯଂ ତତ୍ର ଵିଭାତି ସମ୍ଯକ୍ ନରେଶ୍ଵରୈଶ୍ଚୈଵ ଗଣୈଶ୍ ଚ ଦେଵୈଃ ସୁରେତରୈଶ୍ ଚ ତ୍ରିଵିଧୈର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଃ

ସେଠାରେ, ସେ ତିନିଟି ପୁର ଏମିତି ଦିଗ୍ଦାଜଳ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଆଉ ଏକ ବିଶ୍ୱ; ରାଜା, ଗଣ, ଦେବତା, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ମହାମୁନିମାନେ ଭରିଥିଲେ।

ଅଥ ସଜ୍ଯଂ ଧନୁଃ କୃତ୍ଵା ଶର୍ଵଃ ସଂଧାଯ ତଂ ଶରମ୍ ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ରେଣ ତ୍ରିପୁରଂ ସମଚିନ୍ତଯତ୍

ତାପରେ ଶର୍ବ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ କଷି, ତୀର ଲଗାଇ, ପାଶୁପତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଦେଇ, ତ୍ରିପୁରକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତେ ମହାଦେଵେ ରୁଦ୍ରେ ଵିତତକାର୍ମୁକେ ପୁରାଣି ତେନ କାଲେନ ଜଗ୍ମୁରେକତ୍ଵମାଶୁ ଵୈ

ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଧରି ଦାଉଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ସେଇ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପୁର ତୁରନ୍ତ ଏକଟି ହେଇଗଲା।

ଏକୀଭାଵଂ ଗତେ ଚୈଵ ତ୍ରିପୁରେ ସମୁପାଗତେ ବଭୂଵ ତୁମୁଲୋ ହର୍ଷୋ ଦେଵତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ତ୍ରିପୁର ଏକ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ହର୍ଷ ହେଲା।

ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ପରମର୍ଷଯଃ ଜଯେତି ଵାଚୋ ମୁମୁଚୁଃ ସଂସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ଽଷ୍ଟମୂର୍ତିକମ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, 'ଜୟ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।

ଅଥାହ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଭଗନେତ୍ରନିପାତନମ୍ ପୁଷ୍ଯଯୋଗେ ଽପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଲୀଲାଵଶମୁମାପତିମ୍

ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ଭଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ଦିନ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉମାପତି ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଲୀଳା କରନ୍ତି।

ସ୍ଥାନେ ତଵ ମହାଦେଵ ଚେଷ୍ଟେଯଂ ପରମେଶ୍ଵର ପୂର୍ଵଦେଵାଶ୍ ଚ ଦେଵାଶ୍ ଚ ସମାସ୍ତଵ ଯତଃ ପ୍ରଭୋ

ହେ ମହାଦେବ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ; କାରଣ, ପୁରୁଣା ଦେବମାନେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।

ତଥାପି ଦେଵା ଧର୍ମିଷ୍ଠାଃ ପୂର୍ଵଦେଵାଶ୍ ଚ ପାପିନଃ ଯତସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଗନ୍ନାଥ ଲୀଲାଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମିହାର୍ହସି

ତଥାପି, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବମାନେ ଧର୍ମିକ, ପୁରୁଣା ଦେବମାନେ ପାପୀ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏହି ଲୀଳାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

କିଂ ରଥେନ ଧ୍ଵଜେନେଶ ତଵ ଦଗ୍ଧୁଂ ପୁରତ୍ରଯମ୍ ଇଷୁଣା ଭୂତସଂଘୈଶ୍ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ମଯା ପ୍ରଭୋ

ହେ ଈଶ୍ୱର, ତୁମେ କାହିଁକି ରଥ, ଧ୍ୱଜ, ତୀର, ଭୂତମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମୋତେ ନେଇ ଏହି ତିନିଟି ପୁର ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହାଁଛ? କଣ ଦରକାର?

ପୁଷ୍ଯଯୋଗେ ତ୍ଵନୁପ୍ରାପ୍ତେ ପୁରଂ ଦଗ୍ଧୁମିହାର୍ହସି ଯାଵନ୍ନ ଯାନ୍ତି ଦେଵେଶ ଵିଯୋଗଂ ତାଵଦେଵ ତୁ

ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗ ଆସିଲେ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପୁର ଦହିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଦେବମାନେ ଯାଉନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର।

ଦଗ୍ଧୁମର୍ହସି ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନି ପୁରାଣି ଵୈ ଅଥ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ତଦଵୈକ୍ଷତ

ତୁମେ ଏହି ତିନିଟି ପୁର ଶୀଘ୍ର ଦହିଦେବା ଉଚିତ; ତାପରେ ସର୍ବଜ୍ଞ ମହାଦେବ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।

ପୁରତ୍ରଯଂ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଭସ୍ମ ଵୈ କୃତମ୍ ସୋମଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ କାଲାଗ୍ନିର୍ଵାଯୁରେଵ ଚ

ବିରୂପାକ୍ଷ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତିନିଟି ପୁରକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ; ସୋମ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, କାଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

ଶରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵମୂଚୁଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତମ୍ ଦଗ୍ଧମପ୍ଯଥ ଦେଵେଶ ଵୀକ୍ଷଣେନ ପୁରତ୍ରଯମ୍

ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତୀର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଭଗବାନ୍‌କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ତ୍ରିପୁର ଦହିଯାଇଛି।'

ଅସ୍ମଦ୍ଧିତାର୍ଥଂ ଦେଵେଶ ଶରଂ ମୋକ୍ତୁମିହାର୍ହସି ଅଥ ସଂମୃଜ୍ଯ ଧନୁଷୋ ଜ୍ଯାଂ ହସନ୍ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନଃ

ଆମ ଉପକାର ପାଇଁ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏହି ତୀର ମୁକ୍ତ କର; ତାପରେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦ୍ଦନ ହସି, ଧନୁଷର ତାର ମୁଛିଲେ।

ମୁମୋଚ ବାଣଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଵ୍ଯାକୃଷ୍ଯାକର୍ଣମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତ୍ରିପୁରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକରଃ ଶରଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଈଶ୍ୱର ତୀରକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି, ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତ୍ରିପୁର ଦହିଗଲା, ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ତୀର ଦ୍ୱାରା।