ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କେଶୋ ଵିଗତଵାସାଶ୍ ଚ ମହାକେଶୋ ମହାଜ୍ଵରଃ ସୋମଵଲ୍ଲୀ ସଵର୍ଣଶ୍ ଚ ସୋମପଃ ସେନକସ୍ ତଥା

କେଶ, ନିର୍ବସନ, ମହାକେଶ, ମହାଜ୍ୱର, ସୋମବଲ୍ଲୀ, ସବର୍ଣ୍ଣ, ସୋମପ ଓ ସେନକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ସୋମଧୃକ୍ ସୂର୍ଯଵାଚଶ୍ ଚ ସୂର୍ଯପେଷଣକସ୍ ତଥା ସୂର୍ଯାକ୍ଷଃ ସୂରିନାମା ଚ ସୁରଃ ସୁନ୍ଦର ଏଵ ଚ

ସୋମଧୃକ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟବାଚ, ସୂର୍ଯ୍ୟପେଷଣକ, ସୂର୍ଯ୍ୟାକ୍ଷ, ସୂରିନାମା ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେବତା ସୁନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ପ୍ରକୁଦଃ କକୁଦନ୍ତଶ୍ ଚ କମ୍ପନଶ୍ ଚ ପ୍ରକମ୍ପନଃ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ ଚେନ୍ଦ୍ରଜଯଶ୍ଚୈଵ ମହାଭୀର୍ ଭୀମକସ୍ ତଥା

ପ୍ରକୁଡ, କକୁଦନ୍ତ, କମ୍ପନ, ପ୍ରକମ୍ପନ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଜୟ, ମହାଭୀର ଓ ଭୀମକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ଶତାକ୍ଷଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମହୋଦରଃ ଯମଜିହ୍ଵଃ ଶତାଶ୍ଵଶ୍ ଚ କଣ୍ଠନଃ କଣ୍ଠପୂଜନଃ

ଶତଟି ଆଖି ଥିବା, ପାଞ୍ଚଟି ଆଖି ଥିବା, ହଜାରଟି ଆଖି ଥିବା, ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା, ଯମଙ୍କ ଭଳି ଜିଭା ଥିବା, ଶତଟି ଘୋଡ଼ା ଥିବା, ଗଳା ଥିବା, ଏବଂ ଗଳାରେ ପୂଜିତ ହେଉଥିବା—

ଦ୍ଵିଶିଖସ୍ ତ୍ରିଶିଖଶ୍ଚୈଵ ତଥା ପଞ୍ଚଶିଖୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ମୁଣ୍ଡୋ ଽର୍ଧମୁଣ୍ଡୋ ଦୀର୍ଘଶ୍ ଚ ପିଶାଚାସ୍ଯଃ ପିନାକଧୃକ୍

ଦୁଇଟି ଚୁଡ଼ି ଥିବା, ତିନୋଟି ଚୁଡ଼ି ଥିବା, ପାଞ୍ଚଟି ଚୁଡ଼ି ଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା ଥିବା, ଅର୍ଧମୁଣ୍ଡା ଥିବା, ଲମ୍ବା ଦେହ ଥିବା, ପିଶାଚ ମୁହଁ ଥିବା, ପିନାକ ଧାରଣ କରୁଥିବା—

ପିପ୍ପଲାଯତନଶ୍ଚୈଵ ତଥା ହ୍ଯଙ୍ଗାରକାଶନଃ ଶିଥିଲଃ ଶିଥିଲାସ୍ଯଶ୍ ଚ ଅକ୍ଷପାଦୋ ହ୍ଯଜଃ କୁଜଃ

ପିପଳ ଗଛକୁ ନିବାସ କରୁଥିବା, ଅଙ୍ଗାର ଖାଇଥିବା, ଢିଲା ଦେହ ଥିବା, ଢିଲା ମୁହଁ ଥିବା, ପାଦରେ ଆଖି ଥିବା, ଅଜନ୍ମା, କୁଜ ଭଳି ଥିବା—

ଅଜଵକ୍ତ୍ରୋ ହଯଵକ୍ତ୍ରୋ ଗଜଵକ୍ତ୍ରୋ ଽର୍ଧ୍ଵଵକ୍ତ୍ରକଃ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ପରିଵାର୍ଯେଶଂ ଲକ୍ଷ୍ଯଲକ୍ଷଣଵର୍ଜିତାଃ

ଛାଗ ମୁହଁ ଥିବା, ଘୋଡ଼ା ମୁହଁ ଥିବା, ହାତୀ ମୁହଁ ଥିବା, ଉପରକୁ ମୁହଁ ଥିବା—ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା, ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ରହିତ—

ଵୃନ୍ଦଶସ୍ତଂ ସମାଵୃତ୍ଯ ଜଗ୍ମୁଃ ସୋମଂ ଗଣୈର୍ଵୃତାଃ ସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ରୁଦ୍ରାଣାମୂର୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍

ଏମିତି ଅନେକ ଦେବତାମାନେ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ, ଅନେକ ଗଣମାନେ ମିଶି, ହଜାର ହଜାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ରୁଦ୍ରମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ—

ସମାଵୃତ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଦଗ୍ଧୁଂ ପୁରତ୍ରଯଂ ଜଗ୍ମୁଃ କୋଟିକୋଟିଗଣୈର୍ଵୃତାଃ

ମହାଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘେରି ରହି, ସେମାନେ ଅନେକ ଅନେକ ଗଣମାନେ ସହିତ ତିନିଟି ପୁରକୁ ଦହିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ—

ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସୁରାଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରଯଶ୍ ଚ ତ୍ରିଶତାସ୍ ତଥା ତ୍ରଯଶ୍ ଚ ତ୍ରିସହସ୍ରାଣି ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵାଃ ସମନ୍ତତଃ

ତେତିସି ଦେବତା, ତିନି ଶତ ଦେବତା, ଏବଂ ତିନି ହଜାର ଦେବତା ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଯାଇଥିଲେ—

ମାତରଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଗଣାନାଂ ଚୈଵ ମାତରଃ ଭୂତାନାଂ ମାତରଶ୍ଚୈଵ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଃ

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମାଆମାନେ, ଗଣମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ, ଭୂତମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟ, ଦେବଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇଥିଲେ—

ଭାତି ମଧ୍ଯେ ଗଣାନାଂ ଚ ରଥମଧ୍ଯେ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ନଭସ୍ଯମଲନକ୍ଷତ୍ରେ ତାରାମଧ୍ଯ ଇଵୋଡୁରାଟ୍

ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣପତି ରଥର ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି—

ରରାଜ ଦେଵୀ ଦେଵସ୍ଯ ଗିରିଜା ପାର୍ଶ୍ଵସଂସ୍ଥିତା ତଦା ପ୍ରଭାଵତୋ ଗୌରୀ ଭଵସ୍ଯେଵ ଜଗନ୍ମଯୀ

ସେତେବେଳେ ଦେବୀ, ଦେବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଗିରିଜା, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଗୌରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଭବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭଳି—

ଶୁଭାଵତୀ ତଦା ଦେଵୀ ପାର୍ଶ୍ଵସଂସ୍ଥା ଵିଭାତି ସା ଚାମରାସକ୍ତହସ୍ତାଗ୍ରା ସା ହେମାଂବୁଜଵର୍ଣିକା

ସେ ସମୟରେ ଶୁଭା ଦେବୀ, ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ହାତରେ ଚାମର ଧରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ, ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି—

ଅଥ ଵିଭାତି ଵିଭୋର୍ଵିଶଦଂ ଵପୁର୍ ଭସିତଭାସିତମଂବିକଯା ତଯା ସିତମିଵାଭ୍ରମହୋ ସହ ଵିଦ୍ଯୁତା ନଭସି ଦେଵପତେଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ତାପରେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେହ ଭସ୍ମରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଅମ୍ବିକା ସହିତ, ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ସହିତ ଧଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ହେ ଦେବମହାରାଜ, ହେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ—

ଭାତୀନ୍ଦ୍ରଧନୁଷାକାଶଂ ମେରୁଣା ଚ ଯଥା ଜଗତ୍ ହିରଣ୍ଯଧନୁଷା ସୌମ୍ଯଂ ଵପୁଃ ଶଂଭୋଃ ଶଶିଦ୍ଯୁତି

ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଥିବା ଆକାଶ ଭଳି, ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି ଜଗତ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମୃଦୁ ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରି—

ସିତାତପତ୍ରଂ ରତ୍ନାଂଶୁମିଶ୍ରିତଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଯଥୋଦଯେ ଶଶାଙ୍କସ୍ଯ ଭାତ୍ଯଖଣ୍ଡଂ ହି ମଣ୍ଡଲମ୍

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧଳା ଛତା, ମଣିର କିରଣରେ ମିଶି, ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଅଖଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛି—

ସଦୁକୂଲା ଶିଵେ ରକ୍ତା ଲମ୍ବିତା ଭାତି ମାଲିକା ଛତ୍ରାନ୍ତା ରତ୍ନଜାକାଶାତ୍ ପତନ୍ତୀଵ ସରିଦ୍ଵରା

ଶିବଙ୍କ ଉପରେ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ସୁକୁମାର ବସ୍ତ୍ର ଝୁଲିଛି, ଛତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି, ମଣିର ଶିଖରରୁ ପତିଥିବା ପବିତ୍ର ନଦୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି—

ଅଥ ମହେନ୍ଦ୍ରଵିରିଞ୍ଚିଵିଭାଵସୁପ୍ରଭୃତିଭିର୍ ନତପାଦସରୋରୁହଃ ସହ ତଦା ଚ ଜଗାମ ତଯାଂବଯା ସକଲଲୋକହିତାଯ ପୁରତ୍ରଯମ୍

ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ମଣ୍ଡି ଥିବାବେଳେ, ସେ ଅମ୍ବିକା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ତିନିଟି ପୁରକୁ ଯାଇଥିଲେ—

ଦଗ୍ଧୁଂ ସମର୍ଥୋ ମନସା କ୍ଷଣେନ ଚରାଚରଂ ସର୍ଵମିଦଂ ତ୍ରିଶୂଲୀ କିମତ୍ର ଦଗ୍ଧୁଂ ତ୍ରିପୁରଂ ପିନାକୀ ସ୍ଵଯଂ ଗତଶ୍ଚାତ୍ର ଗଣୈଶ୍ ଚ ସାର୍ଧମ୍

ତିନିଶୂଳଧାରୀ ମନରେ ଭାବି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳକୁ ଦହିପାରିବେ—ତେଣୁ ସେ ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ନିଜେ ତିନିଟି ପୁର ଦହିବା ପାଇଁ ଯିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ ଯାଇଥିଲେ—

ରଥେନ କିଂ ଚେଷୁଵରେଣ ତସ୍ଯ ଗଣୈଶ୍ ଚ କିଂ ଦେଵଗଣୈଶ୍ ଚ ଶଂଭୋଃ ପୁରତ୍ରଯଂ ଦଗ୍ଧୁମଲୁପ୍ତଶକ୍ତେଃ କିମେତଦ୍ ଇତ୍ଯାହୁର୍ ଅଜେନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯାଃ

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଥ ଦରକାର କଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଦରକାର କଣ, ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଦରକାର କଣ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତିନିଟି ପୁର ଦହିବା ପାଇଁ? ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯଦି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଇନାହିଁ, ତେବେ ଏହା କଣ?'

ମନ୍ଵାମ ନୂନଂ ଭଗଵାନ୍ପିନାକୀ ଲୀଲାର୍ଥମେତତ୍ସକଲଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତୁମ୍ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଶ୍ଚେତି ତଥାନ୍ଯଥା ଚେଦ୍ ଆଡମ୍ବରେଣାସ୍ଯ ଫଲଂ କିମନ୍ଯତ୍

ମୁଁ ଭାବୁଛି, ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ କାମ କେବଳ ଖେଳର ଲାଗି କରୁଛନ୍ତି; ନାହିଁଲେ, ଏତେ ଢୋଙ୍ଗ ଦେଖାଇବାର ଅନ୍ୟ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିପାରେ?

ପୁରତ୍ରଯସ୍ଯାସ୍ଯ ସମୀପଵର୍ତୀ ସୁରେଶ୍ଵରୈର୍ ନନ୍ଦିମୁଖୈଶ୍ ଚ ନନ୍ଦୀ ଗଣୈର୍ଗଣେଶସ୍ତୁ ରରାଜ ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦ୍ରଥୋ ମେରୁରିଵାଷ୍ଟଶୃଙ୍ଗୈଃ

ଏହି ତିନିଟି ପୁର ନିକଟରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ନନ୍ଦି ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଗଣେଶ ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଆଠଟି ଶିଖର ଭଳି, ସଂସାରର ରଥ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ଅଥ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରଂ ସଗଣମଦ୍ରିସୁତାସହିତଂ ତଦା ତ୍ରିପୁରରଙ୍ଗତଲୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ ସୁରଗଣୋ ଽନୁଜଗାମ ସ୍ଵଯଂ ତଥା

ତାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଗଣମାନେ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଜେ ତ୍ରିପୁର ମଞ୍ଚରେ ଯାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ ସର୍ଵମିଵାପରଂ ତତ୍ ପୁରତ୍ରଯଂ ତତ୍ର ଵିଭାତି ସମ୍ଯକ୍ ନରେଶ୍ଵରୈଶ୍ଚୈଵ ଗଣୈଶ୍ ଚ ଦେଵୈଃ ସୁରେତରୈଶ୍ ଚ ତ୍ରିଵିଧୈର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଃ

ସେଠାରେ, ସେ ତିନିଟି ପୁର ଏମିତି ଦିଗ୍ଦାଜଳ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଆଉ ଏକ ବିଶ୍ୱ; ରାଜା, ଗଣ, ଦେବତା, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ମହାମୁନିମାନେ ଭରିଥିଲେ।

ଅଥ ସଜ୍ଯଂ ଧନୁଃ କୃତ୍ଵା ଶର୍ଵଃ ସଂଧାଯ ତଂ ଶରମ୍ ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ରେଣ ତ୍ରିପୁରଂ ସମଚିନ୍ତଯତ୍

ତାପରେ ଶର୍ବ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ କଷି, ତୀର ଲଗାଇ, ପାଶୁପତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଦେଇ, ତ୍ରିପୁରକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତେ ମହାଦେଵେ ରୁଦ୍ରେ ଵିତତକାର୍ମୁକେ ପୁରାଣି ତେନ କାଲେନ ଜଗ୍ମୁରେକତ୍ଵମାଶୁ ଵୈ

ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଧରି ଦାଉଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ସେଇ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପୁର ତୁରନ୍ତ ଏକଟି ହେଇଗଲା।

ଏକୀଭାଵଂ ଗତେ ଚୈଵ ତ୍ରିପୁରେ ସମୁପାଗତେ ବଭୂଵ ତୁମୁଲୋ ହର୍ଷୋ ଦେଵତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ତ୍ରିପୁର ଏକ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ହର୍ଷ ହେଲା।

ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ପରମର୍ଷଯଃ ଜଯେତି ଵାଚୋ ମୁମୁଚୁଃ ସଂସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ଽଷ୍ଟମୂର୍ତିକମ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, 'ଜୟ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।