ପୃଥକ୍ପଶୁତ୍ଵଂ ଦେଵାନାଂ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ କଲ୍ପଯିତ୍ଵୈଵ ଵଧ୍ଯାସ୍ତେ ନାନ୍ଯଥା ନୈଵ ସତ୍ତମାଃ
ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୃଥକ୍ ପଶୁ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ, ସେମାନେ ବଧ ହେବେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ ସର୍ଵଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଵିଷାଦମଗମନ୍ ସର୍ଵେ ପଶୁତ୍ଵଂ ପ୍ରତି ଶଙ୍କିତାଃ
ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ପଶୁ ଭାବ ପାଇଁ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତେଷାଂ ଭାଵଂ ତତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦେଵସ୍ତାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ମା ଵୋ ଽସ୍ତୁ ପଶୁଭାଵେ ଽସ୍ମିନ୍ ଭଯଂ ଵିବୁଧସତ୍ତମାଃ
ତାଙ୍କର ମନୋଭାବ ଜାଣି, ଦେବତା କହିଲେ: 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବମାନେ, ଏହି ପଶୁ ଭାବରେ ତୁମେ କେବେ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ଶ୍ରୂଯତାଂ ପଶୁଭାଵସ୍ଯ ଵିମୋକ୍ଷଃ କ୍ରିଯତାଂ ଚ ସଃ ଯୋ ଵୈ ପାଶୁପତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚରିଷ୍ଯତି ସ ମୋକ୍ଷ୍ଯତି
'ପଶୁ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତି କିପରି ହୁଏ ଶୁଣ, ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କର; ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।'
ପଶୁତ୍ଵାଦିତି ସତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ସମାହିତାଃ ଯେ ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ମମ
'ପଶୁ ଭାବ ଏକ ସତ୍ୟ ଓ ଘୋଷିତ; ଯିଏ ମୋର ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ,'
ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ନ ସଂଦେହଃ ପଶୁତ୍ଵାତ୍ ସୁରସତ୍ତମାଃ ନୈଷ୍ଠିକଂ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ଵା ତଦର୍ଧଂ ଵର୍ଷକତ୍ରଯମ୍
'ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପଶୁ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବମାନେ, ବାରୋଟି ବର୍ଷ, ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।'
ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ କାରଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ପଶୁତ୍ଵାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ତସ୍ମାତ୍ପରମିଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚରିଷ୍ଯଥ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
'ଯିଏ ସେବା କରାଇବେ, ସେ ପଶୁ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ; ଏହିଠାରୁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବମାନେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର।'
ତଥେତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ଦେଵାଃ ଶିଵେ ଲୋକନମସ୍କୃତେ ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ପଶଵଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାସୁରନରାଃ ପ୍ରଭୋଃ
ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ; ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମଣିଷମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଶୁ।
ରୁଦ୍ରଃ ପଶୁପତିଶ୍ଚୈଵ ପଶୁପାଶଵିମୋଚକଃ ଯଃ ପଶୁସ୍ତତ୍ପଶୁତ୍ଵଂ ଚ ଵ୍ରତେନାନେନ ସଂତ୍ଯଜେତ୍
ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ପଶୁମାନଙ୍କର ନାଥ ଏବଂ ସେଇ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେ କେହି ପଶୁ ଅଟେ, ସେ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ନିଜର ପଶୁତ୍ୱକୁ ଛାଡିପାରିବ।
ତତ୍କୃତ୍ଵା ନ ଚ ପାପୀଯାନ୍ ଇତି ଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯଃ ତତୋ ଵିନାଯକଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ବାଲୋ ଽବାଲପରାକ୍ରମଃ
ଏହା କରିଲେ କେହି ଅଧିକ ପାପୀ ହୁଏନାହିଁ—ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ମତ। ତାପରେ ନିଜେ ବିନାୟକ, ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁ, ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅପୂଜିତସ୍ତଦା ଦେଵୈଃ ପ୍ରାହ ଦେଵାନ୍ନିଵାରଯନ୍ ମାମପୂଜ୍ଯ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଦିଭିଃ ଶୁଭୈଃ
ସେତିବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିବାରୁ, ସେ ଦେବତାମାନୋଁକୁ ରୋକି କହିଲେ—'ଏହି ଜଗତରେ ମୋତେ ଶୁଭ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିନଥିଲେ,'
କଃ ପୁମାନ୍ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଽପି ଵା ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣାଦେଵ ଦେଵକାର୍ଯେ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ
'ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରିବ? ତେଣୁ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାନାୟକମାନେ'
ଵିଘ୍ନଂ କରିଷ୍ଯେ ଦେଵେଶ କଥଂ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତାଃ ତତଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଭୀତାଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍
'ମୁଁ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିବି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଯେଉଁମାନେ କିଛି କାମ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବେ।' ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଦିଭିଶ୍ଚୈଵ ଉଣ୍ଡରୈଶ୍ଚୈଵ ମୋଦକୈଃ ଅବ୍ରୁଵଂସ୍ତେ ଗଣେଶାନଂ ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ ଚାସ୍ତୁ ନଃ ସଦା
ଭୋଜ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ, ଉଣ୍ଡା ଓ ମୋଦକ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରି କହିଲେ—'ଆମେ ସଦା ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତ ରୁହୁ।'
ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଚାଘ୍ରାଯ ସୁତଂ ତଦାନୀମପୂଜଯତ୍ସର୍ଵସୁରେନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯଃ
ସେତିବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଘ୍ରାଣ କଲେ ଏବଂ ପୂଜା କଲେ।
ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପୂଜ୍ଯଂ ସହ ଦେଵସଂଘୈର୍ ଵିନାଯକଂ ନାଯକମୀଶ୍ଵରାଣାମ୍ ଗଣେଶ୍ଵରୈରେଵ ନଗେନ୍ଦ୍ରଧନ୍ଵା ପୁରତ୍ରଯଂ ଦଗ୍ଧୁମସୌ ଜଗାମ
ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ, ଗଣନାୟକ ଏବଂ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ପାହାଡ଼ର ଧନୁଷ ଧରି, ସେ ତିନିଟି ପୁରୀକୁ ଦହିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ଦେଵଦେଵଂ ସୁରସିଦ୍ଧସଂଘା ମହେଶ୍ଵରଂ ଭୂତଗଣାଶ୍ ଚ ସର୍ଵେ ଗଣେଶ୍ଵରା ନନ୍ଦିମୁଖାସ୍ତଦାନୀଂ ସ୍ଵଵାହନୈରନ୍ଵଯୁରୀଶମୀଶାଃ
ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଭୂତଗଣମାନେ, ଗଣନାୟକ ନନ୍ଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଅଗ୍ରେ ସୁରାଣାଂ ଚ ଗଣେଶ୍ଵରାଣାଂ ତଦାଥ ନନ୍ଦୀ ଗିରିରାଜକଲ୍ପମ୍ ଵିମାନମାରୁହ୍ଯ ପୁରଂ ପ୍ରହର୍ତୁଂ ଜଗାମ ମୃତ୍ଯୁଂ ଭଗଵାନିଵେଶଃ
ସେତିବେଳେ ଦେବତା ଓ ଗଣନାୟକମାନଙ୍କ ଆଗରେ, ପାହାଡ଼ରାଜା ପରି ନନ୍ଦି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଯାନ ଚଢ଼ି, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ନିବାସ ତିନିଟି ପୁରୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଯାନ୍ତଂ ତଦାନୀଂ ତୁ ଶିଲାଦପୁତ୍ରମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ନାଗେନ୍ଦ୍ରଵୃଷାଶ୍ଵଵର୍ଯାନ୍ ଦେଵାସ୍ତଦାନୀଂ ଗଣପାଶ୍ ଚ ସର୍ଵେ ଗଣା ଯଯୁଃ ସ୍ଵାଯୁଧଚିହ୍ନହସ୍ତାଃ
ସେତିବେଳେ ଶିଳାଦପୁତ୍ର ନନ୍ଦି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ବୃଷ ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି, ଦେବତା, ଗଣନାୟକ ଓ ସମସ୍ତ ଗଣା ନିଜ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଚିହ୍ନ ଧରି ଚାଲିଗଲେ।
ଜଗାମ ଜଗତାଂ ହିତାଯ ପୁରତ୍ରଯଂ ଦଗ୍ଧୁମଲୁପ୍ତଶକ୍ତିଃ
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ରଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ତିନିଟି ପୁରୀକୁ ଦହିବାକୁ ଗଲେ।
ସୁରାସୁରେଶଂ ସହସ୍ରରଶ୍ମିର୍ ଭଗଵାନ୍ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଃ
ସହସ୍ର କିରଣ ଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର, ସୁରାସୁରମାନଙ୍କର ନାଥ, ସେ ପ୍ରଭୁ,
ରରାଜ ମଧ୍ଯେ ଭଗଵାନ୍ସୁରାଣାଂ ଵିଵାହନୋ ଵାରିଜପତ୍ରଵର୍ଣଃ ଯଥା ସୁମେରୋଃ ଶିଖରାଧିରୂଢଃ ସହସ୍ରରଶ୍ମିର୍ ଭଗଵାନ୍ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଃ
ସେ ପ୍ରଭୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଯାନ ଉପରେ ବସି, ପଦ୍ମପତ୍ର ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ଯେପରି ସହସ୍ର କିରଣ ଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି।
ସହସ୍ରନେତ୍ରଃ ପ୍ରଥମଃ ସୁରାଣାଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରମାରୁହ୍ଯ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ଽସ୍ଯ ଜଗାମ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରଂ ନିହନ୍ତୁଂ ଯଥୋରଗାଂସ୍ତତ୍ର ତୁ ଵୈନତେଯଃ
ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ହାତୀରାଜା ଉପରେ ବସି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଖରେ ତିନିଟି ପୁରୀ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଗଲେ; ଏଠାରେ ଗରୁଡ଼ ସାପମାନେ ଯେପରି ଚାଲନ୍ତି, ସେପରି ଗଲେ।
ତଂ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵସୁରେନ୍ଦ୍ରଵୀରାଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଵୃନ୍ଦାଧିପମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଈଶମ୍ ସମନ୍ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁରିଷ୍ଟଦଂ ତେ ଜଯେତି ଶକ୍ରଂ ଵରପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟ୍ଯା
ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବୀର ଦେବତା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବନାୟକମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ 'ଜୟ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ପ୍ରଣେମୁରାଲୋକ୍ଯ ସହସ୍ରନେତ୍ରଂ ସଲୀଲମଂବା ତନଯଂ ଯଥେନ୍ଦ୍ରମ୍
ସେମାନେ ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ମାଆ ଯେପରି ପୁଅକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ନମନ କଲେ।
ଯମପାଵକଵିତ୍ତେଶା ଵାଯୁର୍ନିରୃତିରେଵ ଚ ଅପାମ୍ପତିସ୍ ତଥେଶାନୋ ଭଵଂ ଚାନୁ ସମାଗତାଃ
ଯମ, ଅଗ୍ନି, କୁବେର, ବାୟୁ, ନିରୃତି, ଜଳର ନାଥ, ଈଶାନ ଓ ଭବ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହେଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ରୋ ରଣେ ଭଦ୍ରୋ ନୈରୃତ୍ଯାଂ ଵୈ ରଥସ୍ଯ ତୁ ଵୃଷଭେନ୍ଦ୍ରଂ ସମାରୁହ୍ଯ ରୋମଜୈଶ୍ ଚ ସମାଵୃତଃ
ବୀରଭଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାନ, ରଥର ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବୃଷଭରାଜା ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ରୋମାଞ୍ଚିତ କେଶ ଥିବା ସହଚରମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସେଵାଂ ଚକ୍ରେ ପୁରଂ ହନ୍ତୁଂ ଦେଵଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍ ମହାକାଲୋ ମହାତେଜା ମହାଦେଵ ଇଵାପରଃ
ସେ ତିନି ଆଖି ଥିବା ଦେବଦେବ ମହାକାଳଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କ ସମାନ, ସହର ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ସେବା କରିଥିଲେ।
ଵାଯଵ୍ଯାଂ ସଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ସେଵାଂ ଚକ୍ରେ ରଥସ୍ଯ ତୁ
ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ, ସେ ରଥ ନିକଟରେ ସେବା କରିଥିଲେ।
ଷଣ୍ମୁଖୋ ଽପି ସହ ସିଦ୍ଧଚାରଣୈଃ ସେନଯା ଚ ଗିରିରାଜସଂନିଭଃ ଦେଵନାଥଗଣଵୃନ୍ଦସଂଵୃତୋ ଵାରଣେନ ଚ ତଥାଗ୍ନିସଂଭଵଃ
ଷଣ୍ମୁଖ ମଧ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ, ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, ପାହାଡ଼ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ହାତୀ ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।