ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଯଥା ଦେଵା ଭଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୀତିକଣ୍ଟକିତତ୍ଵଚଃ ନିଯୋଗାଦ୍ଵଜ୍ରିଣୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ ଖେଚରାଃ

ଦେବତାମାନେ ଭବଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଚର୍ମ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ; ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆକାଶର ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।

ଵଵୃଷୁଶ୍ ଚ ସୁଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ନନ୍ଦିନୋ ଗଗନୋଦିତମ୍ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତୁଷ୍ଟସ୍ତଦା ରେଜେ ତୁଷ୍ଟ୍ଯା ପୁଷ୍ଟ୍ଯା ଯଥାର୍ଥଯା

ସେମାନେ ଗଗନରୁ ସୁଗନ୍ଧି ଭରା ପଦାର୍ଥ ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷା କଲେ; ଏହି ବର୍ଷାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ସତ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

ନନ୍ଦୀ ଭଵଶ୍ ଚାନ୍ଦ୍ରଯାତୁ ସ୍ନାତଯା ଗନ୍ଧଵାରିଣା ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ଭାତି ପୃଷ୍ଠଂ ଵୃଷସ୍ଯ ତତ୍

ନନ୍ଦୀ ଓ ଭବ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଗନ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ବହୁ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ବୃଷ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।

ସଂକୀର୍ଣଂ ତୁ ଦିଵଃ ପୃଷ୍ଠଂ ନକ୍ଷତ୍ରୈରିଵ ସୁଵ୍ରତାଃ କୁସୁମୈଃ ସଂଵୃତୋ ନନ୍ଦୀ ଵୃଷପୃଷ୍ଠେ ରରାଜ ସଃ

ଓ ସଜନ୍ୟମାନେ, ଆକାଶ ତାରାମାନେ ଭରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ନନ୍ଦୀ ବୃଷଭର ପିଠିରେ ବହୁତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ.

ଦିଵଃ ପୃଷ୍ଠେ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରୋ ନକ୍ଷତ୍ରୈରିଵ ସୁଵ୍ରତାଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନ୍ଦିନଂ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତଥାଵିଧମ୍

ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ଘେରି ରହିଥାଏ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ରୂପରେ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ.

ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ଗଣପେଶାନଂ ଦେଵଦେଵମିଵାପରମ୍ ନମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତାଯ ରୁଦ୍ରଜାପ୍ଯରତାଯ ଚ

ସେମାନେ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ରୁଦ୍ର ପରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ: 'ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନାମ ଜପରେ ଲାଗିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.'

ରୁଦ୍ରଭକ୍ତାର୍ତିନାଶାଯ ରୌଦ୍ରକର୍ମରତାଯ ତେ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଗଣନାଥାଯ ଯୋଗିନାଂ ପତଯେ ନମଃ

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କାଠୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ମାନୁଥିବା, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଗଣମାନଙ୍କ ନାଥ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.

ସର୍ଵଦାଯ ଶରଣ୍ଯାଯ ସର୍ଵଜ୍ଞାଯାର୍ତିହାରିଣେ ଵେଦାନାଂ ପତଯେ ଚୈଵ ଵେଦଵେଦ୍ଯାଯ ତେ ନମଃ

ସବୁବେଳେ ଶରଣ ଦେଇଥିବା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ବେଦମାନଙ୍କ ନାଥ, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.

ଵଜ୍ରିଣେ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯ ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରନିଵାରିଣେ ଵଜ୍ରାଲଂକୃତଦେହାଯ ଵଜ୍ରିଣାରାଧିତାଯ ତେ

ବଜ୍ରଧାରୀ, ବଜ୍ରଦାନ୍ତ ଥିବା, ବଜ୍ରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ବଜ୍ର ଭୂଷିତ ଦେହ ଥିବା, ବଜ୍ରଧାରୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.

ରକ୍ତାଯ ରକ୍ତନେତ୍ରାଯ ରକ୍ତାଂବରଧରାଯ ତେ ରକ୍ତାନାଂ ଭଵପାଦାବ୍ଜେ ରୁଦ୍ରଲୋକପ୍ରଦାଯିନେ

ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଲାଲ ଆଖି ଥିବା, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଥିବାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ଦେଉଛନ୍ତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.

ନମଃ ସେନାଧିପତଯେ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ପତଯେ ନମଃ ଭୂତାନାଂ ଭୁଵନେଶାନାଂ ପତଯେ ପାପହାରିଣେ

ସେନାପତିଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ନାଥକୁ, ଭୂତମାନଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକଙ୍କୁ, ପାପ ନାଶକୁ ନମସ୍କାର.

ରୁଦ୍ରାଯ ରୁଦ୍ରପତଯେ ରୌଦ୍ରପାପହରାଯ ତେ ନମଃ ଶିଵାଯ ସୌମ୍ଯାଯ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତାଯ ତେ ନମଃ

ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ନାଥକୁ, କଠୋର ପାପ ଦୂର କରୁଥିବାକୁ, ଶିବଙ୍କୁ, ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତକୁ ନମସ୍କାର.

ତତଃ ପ୍ରୀତୋ ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ପ୍ରାହ ଦେଵାଂଶ୍ଛିଵାତ୍ମଜଃ ରଥଂ ଚ ସାରଥିଂ ଶଂଭୋଃ କାର୍ମୁକଂ ଶରମୁତ୍ତମମ୍

ତାପରେ ଗଣମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଶିବଙ୍କ ପୁଅ, ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ରଥ, ସାରଥି, ଧନୁଷ ଓ ସର ବିଷୟରେ କହିଲେ.

କର୍ତୁମର୍ହଥ ଯତ୍ନେନ ନଷ୍ଟଂ ମତ୍ଵା ପୁରତ୍ରଯମ୍ ଅଥ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଧଂ ତଥା ଵୈ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା

ତୁମେ ଏହି ତିନୋଟି ପୁର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବି, ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସହିତ ଏହିପରି କାମ କରିବାକୁ ଉଚିତ.

ରଥଂ ଚକ୍ରୁଃ ସୁସଂରବ୍ଧା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ସେମାନେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଦେବତାଙ୍କ ରଥ ତିଆରି କଲେ.

ଅଥ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ନିର୍ମିତୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ସର୍ଵଲୋକମଯୋ ଦିଵ୍ଯୋ ରଥୋ ଯତ୍ନେନ ସାଦରମ୍

ତାପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଂଶ ଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆଦର ଓ ପ୍ରୟାସରେ ତିଆରି ହେଲା.

ସର୍ଵଭୂତମଯଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ ସର୍ଵଦେଵମଯଶ୍ଚୈଵ ସୌଵର୍ଣଃ ସର୍ଵସଂମତଃ

ସେହି ରଥ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅଂଶ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଥିଲା, ସୁନାର ଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୌରବିତ.

ରଥାଙ୍ଗଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ସୂର୍ଯୋ ଵାମାଙ୍ଗଂ ସୋମ ଏଵ ଚ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦ୍ଵାଦଶାରଂ ହି ଷୋଡଶାରଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍

ରଥର ଡାହାଣ ଚକା ଥିଲା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାମ ଚକା ଥିଲା ଚନ୍ଦ୍ର; ଡାହାଣ ଚକାରେ ବାରଟି ଆର, ବାମ ଚକାରେ ଷୋଳଟି ଆର ଥିଲା.

ଅରେଷୁ ତେଷୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ ଚାଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ ଶଶିନଃ ଷୋଡଶାରେଷୁ କଲା ଵାମସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଏହି ଚକାମାନେ ଉପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟ ଥିଲେ; ବାମ ଚକାର ଷୋଳଟି ଆରରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଳାମାନେ ଥିଲେ, ହେ ସଜନ୍ୟମାନେ.

ଋକ୍ଷାଣି ଚ ତଦା ତସ୍ଯ ଵାମସ୍ଯୈଵ ତୁ ଭୂଷଣମ୍ ନେମ୍ଯଃ ଷଡୃତଵଶ୍ଚୈଵ ତଯୋର୍ଵୈ ଵିପ୍ରପୁଙ୍ଗଵାଃ

ବାମ ଚକାର ଭୂଷଣ ଭାବେ ତାରାମାନେ ଥିଲେ; ଏହି ଦୁଇଟି ଚକାର ନିମ୍ନରେ ଛଅ ଋତୁ ଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ.

ପୁଷ୍କରଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଵୈ ରଥନୀଡଶ୍ ଚ ମନ୍ଦରଃ ଅସ୍ତାଦ୍ରିରୁଦଯାଦ୍ରିଶ୍ ଚ ଉଭୌ ତୌ କୂବରୌ ସ୍ମୃତୌ

ପୁଷ୍କର ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଥିଲା, ମନ୍ଦର ପାର୍ବତ ରଥର ଦେହ ଥିଲା; ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ପାହାଡ଼ ଦୁଇଟି ଏହି ରଥର ଧୁରା ଭାବେ ଗଣାଯାଇଥିଲା.

ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ମହାମେରୁର୍ ଆଶ୍ରଯାଃ କେସରାଚଲାଃ ଵେଗଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ତସ୍ଯ ଅଯନେ ଚକ୍ରସଂଗମୌ

ଏହି ରଥର ମୂଳ ଆଧାର ହେଉଛି ବଡ଼ ମେରୁ ପର୍ବତ, ତାହାକୁ ଧରି ରହିଛି କେସରାଚଳ ପର୍ବତମାଳା। ଏହାର ଗତି ହେଉଛି ବର୍ଷ, ଦୁଇ ଅୟନ ହେଉଛି ଏହି ରଥର ଚକ୍ର ଯୋଗସ୍ଥଳ।

ମୁହୂର୍ତା ବନ୍ଧୁରାସ୍ତସ୍ଯ ଶମ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ କଲାଃ ସ୍ମୃତାଃ ତସ୍ଯ କାଷ୍ଠାଃ ସ୍ମୃତା ଘୋଣା ଚାକ୍ଷଦଣ୍ଡାଃ କ୍ଷଣାଶ୍ ଚ ଵୈ

ଏହାର ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଧୁରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାଳିଗୁଡ଼ିକୁ କଳା, ଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ କାଷ୍ଠା, ଖୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଅକ୍ଷଦଣ୍ଡ ଓ ତୁରନ୍ତ ମାପକୁ କ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ନିମେଷାଶ୍ଚାନୁକର୍ଷାଶ୍ ଚ ଈଷା ଚାସ୍ଯ ଲଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଦ୍ଯୌର୍ଵରୂଥଂ ରଥସ୍ଯାସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷାଵୁଭୌ ଧ୍ଵଜୌ

ନିମେଷ ଓ ଅନୁକର୍ଷ ଏହାର ଅଂଶ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାପକୁ ଲବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଆକାଶ ହେଉଛି ଏହାର ଆବରଣ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ଧ୍ୱଜ।

ଧର୍ମୋ ଵିରାଗୋ ଦଣ୍ଡୋ ଽସ୍ଯ ଯଜ୍ଞା ଦଣ୍ଡାଶ୍ରଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଦକ୍ଷିଣାଃ ସଂଧଯସ୍ତସ୍ଯ ଲୋହାଃ ପଞ୍ଚାଶଦଗ୍ନଯଃ

ଧର୍ମ, ବିରାଗ ଓ ଦଣ୍ଡ ଏହି ରଥର ଦଣ୍ଡ, ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଉପରେ ଭିତି କରାଯାଇଛି। ଦକ୍ଷିଣା ହେଉଛି ଏହାର ଯୋଡ଼ା, ପଞ୍ଚାଶଟି ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ଏହାର ଧାତୁ।

ଯୁଗାନ୍ତକୋଟୀ ତୌ ତସ୍ଯ ଧର୍ମକାମାଵୁଭୌ ସ୍ମୃତୌ ଈଷାଦଣ୍ଡସ୍ତଥାଵ୍ଯକ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତସ୍ଯୈଵ ନଡ୍ଵଲଃ

ଯୁଗର ଦୁଇଟି ସୀମା ହେଉଛି ଧର୍ମ ଓ କାମ। ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି ଏହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦଣ୍ଡ, ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଏହାର ବାଁଶୀ କଠି।

କୋଣସ୍ ତଥା ହ୍ଯହଙ୍କାରୋ ଭୂତାନି ଚ ବଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ତସ୍ଯୈଵ ଭୂଷଣାନି ସମନ୍ତତଃ

କୋଣ ହେଉଛି ଅହଂକାର, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଏହାର ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁଦିଗରେ ଏହାର ଭୂଷଣ।

ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ଗତିରସ୍ଯୈଵ ଵେଦାସ୍ତସ୍ଯ ହଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ ପଦାନି ଭୂଷଣାନ୍ଯେଵ ଷଡଙ୍ଗାନ୍ଯୁପଭୂଷଣମ୍

ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଗତି ଏହାର ନିଜ ଗୁଣ, ବେଦ ହେଉଛି ଏହାର ଘୋଡ଼ା, ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଭୂଷଣ, ଛଅଟି ଉପାଙ୍ଗ ହେଉଛି ଏହାର ଅଲଙ୍କାର।

ପୁରାଣନ୍ଯାଯମୀମାଂସାଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସୁଵ୍ରତାଃ ଵାଲାଶ୍ରଯାଃ ପଟାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାଃ

ପୁରାଣ, ନ୍ୟାୟ, ମୀମାଂସା ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ହେ ଶୁଭ୍ରଚରିତ, ଏହି ରଥର ଚାଦର, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ।