ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତ୍ରିକୋଣଂ ଚ ତଥାଗ୍ନେଯଂ ସୌମ୍ଯଂ ସୌରଂ ସ୍ଵଶକ୍ତିଭିଃ ସୌରଂ ସୌମ୍ଯ ତଥାଗ୍ନେଯମ୍ ଅଥ ଵାନୁକ୍ରମେଣ ତୁ

ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ତ୍ରିକୋଣ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ କ୍ରମରେ—

ଆଗ୍ନେଯଂ ଚ ତତଃ ସୌରଂ ସୌମ୍ଯମେଵଂ ଵିଧାନତଃ ଅଗ୍ନେରଧଃ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯୈଵଂ ଧର୍ମାଦୀନାଂ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ତାପରେ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏହି କ୍ରମରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିର ତଳେ ଏମିତି ଧରି, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାରିଟିକୁ ମଧ୍ୟ—

ଗୁଣତ୍ରଯଂ କ୍ରମେଣୈଵ ମଣ୍ଡଲୋପରି ଭାଵଯେତ୍ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ରୁଦ୍ରଂ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପରିମଣ୍ଡିତମ୍

ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଗୁଣ ତିନିଟିକୁ କ୍ରମରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନାଭୌ ଵାଥ ଗଲେ ଵାପି ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଵା ଯଥାଵିଧି ଲଲାଟଫଲିକାଯାଂ ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି ଧ୍ଯାନଂ ସମାଚରେତ୍

ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ନାଭିରେ, କଣ୍ଠରେ, ଭୂଁକୁଟି ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ଲଳାଟର ମଝିରେ, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡର ଶିରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦ୍ଵିଦଲେ ଷୋଡଶାରେ ଵା ଦ୍ଵାଦଶାରେ କ୍ରମେଣ ତୁ ଦଶାରେ ଵା ଷଡସ୍ରେ ଵା ଚତୁରସ୍ରେ ସ୍ମରେଚ୍ଛିଵମ୍

ଦୁଇ ପତ୍ର, ଷୋଳ ରେଖା, ବାର ରେଖା, ଦଶ ରେଖା, ଛଅ କୋଣ, କିମ୍ବା ଚାରି କୋଣ ଯଥାକ୍ରମେ ଶିବଙ୍କୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍।

କନକାଭେ ତଥାଗାରସଂନିଭେ ସୁସିତେ ଽପି ଵା ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସଂକାଶେ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବସମେ ଽପି ଵା

ସୁନାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ରଜପାଳଙ୍କ ଗୃହ ସଦୃଶ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଧଳା, ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳର ଭଳି ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଏ—

ଵିଦ୍ଯୁତ୍କୋଟିନିଭେ ସ୍ଥାନେ ଚିନ୍ତଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଅଗ୍ନିଵର୍ଣେ ଽଥଵା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ ଵଲଯାଭେ ସମାହିତଃ

ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକ ଭଳି ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ରଙ୍ଗରେ, କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ ଚକ୍ର ଭଳି ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଏ, ଏମିଥିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵଜ୍ରକୋଟିପ୍ରଭେ ସ୍ଥାନେ ପଦ୍ମରାଗନିଭେ ଽପି ଵା ନୀଲଲୋହିତବିମ୍ବେ ଵା ଯୋଗୀ ଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍

ହୀରାର ଚୂଡ଼ା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିମ୍ବା ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନ ସଦୃଶ, କିମ୍ବା ନୀଳ ଓ ଲାଲ ମିଶ୍ର ଚକ୍ରରେ, ଯୋଗୀ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମହେଶ୍ଵରଂ ହୃଦି ଧ୍ଯାଯେନ୍ ନାଭିପଦ୍ମେ ସଦାଶିଵମ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡଂ ଲଲାଟେ ତୁ ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଶଂକରଂ ସ୍ଵଯମ୍

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ, ସଦାଶିବଙ୍କୁ ନାଭିର ପଦ୍ମରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଲଳାଟରେ, ଓ ଶଂକରଙ୍କୁ ଭୂଁକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦିଵ୍ଯେ ଚ ଶାଶ୍ଵତସ୍ଥାନେ ଶିଵଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍ ନିର୍ମଲଂ ନିଷ୍କଲଂ ବ୍ରହ୍ମ ସୁଶାନ୍ତଂ ଜ୍ଞାନରୂପିଣମ୍

ଦିବ୍ୟ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସ୍ଥାନରେ ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍—ଯିଏ ପବିତ୍ର, ଅଖଣ୍ଡ, ଶାନ୍ତ, ଓ ଜ୍ଞାନମୟ।

ଅଲକ୍ଷଣମନିର୍ଦେଶ୍ଯମ୍ ଅଣୋରଲ୍ପତରଂ ଶୁଭମ୍ ନିରାଲମ୍ବମ୍ ଅତର୍କ୍ଯଂ ଚ ଵିନାଶୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍

ଯିଏ ଲକ୍ଷଣହୀନ, ବର୍ଣ୍ଣନାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଆଶ୍ରୟହୀନ, ବୁଝିପାରିବା ନୁହେଁ, ଜନ୍ମ ଓ ନାଶ ରହିତ।

କୈଵଲ୍ଯଂ ଚୈଵ ନିର୍ଵାଣଂ ନିଃଶ୍ରେଯସମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ଅମୃତଂ ଚାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ହ୍ଯ୍ ଅପୁନର୍ଭଵମ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍

ଏହା ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ, ନିର୍ବାଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ, ଅମୃତ, ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରହିତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

ମହାନନ୍ଦଂ ପରାନନ୍ଦଂ ଯୋଗାନନ୍ଦମନାମଯମ୍ ହେଯୋପାଦେଯରହିତଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ଶିଵମ୍

ଏହା ମହାନ୍ ଆନନ୍ଦ, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଯୋଗ ଆନନ୍ଦ, ଦୁଃଖ ରହିତ, ତ୍ୟାଗ ଓ ଗ୍ରହଣ ରହିତ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏହା ଶିବ।

ସ୍ଵଯଂଵେଦ୍ଯମଵେଦ୍ଯଂ ତଚ୍ ଛିଵଂ ଜ୍ଞାନମଯଂ ପରମ୍ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ଅନାଭାସଂ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରାତ୍ପରମ୍

ଏହି ଶିବ ଜ୍ଞାନମୟ, ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭୂତ ଓ ଅନନୁଭୂତ, ପରମ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗୋଚର, ଆଭାସ ରହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ, ସର୍ବପରାତ୍ପର।

ସର୍ଵୋପାଧିଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ଧ୍ଯାନଗମ୍ଯଂ ଵିଚାରତଃ ଅଦ୍ଵଯଂ ତମସଶ୍ଚୈଵ ପରସ୍ତାତ୍ସଂସ୍ଥିତଂ ପରମ୍

ସମସ୍ତ ଉପାଧିରୁ ମୁକ୍ତ, ଧ୍ୟାନ ଓ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅନ୍ଧକାରରୁ ପରେ ଥିବା ପରମ।

ମନସ୍ଯେଵଂ ମହାଦେଵଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମେ ଵାପି ଚିନ୍ତଯେତ୍ ନାଭୌ ସଦାଶିଵଂ ଚାପି ସର୍ଵଦେଵାତ୍ମକଂ ଵିଭୁମ୍

ଏପରି ଭାବେ, ମନରେ କିମ୍ବା ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ, କିମ୍ବା ନାଭିରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ଓ ବ୍ୟାପ୍ତିଶୀଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେହମଧ୍ଯେ ଶିଵଂ ଦେଵଂ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନମଯଂ ଵିଭୁମ୍ କନ୍ଯସେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଚୋଦ୍ଘାତେନାପି ଶଂକରମ୍

ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନମୟ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତିଶୀଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, କନ୍ୟାସା ମାର୍ଗ କିମ୍ବା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତି ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ଶଂକରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

କ୍ରମଶଃ କନ୍ଯସେନୈଵ ମଧ୍ଯମେନାପି ସୁଵ୍ରତଃ ଉତ୍ତମେନାପି ଵୈ ଵିଦ୍ଵାନ୍ କୁମ୍ଭକେନ ସମଭ୍ଯସେତ୍

କ୍ରମକ୍ରମେ, କନ୍ୟାସା ମାର୍ଗରେ, କିମ୍ବା ମଧ୍ୟମ ମାର୍ଗରେ, କିମ୍ବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଦ୍ଧତିରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ କୁମ୍ଭକ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ ରେଚଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ ହୃଦି ନାଭୌ ସମାହିତଃ ରେଚକଂ ପୂରକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୁମ୍ଭକଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ହୃଦୟ କିମ୍ବା ନାଭିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଧୀର ଲୋକେ ବତାସ ବାତ୍ୟାନ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ୱାସ-ନିଶ୍ୱାସ) ବାହାର କରି, ବତିସ ଥର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କୁମ୍ଭକ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସାକ୍ଷାତ୍ସମରସେନୈଵ ଦେହମଧ୍ଯେ ସ୍ମରେଚ୍ଛିଵମ୍ ଏକୀଭାଵଂ ସମେତ୍ଯୈଵଂ ତତ୍ର ଯଦ୍ରସସମ୍ଭଵମ୍

ସାକ୍ଷାତ୍ ସମତାରେ ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରି, ଏକତା ଅନୁଭବ କରି, ସେଠାରୁ ଯେଉଁ ରସ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ତାହା ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆନନ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସାକ୍ଷାତ୍ସମରସେ ସ୍ଥିତଃ ଧାରଣା ଦ୍ଵାଦଶାଯାମା ଧ୍ଯାନଂ ଦ୍ଵାଦଶ ଧାରଣମ୍

ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ସମତାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ବ୍ରହ୍ମର ଆନନ୍ଦକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଧାରଣା ହେଉଛି ବାରଟି ମାପ, ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ବାରଟି ଧାରଣା।

ଧ୍ଯାନଂ ଦ୍ଵାଦଶକଂ ଯାଵତ୍ ସମାଧିର୍ ଅଭିଧୀଯତେ ଅଥଵା ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵିପ୍ରାଃ ସମ୍ପର୍କାଦେଵ ଜାଯତେ

ଧ୍ୟାନରେ ଯେଉଁଠିକି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଶା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ସମାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିମ୍ବା, ବିଦ୍ୱାନ୍ ଲୋକମାନେ ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ସହଜରେ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ପ୍ରଯତ୍ନାଦ୍ଵା ତଯୋସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଚିରାଦ୍ଵା ହ୍ଯଚିରାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ଯୋଗାନ୍ତରାଯାସ୍ ତସ୍ଯାଥ ଜାଯନ୍ତେ ଯୁଞ୍ଜତଃ ପୁନଃ

ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଦୁଇଟି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସମାନ ଫଳ ମିଳେ, ବହୁତ ସମୟ ପରେ କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ; ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ଯୋଗର ବାଧା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।

ନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯାସତସ୍ ତେ ଽପି ପ୍ରଣିଧାନେନ ଵୈ ଗୁରୋଃ

ସେଇ ବାଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନି ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଗୁରୁପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଆଲସ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵ୍ଯାଧିପୀଡା ପ୍ରଜାଯତେ ପ୍ରମାଦଃ ସଂଶଯସ୍ଥାନେ ଚିତ୍ତସ୍ଯେହାନଵସ୍ଥିତିଃ

ପ୍ରଥମେ ଆଳସ୍ୟ ଆସେ, ତାପରେ ରୋଗର କଷ୍ଟ ଦେଖାଦେଉଛି; ଅବହେଳା, ସନ୍ଦେହ ଓ ଏହି ବିଷୟରେ ମନର ଅସ୍ଥିରତା ହୁଏ।

ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଦର୍ଶନଂ ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଦୁଃଖଂ ଚ ତ୍ରିଵିଧଂ ତତଃ ଦୌର୍ମନସ୍ଯମଯୋଗ୍ଯେଷୁ ଵିଷଯେଷୁ ଚ ଯୋଗ୍ଯତା

ଅଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦେଖିପାରିବା ନୁହେଁ, ଭ୍ରମ ଓ ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖ ପରେ ଆସେ; ମନମନ୍ତା, ଅଯୋଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ଯୋଗ୍ୟତା ଦେଖାଯାଏ।

ଦଶଧାଭିପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ମୁନେର୍ଯୋଗାନ୍ତରାଯକାଃ ଆଲସ୍ଯଂ ଚାପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ ଚ ଗୁରୁତ୍ଵାତ୍କାଯଚିତ୍ତଯୋଃ

ମୁନିଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗର ବାଧା ଦଶ ପ୍ରକାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ: ଆଳସ୍ୟ, କାମ କରିବାର ଅଭାବ, ଦେହ ଓ ମନର ଭାରିପଣ।

ଵ୍ଯାଧଯୋ ଧାତୁଵୈଷମ୍ଯାତ୍ କର୍ମଜା ଦୋଷଜାସ୍ ତଥା ପ୍ରମାଦସ୍ତୁ ସମାଧେସ୍ତୁ ସାଧନାନାମ୍ ଅଭାଵନମ୍

ଧାତୁ ଅସମତୁଳନରୁ ହେଉଥିବା ରୋଗ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଓ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରୋଗ; ଅବହେଳା ହେଉଛି ସମାଧି ପାଇଁ ଉପାୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତନର ଅଭାବ।

ଇଦଂ ଵେତ୍ଯୁଭଯସ୍ପୃକ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଥାନସଂଶଯଃ ଅନଵସ୍ଥିତଚିତ୍ତତ୍ଵମ୍ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠା ହି ଯୋଗିନଃ

ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ, ଏହା ହେଉଛି ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ; ମନର ଅସ୍ଥିରତା ଅର୍ଥାତ୍ ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତତାର ଅଭାବ।