ଗଙ୍ଗାଦିଭିଃ କୃତ୍ତିକାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ଵାହଯା ଚ ଵିଶେଷତଃ ଇତ୍ଯେଵଂ ଲୋକମାତୁଶ୍ ଚ ଵାଗ୍ଭିଃ ସଂବୋଧିତଃ ଶିଵଃ
ଗଙ୍ଗା, କୃତ୍ତିକା ଓ ବିଶେଷ କରି ସ୍ୱାହା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଲୋକମାତାଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ କହାଯାଇଲା।
ନ ଯଯୌ ତୃପ୍ତିମୀଶାନଃ ପିବନ୍ସ୍କନ୍ଦାନନାମୃତମ୍ ନ ସସ୍ମାର ଚ ତାନ୍ଦେଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯଶସ୍ତ୍ରନିପୀଡିତାନ୍
ଇଶାନ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ମୁହଁର ଅମୃତ ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୀଡ଼ିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସେ ମନେ କଲେ ନାହିଁ।
ସ୍କନ୍ଦମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଚାଘ୍ରାଯ ନୃତ୍ଯ ପୁତ୍ରେତ୍ଯୁଵାଚ ହ ସୋ ଽପି ଲୀଲାଲସୋ ବାଲୋ ନନର୍ତାର୍ତିହରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଘ୍ରାଣ କରି, “ମୋ ପୁଅ!” ବୋଲି ନୃତ୍ୟ କଲେ। ସେ ଖେଳପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ସହୈଵ ନନୃତୁଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସହ ତେନ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଖିଲଂ ତତ୍ର ନନର୍ତେଶାଜ୍ଞଯା କ୍ଷଣମ୍
ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଗଣପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମଗ୍ର ତିନି ଲୋକ ସେଠାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ନୃତ୍ୟ କଲା।
ନାଗାଶ୍ ଚ ନନୃତୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଗଣପାଃ ସ୍କନ୍ଦଂ ମୁମୋଦାଂବା ଚ ମାତରଃ
ସମସ୍ତ ନାଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଗଣମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ମାଆମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସସୃଜୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ନୃତ୍ଯାମୃତଂ ତଦା ପୀତ୍ଵା ପାର୍ଵତୀପରମେଶ୍ଵରୌ ଅଵାପତୁସ୍ ତଦା ତୃପ୍ତିଂ ନନ୍ଦିନା ଚ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ
ସେମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ନୃତ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପାର୍ବତୀ, ପରମେଶ୍ୱର, ନନ୍ଦି ଓ ଗଣପତିମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ।
ତତଃ ସ ନନ୍ଦୀ ସହ ଷଣ୍ମୁଖେନ ତଥା ଚ ସାର୍ଧଂ ଗିରିରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ଵିଵେଶ ଦିଵ୍ଯଂ ଭଵନଂ ଭଵୋ ଽପି ଯଥାମ୍ବୁଦୋ ଽନ୍ଯାମ୍ବୁଦମ୍ ଅମ୍ବୁଦାଭଃ
ତାପରେ ନନ୍ଦୀ, ଷଣ୍ମୁଖ ଓ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଭବ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଏକ ମେଘ ଅନ୍ୟ ମେଘରେ ଲୀନ ହୁଏ, ସେପରି ଭିତରକୁ ଗଲେ।
ଦ୍ଵାରସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେ ତେ ତସ୍ଥୁର୍ ଦେଵା ଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚ ମହାଦେଵଂ କିଂଚିଦ୍ ଉଦ୍ଵିଗ୍ନଚେତସଃ
ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଦେବତାମାନେ ଧୀର ଦେବଙ୍କ ସହ ଦଢ଼ି ହେଲେ; ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ହେଲେ ମନରେ କିଛି ଚିନ୍ତା ରହିଲା।
କିଂତୁ କିଂତ୍ଵିତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚୈତତ୍ସମାକୁଲାଃ ପାପା ଵଯମ୍ ଇତି ହ୍ଯନ୍ଯେ ଅଭାଗ୍ଯାଶ୍ଚେତି ଚାପରେ
କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖି ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; କେହି କହିଲେ, 'ଆମେ ପାପୀ', ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ଅଭାଗା'।
ଭାଗ୍ଯଵନ୍ତଶ୍ ଚ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଇତି ଚାନ୍ଯେ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ ପୂଜାଫଲମିମଂ ତେଷାମ୍ ଇତ୍ଯନ୍ଯେ ନେତି ଚାପରେ
କେତେକ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, 'ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ', ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, 'ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ', ଆଉ କିଛି ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶବ୍ଦାନନେକଶଃ କୁମ୍ଭୋଦରୋ ମହାତେଜା ଦଣ୍ଡେନାତାଡଯତ୍ସୁରାନ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହାତେଜସ୍ୱୀ କୁମ୍ଭୋଦର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଦେବତାମାନେକୁ ମାରିଲେ।
ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ଭଯାଵିଷ୍ଟା ଦେଵା ହାହେତିଵାଦିନଃ ଅପତନ୍ମୁନଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଦେଵାଶ୍ ଚ ଧରଣୀତଲେ
ଭୟରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ 'ହା' 'ହେ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ପଳାଇଲେ; କିଛି ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅହୋ ଵିଧେର୍ବଲଂ ଚେତି ମୁନଯଃ କଶ୍ଯପାଦଯଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ଦେଵଦେଵେଶଂ ଦେଵାନାଂ ଚାସୁରଦ୍ଵିଷାମ୍
କଶ୍ୟପ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦେଖି, 'ହାଁ, ଏହା ବିଧିର ଶକ୍ତି!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅଭାଗ୍ଯାନ୍ନ ସମାପ୍ତଂ ତୁ କାର୍ଯମିତ୍ଯପରେ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ନମଃ ଶିଵାଯେତି ପୂଜ୍ଯ ଚାଲ୍ପତରଂ ହୃଦି
ଅନ୍ୟ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, 'ଅଭାଗ୍ୟରେ ଆମର କାମ ସମାପ୍ତ ହେଲାନି', ଏବଂ ହୃଦୟରେ କମ୍ ଭକ୍ତି ସହିତ 'ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତତଃ କପର୍ଦୀ ନନ୍ଦୀଶୋ ମହାଦେଵପ୍ରିଯୋ ମୁନିଃ ଶୂଲୀ ମାଲୀ ତଥା ହାଲୀ କୁଣ୍ଡଲୀ ଵଲଯୀ ଗଦୀ
ତାପରେ କପର୍ଦ୍ଦୀ, ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମୁନି ନନ୍ଦୀ, ଶୂଳ, ମାଳା, ଗଦା, କୁଣ୍ଡଳ, ବଳୟ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଵୃଷମାରୁହ୍ଯ ସୁଶ୍ଵେତଂ ଯଯୌ ତସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ତଦା ତତୋ ଵୈ ନନ୍ଦିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣଃ କୁମ୍ଭୋଦରୋ ଽପି ସଃ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଧଳା ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କୁମ୍ଭୋଦର ଗଣମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଚଲିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ନନ୍ଦିନଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ସହ ତେନ ତ୍ଵରନ୍ ଯଯୌ ନନ୍ଦୀ ଭାତି ମହାତେଜା ଵୃଷପୃଷ୍ଠେ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
କୁମ୍ଭୋଦର ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଚଲିଲେ; ମହାତେଜସ୍ୱୀ ନନ୍ଦୀ ବୃଷ ଉପରେ ବସି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ସଗଣୋ ଗଣସେନାନୀର୍ ମେଘପୃଷ୍ଠେ ଯଥା ଭଵଃ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ମୁକ୍ତାଜାଲୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ, ମେଘ ଉପରେ ଚଳିଥିବା ଭବ ପରି, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ମୁକ୍ତା ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଯାଉଥିଲେ।
ସିତାତପତ୍ରଂ ଶୈଲାଦେର୍ ଆକାଶମିଵ ଭାତି ତତ୍ ତତ୍ରାନ୍ତର୍ବଦ୍ଧମାଲା ସା ମୁକ୍ତାଫଲମଯୀ ଶୁଭା
ପାହାଡ଼ର ଧଳା ଛତା ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାହା ଭିତରେ ଶୁଭ୍ର ମୁକ୍ତାର ମାଳା ରହିଥିଲା।
ଗଙ୍ଗାକାଶାନ୍ନିପତିତା ଭାତି ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଭୋର୍ଯଥା ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ଶୁଭାଃ
ଗଙ୍ଗା ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଭୂମିକୁ ତଳେ ପଡ଼ି ଭବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ସେପରି ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ଶୁଭ ଧ୍ୱନି କଲା।
ନିଯୋଗାଦ୍ଵଜ୍ରିଣଃ ସର୍ଵେ ଵିନେଦୁର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚ ଗଣେଶାନଂ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଇଷ୍ଟପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ଧ୍ୱନି କଲେ; ଶୁଭ ବାଣୀରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯଥା ଦେଵା ଭଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୀତିକଣ୍ଟକିତତ୍ଵଚଃ ନିଯୋଗାଦ୍ଵଜ୍ରିଣୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ ଖେଚରାଃ
ଦେବତାମାନେ ଭବଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଚର୍ମ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ; ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆକାଶର ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।
ଵଵୃଷୁଶ୍ ଚ ସୁଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ନନ୍ଦିନୋ ଗଗନୋଦିତମ୍ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତୁଷ୍ଟସ୍ତଦା ରେଜେ ତୁଷ୍ଟ୍ଯା ପୁଷ୍ଟ୍ଯା ଯଥାର୍ଥଯା
ସେମାନେ ଗଗନରୁ ସୁଗନ୍ଧି ଭରା ପଦାର୍ଥ ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷା କଲେ; ଏହି ବର୍ଷାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ସତ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ନନ୍ଦୀ ଭଵଶ୍ ଚାନ୍ଦ୍ରଯାତୁ ସ୍ନାତଯା ଗନ୍ଧଵାରିଣା ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ଭାତି ପୃଷ୍ଠଂ ଵୃଷସ୍ଯ ତତ୍
ନନ୍ଦୀ ଓ ଭବ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଗନ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ବହୁ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ବୃଷ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ସଂକୀର୍ଣଂ ତୁ ଦିଵଃ ପୃଷ୍ଠଂ ନକ୍ଷତ୍ରୈରିଵ ସୁଵ୍ରତାଃ କୁସୁମୈଃ ସଂଵୃତୋ ନନ୍ଦୀ ଵୃଷପୃଷ୍ଠେ ରରାଜ ସଃ
ଓ ସଜନ୍ୟମାନେ, ଆକାଶ ତାରାମାନେ ଭରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ନନ୍ଦୀ ବୃଷଭର ପିଠିରେ ବହୁତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ.
ଦିଵଃ ପୃଷ୍ଠେ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରୋ ନକ୍ଷତ୍ରୈରିଵ ସୁଵ୍ରତାଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନ୍ଦିନଂ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତଥାଵିଧମ୍
ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ଘେରି ରହିଥାଏ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ରୂପରେ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ.
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ଗଣପେଶାନଂ ଦେଵଦେଵମିଵାପରମ୍ ନମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତାଯ ରୁଦ୍ରଜାପ୍ଯରତାଯ ଚ
ସେମାନେ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ରୁଦ୍ର ପରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ: 'ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନାମ ଜପରେ ଲାଗିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.'
ରୁଦ୍ରଭକ୍ତାର୍ତିନାଶାଯ ରୌଦ୍ରକର୍ମରତାଯ ତେ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଗଣନାଥାଯ ଯୋଗିନାଂ ପତଯେ ନମଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କାଠୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ମାନୁଥିବା, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଗଣମାନଙ୍କ ନାଥ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.
ସର୍ଵଦାଯ ଶରଣ୍ଯାଯ ସର୍ଵଜ୍ଞାଯାର୍ତିହାରିଣେ ଵେଦାନାଂ ପତଯେ ଚୈଵ ଵେଦଵେଦ୍ଯାଯ ତେ ନମଃ
ସବୁବେଳେ ଶରଣ ଦେଇଥିବା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ବେଦମାନଙ୍କ ନାଥ, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.
ଵଜ୍ରିଣେ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯ ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରନିଵାରିଣେ ଵଜ୍ରାଲଂକୃତଦେହାଯ ଵଜ୍ରିଣାରାଧିତାଯ ତେ
ବଜ୍ରଧାରୀ, ବଜ୍ରଦାନ୍ତ ଥିବା, ବଜ୍ରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ବଜ୍ର ଭୂଷିତ ଦେହ ଥିବା, ବଜ୍ରଧାରୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର.