ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପୁରତ୍ରଯଵିନାଶଂ ଚ କରିଷ୍ଯେ ଽହଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଅଥ ସବ୍ରହ୍ମକା ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରାଃ ସମାଗତାଃ

ହେ ଉତ୍ତମ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ତିନିଟି ପୁରୀର ନାଶ କରିବି। ଏହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠା ହେଲେ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଭୋସ୍ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚ ତେ ଅପ୍ଯେତଦନ୍ତରେ ଦେଵୀ ଦେଵମାଲୋକ୍ଯ ଵିସ୍ମିତା

ପ୍ରଭୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ଶିର ନମାଇଲେ ଓ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ।

ଲୀଲାଂବୁଜେନ ଚାହତ୍ଯ କଲମାହ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ କ୍ରୀଡମାନଂ ଵିଭୋ ପଶ୍ଯ ଷଣ୍ମୁଖଂ ରଵିସନ୍ନିଭମ୍

ଦେବୀ ଖେଳିବା ଲୋଟସ୍ ଫୁଲରେ ଭୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ହଳକାରେ ଛୁଇଁ, କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଛଅମୁଖୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଖେଳୁଛନ୍ତି।”

ପୁତ୍ରଂ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭୂଷିତଂ ଭୂଷଣୈଃ ଶୁଭୈଃ ମୁକୁଟୈଃ କଟକୈଶ୍ଚୈଵ କୁଣ୍ଡଲୈର୍ଵଲଯୈଃ ଶୁଭୈଃ

ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଭୂଷଣ—ମୁକୁଟ, ବାହୁବଳୟ, କଣଫୁଲ ଓ ସୁନ୍ଦର ବଳୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ନୂପୁରୈଶ୍ଛନ୍ନଵାରୈଶ୍ ଚ ତଥା ହ୍ଯ୍ ଉଦରବନ୍ଧନୈଃ କିଙ୍କିଣୀଭିର୍ ଅନେକାଭିର୍ ହୈମୈରଶ୍ଵତ୍ଥପତ୍ରକୈଃ

ନୂପୁର, ଲୁଚା ଓଡ଼ଣା, ଉଦର ବନ୍ଧ, ଅନେକ ସୁନାର କିଙ୍କିଣି ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ।

କଲ୍ପକଦ୍ରୁମଜୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ଶୋଭିତୈରଲକୈଃ ଶୁଭୈଃ ହାରୈର୍ ଵାରିଜରାଗାଦିମଣିଚିତ୍ରୈସ୍ ତଥାଙ୍ଗଦୈଃ

କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଫୁଲ, ଶୁଭ ଚୁଲ, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗର ମଣି ଲଗା ହାର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଙ୍ଗଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ମୁକ୍ତାଫଲମଯୈର୍ହାରୈଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭୈଃ ତିଲକୈଶ୍ ଚ ମହାଦେଵ ପଶ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ମୁକ୍ତା ମାଳା ଯାହା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଛି, ଏବଂ ତିଳକ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ—ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ପୁଅକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।

ଅଙ୍କିତଂ କୁଙ୍କୁମାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵୃତ୍ତଂ ଭସିତନିର୍ମିତମ୍ ଵକ୍ତ୍ରଵୃନ୍ଦଂ ଚ ପଶ୍ଯେଶ ଵୃନ୍ଦଂ କାମଲକଂ ଯଥା

କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ଚିହ୍ନିତ, ଭସ୍ମରେ ତିଆରି ଶରୀର; ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ପଦ୍ମ ଗୁଛ ପରି ଶୋଭାମୟ।

ନେତ୍ରାଣି ଚ ଵିଭୋ ପଶ୍ଯ ଶୁଭାନି ତ୍ଵଂ ଶୁଭାନି ଚ ଅଞ୍ଜନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ମଙ୍ଗଲାର୍ଥଂ ଚ ମାତୃଭିଃ

ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ଶୁଭ ଚକ୍ଷୁ, ମାଆମାନେ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଲଗାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଆଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ—ଏହି ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁ।

ଗଙ୍ଗାଦିଭିଃ କୃତ୍ତିକାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ଵାହଯା ଚ ଵିଶେଷତଃ ଇତ୍ଯେଵଂ ଲୋକମାତୁଶ୍ ଚ ଵାଗ୍ଭିଃ ସଂବୋଧିତଃ ଶିଵଃ

ଗଙ୍ଗା, କୃତ୍ତିକା ଓ ବିଶେଷ କରି ସ୍ୱାହା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଲୋକମାତାଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ କହାଯାଇଲା।

ନ ଯଯୌ ତୃପ୍ତିମୀଶାନଃ ପିବନ୍ସ୍କନ୍ଦାନନାମୃତମ୍ ନ ସସ୍ମାର ଚ ତାନ୍ଦେଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯଶସ୍ତ୍ରନିପୀଡିତାନ୍

ଇଶାନ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ମୁହଁର ଅମୃତ ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୀଡ଼ିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସେ ମନେ କଲେ ନାହିଁ।

ସ୍କନ୍ଦମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଚାଘ୍ରାଯ ନୃତ୍ଯ ପୁତ୍ରେତ୍ଯୁଵାଚ ହ ସୋ ଽପି ଲୀଲାଲସୋ ବାଲୋ ନନର୍ତାର୍ତିହରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଘ୍ରାଣ କରି, “ମୋ ପୁଅ!” ବୋଲି ନୃତ୍ୟ କଲେ। ସେ ଖେଳପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

ସହୈଵ ନନୃତୁଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସହ ତେନ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଖିଲଂ ତତ୍ର ନନର୍ତେଶାଜ୍ଞଯା କ୍ଷଣମ୍

ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଗଣପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମଗ୍ର ତିନି ଲୋକ ସେଠାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ନୃତ୍ୟ କଲା।

ନାଗାଶ୍ ଚ ନନୃତୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଗଣପାଃ ସ୍କନ୍ଦଂ ମୁମୋଦାଂବା ଚ ମାତରଃ

ସମସ୍ତ ନାଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଗଣମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ମାଆମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

ସସୃଜୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ନୃତ୍ଯାମୃତଂ ତଦା ପୀତ୍ଵା ପାର୍ଵତୀପରମେଶ୍ଵରୌ ଅଵାପତୁସ୍ ତଦା ତୃପ୍ତିଂ ନନ୍ଦିନା ଚ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ

ସେମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ନୃତ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପାର୍ବତୀ, ପରମେଶ୍ୱର, ନନ୍ଦି ଓ ଗଣପତିମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ।

ତତଃ ସ ନନ୍ଦୀ ସହ ଷଣ୍ମୁଖେନ ତଥା ଚ ସାର୍ଧଂ ଗିରିରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ଵିଵେଶ ଦିଵ୍ଯଂ ଭଵନଂ ଭଵୋ ଽପି ଯଥାମ୍ବୁଦୋ ଽନ୍ଯାମ୍ବୁଦମ୍ ଅମ୍ବୁଦାଭଃ

ତାପରେ ନନ୍ଦୀ, ଷଣ୍ମୁଖ ଓ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଭବ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଏକ ମେଘ ଅନ୍ୟ ମେଘରେ ଲୀନ ହୁଏ, ସେପରି ଭିତରକୁ ଗଲେ।

ଦ୍ଵାରସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେ ତେ ତସ୍ଥୁର୍ ଦେଵା ଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚ ମହାଦେଵଂ କିଂଚିଦ୍ ଉଦ୍ଵିଗ୍ନଚେତସଃ

ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଦେବତାମାନେ ଧୀର ଦେବଙ୍କ ସହ ଦଢ଼ି ହେଲେ; ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ହେଲେ ମନରେ କିଛି ଚିନ୍ତା ରହିଲା।

କିଂତୁ କିଂତ୍ଵିତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚୈତତ୍ସମାକୁଲାଃ ପାପା ଵଯମ୍ ଇତି ହ୍ଯନ୍ଯେ ଅଭାଗ୍ଯାଶ୍ଚେତି ଚାପରେ

କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖି ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; କେହି କହିଲେ, 'ଆମେ ପାପୀ', ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ଅଭାଗା'।

ଭାଗ୍ଯଵନ୍ତଶ୍ ଚ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଇତି ଚାନ୍ଯେ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ ପୂଜାଫଲମିମଂ ତେଷାମ୍ ଇତ୍ଯନ୍ଯେ ନେତି ଚାପରେ

କେତେକ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, 'ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ', ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, 'ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ', ଆଉ କିଛି ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶବ୍ଦାନନେକଶଃ କୁମ୍ଭୋଦରୋ ମହାତେଜା ଦଣ୍ଡେନାତାଡଯତ୍ସୁରାନ୍

ଏହି ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହାତେଜସ୍ୱୀ କୁମ୍ଭୋଦର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଦେବତାମାନେକୁ ମାରିଲେ।

ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ଭଯାଵିଷ୍ଟା ଦେଵା ହାହେତିଵାଦିନଃ ଅପତନ୍ମୁନଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଦେଵାଶ୍ ଚ ଧରଣୀତଲେ

ଭୟରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ 'ହା' 'ହେ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ପଳାଇଲେ; କିଛି ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଅହୋ ଵିଧେର୍ବଲଂ ଚେତି ମୁନଯଃ କଶ୍ଯପାଦଯଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ଦେଵଦେଵେଶଂ ଦେଵାନାଂ ଚାସୁରଦ୍ଵିଷାମ୍

କଶ୍ୟପ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦେଖି, 'ହାଁ, ଏହା ବିଧିର ଶକ୍ତି!' ବୋଲି କହିଲେ।

ଅଭାଗ୍ଯାନ୍ନ ସମାପ୍ତଂ ତୁ କାର୍ଯମିତ୍ଯପରେ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ନମଃ ଶିଵାଯେତି ପୂଜ୍ଯ ଚାଲ୍ପତରଂ ହୃଦି

ଅନ୍ୟ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, 'ଅଭାଗ୍ୟରେ ଆମର କାମ ସମାପ୍ତ ହେଲାନି', ଏବଂ ହୃଦୟରେ କମ୍ ଭକ୍ତି ସହିତ 'ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

ତତଃ କପର୍ଦୀ ନନ୍ଦୀଶୋ ମହାଦେଵପ୍ରିଯୋ ମୁନିଃ ଶୂଲୀ ମାଲୀ ତଥା ହାଲୀ କୁଣ୍ଡଲୀ ଵଲଯୀ ଗଦୀ

ତାପରେ କପର୍ଦ୍ଦୀ, ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମୁନି ନନ୍ଦୀ, ଶୂଳ, ମାଳା, ଗଦା, କୁଣ୍ଡଳ, ବଳୟ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଵୃଷମାରୁହ୍ଯ ସୁଶ୍ଵେତଂ ଯଯୌ ତସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ତଦା ତତୋ ଵୈ ନନ୍ଦିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣଃ କୁମ୍ଭୋଦରୋ ଽପି ସଃ

ସେ ସୁନ୍ଦର ଧଳା ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କୁମ୍ଭୋଦର ଗଣମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଚଲିଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ନନ୍ଦିନଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ସହ ତେନ ତ୍ଵରନ୍ ଯଯୌ ନନ୍ଦୀ ଭାତି ମହାତେଜା ଵୃଷପୃଷ୍ଠେ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

କୁମ୍ଭୋଦର ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଚଲିଲେ; ମହାତେଜସ୍ୱୀ ନନ୍ଦୀ ବୃଷ ଉପରେ ବସି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।

ସଗଣୋ ଗଣସେନାନୀର୍ ମେଘପୃଷ୍ଠେ ଯଥା ଭଵଃ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ମୁକ୍ତାଜାଲୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍

ସେ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ, ମେଘ ଉପରେ ଚଳିଥିବା ଭବ ପରି, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ମୁକ୍ତା ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଯାଉଥିଲେ।

ସିତାତପତ୍ରଂ ଶୈଲାଦେର୍ ଆକାଶମିଵ ଭାତି ତତ୍ ତତ୍ରାନ୍ତର୍ବଦ୍ଧମାଲା ସା ମୁକ୍ତାଫଲମଯୀ ଶୁଭା

ପାହାଡ଼ର ଧଳା ଛତା ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାହା ଭିତରେ ଶୁଭ୍ର ମୁକ୍ତାର ମାଳା ରହିଥିଲା।

ଗଙ୍ଗାକାଶାନ୍ନିପତିତା ଭାତି ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଭୋର୍ଯଥା ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ଶୁଭାଃ

ଗଙ୍ଗା ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଭୂମିକୁ ତଳେ ପଡ଼ି ଭବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ସେପରି ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ଶୁଭ ଧ୍ୱନି କଲା।