ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅତ୍ଯନ୍ତନିର୍ମଲେ ସମ୍ଯକ୍ ସୁପ୍ରଲିପ୍ତେ ଵିଚିତ୍ରିତେ ଦର୍ପଣୋଦରସଂକାଶେ କୃଷ୍ଣାଗରୁସୁଧୂପିତେ

ଅତି ଶୁଧ୍ଧ, ଭଲ ଭାବରେ ଲିପିଥିବା, ଶୋଭାମୟ ଭାବରେ ଶଜ୍ଜିତ, ଦର୍ପଣ ଭିତର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, କଳା ଅଗରୁ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ—

ନାନାପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣେ ଵିତାନୋପରି ଶୋଭିତେ ଫଲପଲ୍ଲଵମୂଲାଢ୍ଯେ କୁଶପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତେ

ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ଉପରେ ଛାତା ଲାଗିଥିବା, ତଳେ ଫଳ ଓ କୋମଳ ପତ୍ର ଥିବା, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସ୍ଥାନରେ—

ସମାସନସ୍ଥୋ ଯୋଗାଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯସେଦ୍ଧୃଷିତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଗୁରୁଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଭଵଂ ଦେଵୀଂ ଵିନାଯକମ୍

ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆସନ ନେଇ, ନିଜେ ଉତ୍ସାହରେ ଯୋଗର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ, ପରେ ଭବ, ଦେବୀ ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି।

ଯୋଗୀଶ୍ଵରାନ୍ ସଶିଷ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଯୋଗଂ ଯୁଞ୍ଜୀତ ଯୋଗଵିତ୍ ଆସନଂ ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପଦ୍ମମର୍ଧାସନଂ ତୁ ଵା

ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ସ୍ୱସ୍ତିକ, ବଦ୍ଧ, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ଅର୍ଧପଦ୍ମ ଆସନ ନେଇ, ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ।

ସମଜାନୁସ୍ ତଥା ଧୀମାନ୍ ଏକଜାନୁରଥାପିଵା ସମଂ ଦୃଢାସନୋ ଭୂତ୍ଵା ସଂହୃତ୍ଯ ଚରଣାଵୁଭୌ

ଦୁଇଟି ଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ରଖି, ଦୃଢ଼ ଆସନ ନେଇ, ଦୁଇଟି ପାଦକୁ ଏକାଠି କରି—

ସଂଵୃତାସ୍ଯୋପବଦ୍ଧାକ୍ଷ ଉରୋ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ ପାର୍ଷ୍ଣିଭ୍ଯାଂ ଵୃଷଣୌ ରକ୍ଷଂସ୍ ତଥା ପ୍ରଜନନଂ ପୁନଃ

ମୁଁହ ବନ୍ଦ, ଆଖି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, ଛାତି ସିଧା ରଖି, ପାଦ ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଡ଼ ତଳେ ରଖି ଶୁକ୍ର ଓ ଜନନାଙ୍ଗକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି—

କିଂଚିଦୁନ୍ନାମିତଶିର ଦନ୍ତୈର୍ଦନ୍ତାନ୍ନ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାସିକାଗ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ଦିଶଶ୍ଚାନଵଲୋକଯନ୍

ମୁଣ୍ଡ କିଛି ଉଁଚା କରି, ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତକୁ ଛୁଁଇବା ନାହିଁ, ନାକର ଟିପ୍ ପାଖକୁ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଚାରିପାଖ ଦେଖିବା ନାହିଁ—

ତମଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ରଜସା ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵେନ ଛାଦଯେତ୍ ତତଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶିଵଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍

ତମସକୁ ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ରଜସ୍କୁ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ପରେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଓଂକାରଵାଚ୍ଯଂ ପରମଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଦୀପଶିଖାକୃତିମ୍ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵୈ ପୁଣ୍ଡରୀକସ୍ଯ କର୍ଣିକାଯାଂ ସମାହିତଃ

ଓଁକାର ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପଶିଖା ଭଳି ଆକୃତିକୁ, ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ଭିତରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନାଭେରଧସ୍ତାଦ୍ଵା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧ୍ଯାତ୍ଵା କମଲମୁତ୍ତମମ୍ ତ୍ର୍ଯଙ୍ଗୁଲେ ଚାଷ୍ଟକୋଣଂ ଵା ପଞ୍ଚକୋଣମଥାପି ଵା

କିମ୍ବା, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ନାଭି ତଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିପାରନ୍ତି, ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ମାପରେ, ଅଷ୍ଟ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ କୋଣ ଥିବା—

ତ୍ରିକୋଣଂ ଚ ତଥାଗ୍ନେଯଂ ସୌମ୍ଯଂ ସୌରଂ ସ୍ଵଶକ୍ତିଭିଃ ସୌରଂ ସୌମ୍ଯ ତଥାଗ୍ନେଯମ୍ ଅଥ ଵାନୁକ୍ରମେଣ ତୁ

ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ତ୍ରିକୋଣ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ କ୍ରମରେ—

ଆଗ୍ନେଯଂ ଚ ତତଃ ସୌରଂ ସୌମ୍ଯମେଵଂ ଵିଧାନତଃ ଅଗ୍ନେରଧଃ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯୈଵଂ ଧର୍ମାଦୀନାଂ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ତାପରେ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏହି କ୍ରମରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିର ତଳେ ଏମିତି ଧରି, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାରିଟିକୁ ମଧ୍ୟ—

ଗୁଣତ୍ରଯଂ କ୍ରମେଣୈଵ ମଣ୍ଡଲୋପରି ଭାଵଯେତ୍ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ରୁଦ୍ରଂ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପରିମଣ୍ଡିତମ୍

ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଗୁଣ ତିନିଟିକୁ କ୍ରମରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନାଭୌ ଵାଥ ଗଲେ ଵାପି ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଵା ଯଥାଵିଧି ଲଲାଟଫଲିକାଯାଂ ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି ଧ୍ଯାନଂ ସମାଚରେତ୍

ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ନାଭିରେ, କଣ୍ଠରେ, ଭୂଁକୁଟି ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ଲଳାଟର ମଝିରେ, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡର ଶିରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦ୍ଵିଦଲେ ଷୋଡଶାରେ ଵା ଦ୍ଵାଦଶାରେ କ୍ରମେଣ ତୁ ଦଶାରେ ଵା ଷଡସ୍ରେ ଵା ଚତୁରସ୍ରେ ସ୍ମରେଚ୍ଛିଵମ୍

ଦୁଇ ପତ୍ର, ଷୋଳ ରେଖା, ବାର ରେଖା, ଦଶ ରେଖା, ଛଅ କୋଣ, କିମ୍ବା ଚାରି କୋଣ ଯଥାକ୍ରମେ ଶିବଙ୍କୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍।

କନକାଭେ ତଥାଗାରସଂନିଭେ ସୁସିତେ ଽପି ଵା ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସଂକାଶେ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବସମେ ଽପି ଵା

ସୁନାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ରଜପାଳଙ୍କ ଗୃହ ସଦୃଶ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଧଳା, ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳର ଭଳି ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଏ—

ଵିଦ୍ଯୁତ୍କୋଟିନିଭେ ସ୍ଥାନେ ଚିନ୍ତଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଅଗ୍ନିଵର୍ଣେ ଽଥଵା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ ଵଲଯାଭେ ସମାହିତଃ

ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକ ଭଳି ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ରଙ୍ଗରେ, କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ ଚକ୍ର ଭଳି ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଏ, ଏମିଥିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵଜ୍ରକୋଟିପ୍ରଭେ ସ୍ଥାନେ ପଦ୍ମରାଗନିଭେ ଽପି ଵା ନୀଲଲୋହିତବିମ୍ବେ ଵା ଯୋଗୀ ଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍

ହୀରାର ଚୂଡ଼ା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିମ୍ବା ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନ ସଦୃଶ, କିମ୍ବା ନୀଳ ଓ ଲାଲ ମିଶ୍ର ଚକ୍ରରେ, ଯୋଗୀ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମହେଶ୍ଵରଂ ହୃଦି ଧ୍ଯାଯେନ୍ ନାଭିପଦ୍ମେ ସଦାଶିଵମ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡଂ ଲଲାଟେ ତୁ ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଶଂକରଂ ସ୍ଵଯମ୍

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ, ସଦାଶିବଙ୍କୁ ନାଭିର ପଦ୍ମରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଲଳାଟରେ, ଓ ଶଂକରଙ୍କୁ ଭୂଁକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦିଵ୍ଯେ ଚ ଶାଶ୍ଵତସ୍ଥାନେ ଶିଵଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍ ନିର୍ମଲଂ ନିଷ୍କଲଂ ବ୍ରହ୍ମ ସୁଶାନ୍ତଂ ଜ୍ଞାନରୂପିଣମ୍

ଦିବ୍ୟ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସ୍ଥାନରେ ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍—ଯିଏ ପବିତ୍ର, ଅଖଣ୍ଡ, ଶାନ୍ତ, ଓ ଜ୍ଞାନମୟ।

ଅଲକ୍ଷଣମନିର୍ଦେଶ୍ଯମ୍ ଅଣୋରଲ୍ପତରଂ ଶୁଭମ୍ ନିରାଲମ୍ବମ୍ ଅତର୍କ୍ଯଂ ଚ ଵିନାଶୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍

ଯିଏ ଲକ୍ଷଣହୀନ, ବର୍ଣ୍ଣନାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଆଶ୍ରୟହୀନ, ବୁଝିପାରିବା ନୁହେଁ, ଜନ୍ମ ଓ ନାଶ ରହିତ।

କୈଵଲ୍ଯଂ ଚୈଵ ନିର୍ଵାଣଂ ନିଃଶ୍ରେଯସମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ଅମୃତଂ ଚାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ହ୍ଯ୍ ଅପୁନର୍ଭଵମ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍

ଏହା ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ, ନିର୍ବାଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ, ଅମୃତ, ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରହିତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

ମହାନନ୍ଦଂ ପରାନନ୍ଦଂ ଯୋଗାନନ୍ଦମନାମଯମ୍ ହେଯୋପାଦେଯରହିତଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ଶିଵମ୍

ଏହା ମହାନ୍ ଆନନ୍ଦ, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଯୋଗ ଆନନ୍ଦ, ଦୁଃଖ ରହିତ, ତ୍ୟାଗ ଓ ଗ୍ରହଣ ରହିତ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏହା ଶିବ।

ସ୍ଵଯଂଵେଦ୍ଯମଵେଦ୍ଯଂ ତଚ୍ ଛିଵଂ ଜ୍ଞାନମଯଂ ପରମ୍ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ଅନାଭାସଂ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରାତ୍ପରମ୍

ଏହି ଶିବ ଜ୍ଞାନମୟ, ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭୂତ ଓ ଅନନୁଭୂତ, ପରମ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗୋଚର, ଆଭାସ ରହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ, ସର୍ବପରାତ୍ପର।

ସର୍ଵୋପାଧିଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ଧ୍ଯାନଗମ୍ଯଂ ଵିଚାରତଃ ଅଦ୍ଵଯଂ ତମସଶ୍ଚୈଵ ପରସ୍ତାତ୍ସଂସ୍ଥିତଂ ପରମ୍

ସମସ୍ତ ଉପାଧିରୁ ମୁକ୍ତ, ଧ୍ୟାନ ଓ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅନ୍ଧକାରରୁ ପରେ ଥିବା ପରମ।

ମନସ୍ଯେଵଂ ମହାଦେଵଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମେ ଵାପି ଚିନ୍ତଯେତ୍ ନାଭୌ ସଦାଶିଵଂ ଚାପି ସର୍ଵଦେଵାତ୍ମକଂ ଵିଭୁମ୍

ଏପରି ଭାବେ, ମନରେ କିମ୍ବା ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ, କିମ୍ବା ନାଭିରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ଓ ବ୍ୟାପ୍ତିଶୀଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେହମଧ୍ଯେ ଶିଵଂ ଦେଵଂ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନମଯଂ ଵିଭୁମ୍ କନ୍ଯସେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଚୋଦ୍ଘାତେନାପି ଶଂକରମ୍

ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନମୟ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତିଶୀଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, କନ୍ୟାସା ମାର୍ଗ କିମ୍ବା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତି ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ଶଂକରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

କ୍ରମଶଃ କନ୍ଯସେନୈଵ ମଧ୍ଯମେନାପି ସୁଵ୍ରତଃ ଉତ୍ତମେନାପି ଵୈ ଵିଦ୍ଵାନ୍ କୁମ୍ଭକେନ ସମଭ୍ଯସେତ୍

କ୍ରମକ୍ରମେ, କନ୍ୟାସା ମାର୍ଗରେ, କିମ୍ବା ମଧ୍ୟମ ମାର୍ଗରେ, କିମ୍ବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଦ୍ଧତିରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ କୁମ୍ଭକ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ ରେଚଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ ହୃଦି ନାଭୌ ସମାହିତଃ ରେଚକଂ ପୂରକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୁମ୍ଭକଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ହୃଦୟ କିମ୍ବା ନାଭିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଧୀର ଲୋକେ ବତାସ ବାତ୍ୟାନ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ୱାସ-ନିଶ୍ୱାସ) ବାହାର କରି, ବତିସ ଥର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କୁମ୍ଭକ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।