ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ରୁଦ୍ରଃ ପଶୁପତିଶ୍ଚାସୀତ୍ ପୁରା ଦଗ୍ଧଂ ପୁରତ୍ରଯମ୍ ଦେଵାଶ୍ ଚ ପଶଵଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁସ୍ତସ୍ଯ ତେଜସା

ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ପଶୁପତି ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବେ ତିନିଟି ପୁରୀକୁ ଦାହ କଲେ; ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ପଶୁ ହେଇଗଲେ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଆଦିସର୍ଗକ୍ରମଂ ଶୁଭମ୍ ସ ଯାତି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍

ଯିଏ ଏହି ମୂଳ ସୃଷ୍ଟିର ଶୁଭ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ସମାସାଦ୍ ଵିସ୍ତରାଚ୍ଚୈଵ ସର୍ଗଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତ୍ଵଯା ଶୁଭଃ କଥଂ ପଶୁପତିଶ୍ଚାସୀତ୍ ପୁରଂ ଦଗ୍ଧୁଂ ମହେଶ୍ଵରଃ

ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାରରେ ତୁମେ ଶୁଭ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ; କିନ୍ତୁ ପଶୁପତି, ମହେଶ୍ୱର କିପରି ପୁରୀକୁ ଦାହ କଲେ?

କଥଂ ଚ ପଶଵଶ୍ଚାସନ୍ ଦେଵାଃ ସବ୍ରହ୍ମକାଃ ପ୍ରଭୋଃ ମଯସ୍ଯ ତପସା ପୂର୍ଵଂ ସୁଦୁର୍ଗଂ ନିର୍ମିତଂ ପୁରମ୍

ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ କିପରି ପଶୁ ହେଲେ? ପୂର୍ବେ ମାୟାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ପୁରୀ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।

ହୈମଂ ଚ ରାଜତଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଅଯସ୍ମଯମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ସୁଦୁର୍ଗଂ ଦେଵଦେଵେନ ଦଗ୍ଧମିତ୍ଯେଵ ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍

ସୁନା, ଚାଁଦି ଓ ଦିବ୍ୟ ଲୋହାର ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ପୁରୀ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ଦାହ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

କଥଂ ଦଦାହ ଭଗଵାନ୍ ଭଗନେତ୍ରନିପାତନଃ ଏକେନେଷୁନିପାତେନ ଦିଵ୍ଯେନାପି ତଦା କଥମ୍

ଭାଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା ଭଗବାନ କିପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ବାଣରେ ସମସ୍ତ ପୁରୀକୁ ଏକାଥରେ ଦାହ କଲେ?

ଵିଷ୍ଣୁନୋତ୍ପାଦିତୈର୍ଭୂତୈର୍ ନ ଦଗ୍ଧଂ ତତ୍ପୁରତ୍ରଯମ୍ ପୁରସ୍ଯ ସଂଭଵଃ ସର୍ଵୋ ଵରଲାଭଃ ପୁରା ଶ୍ରୁତଃ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ତିନିଟି ପୁରୀକୁ ଦାହ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ପୁରୀର ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବର ଦେବା ବିଷୟ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣାଯାଇଛି।

ଇଦାନୀଂ ଦହନଂ ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସୁଵ୍ରତ ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୂତଃ ପୌରାଣିକୋତ୍ତମଃ

ଏବେ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରୀ ଦାହର କଥା କହିବା ଉଚିତ, ହେ ଶୁଭବ୍ରତ। ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୂତ, ପ୍ରମୁଖ ପୌରାଣିକ,

ଯଥା ଶ୍ରୁତଂ ତଥା ପ୍ରାହ ଵ୍ଯାସାଦ୍ ଵିଶ୍ଵାର୍ଥସୂଚକାତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଶାପାଦ୍ଧି ମନୋଵାକ୍କାଯସଂଭଵାତ୍

ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲେ, ସେପରି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅର୍ଥ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କଠାରୁ କହିଲେ; କାରଣ, ଏହି ତିନି ଲୋକର ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ମନ, କଥା ଓ କାୟାରୁ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।

ନିହତେ ତାରକେ ଦୈତ୍ଯେ ତାରପୁତ୍ରେ ସବାନ୍ଧଵେ ସ୍କନ୍ଦେନ ଵା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ

ତାରକ ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିଜନଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ସ୍କନ୍ଦ ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରୟାସରେ ବଧ କଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ—

ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ତାରକାକ୍ଷଃ କମଲାକ୍ଷଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ତପସ୍ତେପୁର୍ମହାତ୍ମାନୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ

ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ତାରକାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରବଳ କମଳାକ୍ଷ—ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସୂର୍ବୀର, କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତପ ଉଗ୍ରଂ ସମାସ୍ଥାଯ ନିଯମେ ପରମେ ସ୍ଥିତାଃ ତପସା କର୍ଶଯାମାସୁର୍ ଦେହାନ୍ ସ୍ଵାନ୍ଦାନଵୋତ୍ତମାଃ

ସେମାନେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗି ଅତି କଠୋର ନିୟମ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଦାନବମାନେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟ କରିଦେଲେ।

ତେଷାଂ ପିତାମହଃ ପ୍ରୀତୋ ଵରଦଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵରମ୍ ଅଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସର୍ଵଦା

ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପିତାମହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବଧ୍ୟତ୍ୱର ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମଧ୍ୟ ସେମାନେକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ସହିତା ଵରଯାମାସୁଃ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହମ୍ ତାନ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତଦା ଦେଵୋ ଲୋକାନାଂ ପ୍ରଭୁର୍ ଅଵ୍ଯଯଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ। ତେବେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—

ନାସ୍ତି ସର୍ଵାମରତ୍ଵଂ ଵୈ ନିଵର୍ତଧ୍ଵମ୍ ଅତୋ ଽସୁରାଃ ଅନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵୃଣୀଧ୍ଵଂ ଵୈ ଯାଦୃଶଂ ସମ୍ପ୍ରରୋଚତେ

"ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅମରତ୍ୱ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ଏହାରୁ ବାପସ ଯାଆ, ହେ ଅସୁରମାନେ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଲପାଉଛ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହ।"

ତତସ୍ତେ ସହିତା ଦୈତ୍ଯାଃ ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣମବ୍ରୁଵନ୍ଦୈତ୍ଯାଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍

ଏହା ସୁନି ସେମାନେ ଦାନବମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି, ଜଗତ୍‌ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ—

ଵଯଂ ପୁରାଣି ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ସମାସ୍ଥାଯ ମହୀମିମାମ୍ ଵିଚରିଷ୍ଯାମ ଲୋକେଶ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜଗଦ୍ଗୁରୋ

"ହେ ଲୋକନାଥ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ପୁରୁଣା ତିନୋଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀରେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।"

ତଥା ଵର୍ଷସହସ୍ରେଷୁ ସମେଷ୍ଯାମଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଏକୀଭାଵଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁରାଣ୍ଯେତାନି ଚାନଘ

"ଏଭଳି, ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହେବୁ, ଏବଂ ଏହି ପୁରୁଣା ସହରଗୁଡିକ ଏକ ହେଇଯିବ।"

ସମାଗତାନି ଚୈତାନି ଯୋ ହନ୍ଯାଦ୍ଭଗଵଂସ୍ତଦା ଏକେନୈଵେଷୁଣା ଦେଵଃ ସ ନୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି

"ଏହି ଏକତ୍ରିତ ସହରଗୁଡିକୁ ଯିଏ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ, ସେଠାରେ ଆମର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ।"

ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାନ୍ଦେଵଃ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଦିଵମ୍ ତତୋ ମଯଃ ସ୍ଵତପସା ଚକ୍ରେ ଵୀରଃ ପୁରାଣ୍ଯଥ

ଦେବତା କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ଏହିପରି କହି ସେ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ ମୟା ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ତିନିଟି ପୁରାତନ ସହର ତିଆରି କଲେ।

କାଞ୍ଚନଂ ଦିଵି ତତ୍ରାସୀଦ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ରାଜତମ୍ ଆଯସଂ ଚାଭଵଦ୍ ଭୂମୌ ପୁରଂ ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଏଠାରେ ଏକଟି ସୁନାର ସହର ଆକାଶରେ, ଏକଟି ଚାଁଦିର ସହର ମଧ୍ୟାକାଶରେ, ଓ ଏକଟି କାଉଡ଼ିଆ ଲୋହାର ସହର ପୃଥିବୀରେ ସେ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା।

ଏକୈକଂ ଯୋଜନଶତଂ ଵିସ୍ତାରାଯାମତଃ ସମମ୍ କାଞ୍ଚନଂ ତାରକାକ୍ଷସ୍ଯ କମଲାକ୍ଷସ୍ଯ ରାଜତମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହର ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଥିଲା; ସୁନାର ସହର ଥିଲା ତାରକାକ୍ଷଙ୍କର, ଚାଁଦିର ସହର କମଳାକ୍ଷଙ୍କର।

ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲେଶ୍ଚାଯସଂ ଵୈ ତ୍ରିଵିଧଂ ଦୁର୍ଗମୁତ୍ତମମ୍ ମଯଶ୍ ଚ ବଲଵାଂସ୍ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯଦାନଵପୂଜିତଃ

ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କର ଥିଲା ଲୋହାର ସହର; ଏହିପରି ତିନି ପ୍ରକାର ଅତିଶୟ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି ହେଲା। ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୟା, ଦାନବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ପୂଜିତ, ବାସ କଲେ।

ହୈରଣ୍ଯେ ରାଜତେ ଚୈଵ କୃଷ୍ଣାଯସମଯେ ତଥା ଆଲଯଂ ଚାତ୍ମନଃ କୃତ୍ଵା ତତ୍ରାସ୍ତେ ବଲଵାଂସ୍ତଦା

ସୁନା, ଚାଁଦି ଓ କଳା ଲୋହାର ସହରରେ ମୟା ନିଜ ପାଇଁ ଘର ତିଆରି କରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ସେଠାରେ ବାସ କଲେ।

ଏଵଂ ବଭୂଵୁର୍ଦୈତ୍ଯାନାମ୍ ଅତିଦୁର୍ଗାଣି ସୁଵ୍ରତାଃ ପୁରାଣି ତ୍ରୀଣି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମିଵ ଚାପରମ୍

ଏଭଳି ଦାନବମାନଙ୍କର ତିନିଟି ପୁରୁଣା ଓ ଅତି ଦୁର୍ଗମ ସହର ତିଆରି ହେଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ତିନି ଲୋକ ପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶ୍ୱ ହେଇଗଲା।

ପୁରତ୍ରଯେ ତଦା ଜାତେ ସର୍ଵେ ଦୈତ୍ଯା ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ପୁରତ୍ରଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୈଵ ବଭୂଵୁସ୍ତେ ବଲାଧିକାଃ

ଏହି ତିନିଟି ସହର ତିଆରି ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଏହି ସହରଗୁଡିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନି ଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଇଗଲେ।

କଲ୍ପଦ୍ରୁମସମାକୀର୍ଣଂ ଗଜଵାଜିସମାକୁଲମ୍ ନାନାପ୍ରସାଦସଂକୀର୍ଣଂ ମଣିଜାଲୈଃ ସମାଵୃତମ୍

ସେହି ସହରଗୁଡିକ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିଲା, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଭିଡ଼ିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ଶୋଭାମୟ ମହଳରେ ଶୋଭିତ ଓ ମଣିମାଳାରେ ଆବୃତ ଥିଲା।

ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲସଂକାଶୈର୍ ଵିମାନୈର୍ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖୈଃ ପଦ୍ମରାଗମଯୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ ଶୋଭିତଂ ଚନ୍ଦ୍ରସଂନିଭୈଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା, ପଦ୍ମରାଗ ମଣିରେ ତିଆରି, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ଦେବମାନ୍ୟ ବିମାନମାନେ ସହିତ ସେଠା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

ପ୍ରାସାଦୈର୍ଗୋପୁରୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ କୈଲାସଶିଖରୋପମୈଃ ଶୋଭିତଂ ତ୍ରିପୁରଂ ତେଷାଂ ପୃଥକ୍ପୃଥଗନୁତ୍ତମୈଃ

ଦିବ୍ୟ ମହଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ, କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଲଗା ଅଲଗା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହ ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ପୁରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।