ଅନ୍ଯାଃ ସୃଜ ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଜା ଵୈ ମୃତ୍ଯୁସଂଯୁତାଃ ନାରପ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ହି କର୍ମାଣି ପ୍ରଜାଵଗତମୃତ୍ଯଵଃ
'ତୁମେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କର, ଭଲ ହେଉ। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ବନ୍ଧା, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛି।'
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଽବ୍ରଵୀଦେନଂ ନାହଂ ମୃତ୍ଯୁଜରାନ୍ଵିତାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଥିତୋ ଽହଂ ତ୍ଵଂ ସୃଜ ପ୍ରଜାଃ
ଏପରି କହିଲେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡ଼ିତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବିନାହିଁ। ଭଲ ହେଉ, ମୁଁ ରହିଯାଏ, ତୁମେ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କର।'
ଏତେ ଯେ ଵୈ ମଯା ସୃଷ୍ଟା ଵିରୂପା ନୀଲଲୋହିତାଃ ସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ଆତ୍ମନୋ ନିଃସୃତାଃ ପ୍ରଜାଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର, ମୋ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଏତେ ଦେଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ରୁଦ୍ରା ନାମ ମହାବଲାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଦିକ୍ଷୁ ଚୈଵ ପରିଶ୍ରିତାଃ
ଏହି ଦେବତାମାନେ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ, ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ରହିବେ।
ଶତରୁଦ୍ରାଃ ସମାତ୍ମାନୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ଯାଜ୍ଞିକାଃ ଯଜ୍ଞଭାଜୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵଦେଵଗଣୈଃ ସହ
ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଶତରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାର ସହିତ ଏକତା ହୋଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଯେ ଦେଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀହ ଭେଦତଃ ସାର୍ଧଂ ତୈର୍ ଈଜ୍ଯମାନାସ୍ ତେ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତୀହ ଆ ଯୁଗକ୍ଷଯାତ୍
ମନ୍ବନ୍ତରଗୁଡିକରେ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପୂଜିତ ହୋଇ, ଯୁଗର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ରହିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେଵେନ ଧୀମତା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ହୃଷ୍ଯମାଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଏଭଳି ମହାଦେବଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ କଥା ଶୁଣି, ସମୟରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଶିର ନମାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥା ତେ ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵିଭୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ସମନୁଜ୍ଞାତେ ତଥା ସର୍ଵମଭୂତ୍କିଲ
ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ସେହିପରି ହେଉ। ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସବୁ କିଛି ଏଭଳି ଘଟିଗଲା।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଦେଵେଶୋ ନ ଚାସୂଯତ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ଊର୍ଧ୍ଵରେତାଃ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେଇ ସମୟରୁ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ପୁନି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ ନାହିଁ। ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଭାବେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଯସ୍ମାଦୁକ୍ତଃ ସ୍ଥିତୋ ଽସ୍ମୀତି ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାଣୁରିତି ସ୍ମୃତଃ ଏଷ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ପୁରୁଷୋ ଽର୍କସମଦ୍ଯୁତିଃ
ସେ କହିଥିଲେ, 'ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଚଳ ରହିଛି', ତେଣୁ ସେ 'ସ୍ଥାଣୁ' ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଦେବ, ମହାଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ତେଜସ୍ବୀ ପୁରୁଷ।
ଅର୍ଧନାରୀନରଵପୁସ୍ ତେଜସା ଜ୍ଵଲନୋପମଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯାସୌ ଦ୍ଵିଧାଭୂତଃ ପୃଥକ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁରୁଷଃ ପୃଥକ୍
ଅର୍ଧନାରୀ ଓ ଅର୍ଧପୁରୁଷ ରୂପରେ, ଅଗ୍ନିପରି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦୁଇଭାଗ ହେଲେ—ଏକ ଭାଗ ଜନାନୀ, ଏକ ଭାଗ ପୁରୁଷ।
ସ ଏଵୈକାଦଶାର୍ଧେନ ସ୍ଥିତୋ ଽସୌ ପରମେଶ୍ଵରଃ ତତ୍ର ଯା ସା ମହାଭାଗା ଶଙ୍କରସ୍ଯାର୍ଧକାଯିନୀ
ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ଏକ ଅର୍ଧ ଭାଗରେ ଏକାଦଶ ରୂପରେ ରହିଲେ। ସେଠି, ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅର୍ଧ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି।
ପ୍ରାଗୁକ୍ତା ତୁ ମହାଦେଵୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସୈଵେହ ସତୀ ହ୍ଯଭୂତ୍ ହିତାଯ ଜଗତାଂ ଦେଵୀ ଦକ୍ଷେଣାରାଧିତା ପୁରା
ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ମହାଦେବୀ ଭାବେ କଥିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଇ ଜନାନୀ ଏଠାରେ ସତୀ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଏହି ଦେବୀକୁ ପୂର୍ବକାଳରେ ଦକ୍ଷ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
କାର୍ଯାର୍ଥଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ତସ୍ଯାଃ ଶୁକ୍ଲଂ ଵାମଂ ତଥାସିତମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଵିଭଜସ୍ଵେତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵେନ ଶଂଭୁନା
କିଛି କାମ ପାଇଁ, ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ନିଜକୁ ଦୁଇଭାଗ କର; ତୁମର ଡାହାଣ ଭାଗ ଧଳା, ବାମ ଭାଗ କଳା ହେଉ।'
ସା ତଥୋକ୍ତା ଦ୍ଵିଧାଭୂତା ଶୁକ୍ଲା କୃଷ୍ଣା ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ଯା ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଚ ସମାହିତାଃ
ସେ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଭାଗ ହେଲେ—ଏକ ଭାଗ ଧଳା, ଏକ ଭାଗ କଳା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ନାମଗୁଡିକ କହିବି, ଆପଣମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ମହାଵିଦ୍ଯା ମେଧା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ସତୀ ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ଵିଦ୍ଯା ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିଃ କ୍ରିଯାତ୍ମିକା
ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ମହାବିଦ୍ୟା, ମେଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ସତୀ, ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ବିଦ୍ୟା, ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, କ୍ରିୟାତ୍ମିକା—
ଅପର୍ଣା ଚୈକପର୍ଣା ଚ ତଥା ଚୈଵୈକପାଟଲା ଉମା ହୈମଵତୀ ଚୈଵ କଲ୍ଯାଣୀ ଚୈକମାତୃକା
ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପାଟଳା, ଉମା, ହେମବତୀ, କଳ୍ୟାଣୀ, ଏକମାତୃକା—
ଖ୍ଯାତିଃ ପ୍ରଜ୍ଞା ମହାଭାଗା ଲୋକେ ଗୌରୀତି ଵିଶ୍ରୁତା ଗଣାଂବିକା ମହାଦେଵୀ ନନ୍ଦିନୀ ଜାତଵେଦସୀ
ଖ୍ୟାତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଲୋକରେ ଗୌରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଗଣାମ୍ବିକା, ମହାଦେବୀ, ନନ୍ଦିନୀ, ଜାତବେଦସୀ—
ଏକରୂପମଥୈତସ୍ଯାଃ ପୃଥଗ୍ଦେହଵିଭାଵନାତ୍ ସାଵିତ୍ରୀ ଵରଦା ପୁଣ୍ଯା ପାଵନୀ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା
ତାଙ୍କର ଏକ ରୂପ ଅଛି, ଯାହା ଦେହ ଭିନ୍ନତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସାବିତ୍ରୀ, ଵରଦା, ପବିତ୍ରା, ଲୋକରେ ପବିତ୍ର କରିବା ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଆଜ୍ଞା ଆଵେଶନୀ କୃଷ୍ଣା ତାମସୀ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ଶିଵା ପ୍ରକୃତିର୍ଵିକୃତା ରୌଦ୍ରୀ ଦୁର୍ଗା ଭଦ୍ରା ପ୍ରମାଥିନୀ
ଆଜ୍ଞା, ଆବେଶନୀ, କୃଷ୍ଣା, ତାମସୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ, ଶିବା, ପ୍ରକୃତି, ବିକୃତା, ରୌଦ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗା, ଭଦ୍ରା, ପ୍ରମାଥିନୀ—
କାଲରାତ୍ରିର୍ମହାମାଯା ରେଵତୀ ଭୂତନାଯିକା ଦ୍ଵାପରାନ୍ତଵିଭାଗେ ଚ ନାମାନୀମାନି ସୁଵ୍ରତାଃ
କାଳରାତ୍ରୀ, ମହାମାୟା, ରେବତୀ, ଭୂତନାୟିକା—ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ ଏହି ତାଙ୍କର ନାମଗୁଡିକ, ଓ ସୁବ୍ରତମାନେ।
ଗୌତମୀ କୌଶିକୀ ଚାର୍ଯା ଚଣ୍ଡୀ କାତ୍ଯାଯନୀ ସତୀ କୁମାରୀ ଯାଦଵୀ ଦେଵୀ ଵରଦା କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲା
ଗୌତମୀ, କୌଶିକୀ, ଆର୍ୟା, ଚଣ୍ଡୀ, କାତ୍ୟାୟନୀ, ସତୀ, କୁମାରୀ, ଯାଦବୀ, ଦେବୀ, ଵରଦା, କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଳା।
ବର୍ହିଧ୍ଵଜା ଶୂଲଧରା ପରମା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ମହେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରଭଗିନୀ ଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯ୍ ଏକଶୂଲଧୃକ୍
ଯିଏ ବେଦୀର କୁଶ ଧରିଛନ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ ବୋହିଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଦୃଷଦ୍ବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ରହିଛନ୍ତି।
ଅପରାଜିତା ବହୁଭୁଜା ପ୍ରଗଲ୍ଭା ସିଂହଵାହିନୀ ଶୁମ୍ଭାଦିଦୈତ୍ଯହନ୍ତ୍ରୀ ଚ ମହାମହିଷମର୍ଦିନୀ
ଅଜୟା, ଅନେକ ହସ୍ତ ଥିବା, ନିର୍ଭୀକ, ସିଂହ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିବା, ଏବଂ ମହାମହିଷ ଦାନବକୁ ଦଳନ କରିଥିବା।
ଅମୋଘା ଵିନ୍ଧ୍ଯନିଲଯା ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଗଣନାଯିକା ଦେଵ୍ଯା ନାମଵିକାରାଣି ଇତ୍ଯେତାନି ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଅଫଳନ ନୁହେଁ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବସିଥିବା, ପ୍ରବଳ, ଗଣମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା—ଏହି ସବୁ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯା ମଯୋକ୍ତାନି ସମ୍ଯକ୍ଫଲପ୍ରଦାନି ଚ ଯେ ପଠନ୍ତି ନରାସ୍ତେଷାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ନ ଚ ପାତକମ୍
ମୁଁ କହିଥିବା ଏହି ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ନାମଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।
ଅରଣ୍ଯେ ପର୍ଵତେ ଵାପି ପୁରେ ଵାପ୍ଯଥଵା ଗୃହେ ରକ୍ଷାମେତାଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ଜଲେ ଵାଥ ସ୍ଥଲେ ଽପି ଵା
ଅରଣ୍ୟ, ପାହାଡ଼, ସହର କିମ୍ବା ଘରେ, ଜଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଯେଉଁଠି ଥିବେ, ଏହି ସୁରକ୍ଷାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରକୁମ୍ଭୀନଚୋରେଭ୍ଯୋ ଭଯସ୍ଥାନେ ଵିଶେଷତଃ ଆପତ୍ସ୍ଵପି ଚ ସର୍ଵାସୁ ଦେଵ୍ଯା ନାମାନି କୀର୍ତଯେତ୍
ବାଘ, ମଗର, ଚୋର ଆଦି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ବିଶେଷ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆପଦରେ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଆର୍ଯକଗ୍ରହଭୂତୈଶ୍ ଚ ପୂତନାମାତୃଭିସ୍ ତଥା ଅଭ୍ଯର୍ଦିତାନାଂ ବାଲାନାଂ ରକ୍ଷାମେତାଂ ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍
ଯେତେବେଳେ ବାଳକମାନେ ଆର୍ୟକ, ଗ୍ରହ, ଭୂତ, କିମ୍ବା ପୂତନା ମାତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ମହାଦେଵୀକଲେ ଦ୍ଵେ ତୁ ପ୍ରଜ୍ଞା ଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତେ ଆଭ୍ଯାଂ ଦେଵୀସହସ୍ରାଣି ଯୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତମଖିଲଂ ଜଗତ୍
ମହାଦେବୀଙ୍କ ଦୁଇଟି କଳା ବିଶେଷ କୁହାଯାଇଛି—ଏକ ଜ୍ଞାନ, ଅନ୍ୟଟି ଶ୍ରୀ; ଏହି ଦୁଇଁଥିରେ ଦେବୀଙ୍କ ହଜାର ହଜାର ରୂପ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିଛି।