ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵିଶିଷ୍ଟାନ୍ ହରିକେଶାଂଶ୍ ଚ ଦୃଷ୍ଟିଘ୍ନାଂଶ୍ ଚ କପାଲିନଃ ମହାରୂପାନ୍ଵିରୂପାଂଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵରୂପାନ୍ ସ୍ଵରୂପିଣଃ

ସେମାନେ କିଛି ସୁନା ଚୁଲି, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି, ଖପରଧାରୀ, ବିଶାଳ ଓ ବିଚିତ୍ର ଆକୃତି, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଓ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

ରଥିନଶ୍ଚର୍ମିଣଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ମିଣଶ୍ ଚ ଵରୂଥିନଃ ସହସ୍ରଶତବାହୂଂଶ୍ ଚ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଭୌମାନ୍ତରିକ୍ଷଗାନ୍

ରଥଚାଳକ, ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବର୍ମଧାରୀ, ଢାଳଧାରୀ, ଶତ ହଜାର ବାହୁ ଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା।

ସ୍ଥୂଲଶୀର୍ଷାନ୍ ଅଷ୍ଟଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍ ଦ୍ଵିଜିହ୍ଵାଂସ୍ ତାଂସ୍ ତ୍ରିଲୋଚନାନ୍ ଅନ୍ନାଦାନ୍ ପିଶିତାଶାଂଶ୍ ଚ ଆଜ୍ଯପାନ୍ସୋମପାନପି

ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ, ଆଠ ଦାନ୍ତ, ଦୁଇ ଜିଭ, ତିନି ଆଖି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଘିଅ ଓ ସୋମ ପାନ କରୁଥିବା।

ମୀଢୁଷୋ ଽତିକପାଲାଂଶ୍ ଚ ଶିତିକଣ୍ଠୋର୍ଧ୍ଵରେତସଃ ହଵ୍ଯାଦାଞ୍ଛ୍ରୁତଧର୍ମାଂଶ୍ ଚ ଧର୍ମିଣୋ ହ୍ଯଥ ବର୍ହିଣଃ

ତୀବ୍ର ପାଳକ, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା, ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଶ୍ରୁତି ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମିକ ଓ କୁଶଧାରୀ।

ଆସୀନାନ୍ଧାଵତଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭୂତାନ୍ସହସ୍ରଶଃ ଅଧ୍ଯାପିନୋ ଽଧ୍ଯାଯିନଶ୍ ଚ ଜପତୋ ଯୁଞ୍ଜତସ୍ ତଥା

କେହି ବସିଥିବା, କେହି ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ପଞ୍ଚଭୂତର ହଜାର ହଜାର ପ୍ରାଣୀ, ଅଧ୍ୟାପକ, ପାଠକ, ଜପ କରୁଥିବା ଓ ଧ୍ୟାନରତ।

ଧୂମଵନ୍ତୋ ଜ୍ଵଲନ୍ତଶ୍ ଚ ନଦୀମନ୍ତୋ ଽତିଦୀପ୍ତିନଃ ଵୃଦ୍ଧାନ୍ବୁଦ୍ଧିମତଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାଞ୍ଶୁଭଦର୍ଶନାନ୍

ଧୂଆଁ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ବୟସ୍କ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ ଦର୍ଶନ।

ନୀଲଗ୍ରୀଵାନ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷାନ୍ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚାଥ କ୍ଷମାକରାନ୍ ଅଦୃଶ୍ଯାନ୍ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମହାଯୋଗାନ୍ମହୌଜସଃ

ନୀଳ କଣ୍ଠ, ହଜାର ଆଖି, ସହନଶୀଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ମହାଯୋଗୀ ଓ ବିପୁଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଭ୍ରମନ୍ତୋ ଽଭିଦ୍ରଵନ୍ତଶ୍ ଚ ପ୍ଲଵନ୍ତଶ୍ ଚ ସହସ୍ରଶଃ ଅଯାତଯାମାନ୍ ଅସୃଜଦ୍ ରୁଦ୍ରାନେତାନ୍ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍

ହଜାର ହଜାର ଭାବରେ ଘୁରୁଥିବା, ଧାଉଥିବା, ଲାଫିଥିବା, ଏହି ଅକ୍ଳାନ୍ତ ରୁଦ୍ରମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ହେଲେ।

ବ୍ରହ୍ମା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାବ୍ରଵୀଦେନଂ ମାସ୍ରାକ୍ଷୀରୀଦୃଶୀଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯା ନାତ୍ମନସ୍ତୁଲ୍ଯାଃ ପ୍ରଜା ଦେଵ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ

ସେମାନେକୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, 'ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରନି, ନିଜ ପରି ସମାନ ପ୍ରାଣୀ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।'

ଅନ୍ଯାଃ ସୃଜ ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଜା ଵୈ ମୃତ୍ଯୁସଂଯୁତାଃ ନାରପ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ହି କର୍ମାଣି ପ୍ରଜାଵଗତମୃତ୍ଯଵଃ

'ତୁମେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କର, ଭଲ ହେଉ। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ବନ୍ଧା, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛି।'

ଏଵମୁକ୍ତୋ ଽବ୍ରଵୀଦେନଂ ନାହଂ ମୃତ୍ଯୁଜରାନ୍ଵିତାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଥିତୋ ଽହଂ ତ୍ଵଂ ସୃଜ ପ୍ରଜାଃ

ଏପରି କହିଲେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡ଼ିତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବିନାହିଁ। ଭଲ ହେଉ, ମୁଁ ରହିଯାଏ, ତୁମେ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କର।'

ଏତେ ଯେ ଵୈ ମଯା ସୃଷ୍ଟା ଵିରୂପା ନୀଲଲୋହିତାଃ ସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ଆତ୍ମନୋ ନିଃସୃତାଃ ପ୍ରଜାଃ

ମୁଁ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର, ମୋ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଏତେ ଦେଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ରୁଦ୍ରା ନାମ ମହାବଲାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଦିକ୍ଷୁ ଚୈଵ ପରିଶ୍ରିତାଃ

ଏହି ଦେବତାମାନେ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ, ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ରହିବେ।

ଶତରୁଦ୍ରାଃ ସମାତ୍ମାନୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ଯାଜ୍ଞିକାଃ ଯଜ୍ଞଭାଜୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵଦେଵଗଣୈଃ ସହ

ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଶତରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାର ସହିତ ଏକତା ହୋଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋଗ କରିବେ।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଯେ ଦେଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀହ ଭେଦତଃ ସାର୍ଧଂ ତୈର୍ ଈଜ୍ଯମାନାସ୍ ତେ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତୀହ ଆ ଯୁଗକ୍ଷଯାତ୍

ମନ୍ବନ୍ତରଗୁଡିକରେ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପୂଜିତ ହୋଇ, ଯୁଗର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ରହିବେ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେଵେନ ଧୀମତା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ହୃଷ୍ଯମାଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଏଭଳି ମହାଦେବଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ କଥା ଶୁଣି, ସମୟରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଶିର ନମାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥା ତେ ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵିଭୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ସମନୁଜ୍ଞାତେ ତଥା ସର୍ଵମଭୂତ୍କିଲ

ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ସେହିପରି ହେଉ। ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସବୁ କିଛି ଏଭଳି ଘଟିଗଲା।

ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଦେଵେଶୋ ନ ଚାସୂଯତ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ଊର୍ଧ୍ଵରେତାଃ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍

ସେଇ ସମୟରୁ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ପୁନି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ ନାହିଁ। ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଭାବେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଯସ୍ମାଦୁକ୍ତଃ ସ୍ଥିତୋ ଽସ୍ମୀତି ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାଣୁରିତି ସ୍ମୃତଃ ଏଷ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ପୁରୁଷୋ ଽର୍କସମଦ୍ଯୁତିଃ

ସେ କହିଥିଲେ, 'ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଚଳ ରହିଛି', ତେଣୁ ସେ 'ସ୍ଥାଣୁ' ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଦେବ, ମହାଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ତେଜସ୍ବୀ ପୁରୁଷ।

ଅର୍ଧନାରୀନରଵପୁସ୍ ତେଜସା ଜ୍ଵଲନୋପମଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯାସୌ ଦ୍ଵିଧାଭୂତଃ ପୃଥକ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁରୁଷଃ ପୃଥକ୍

ଅର୍ଧନାରୀ ଓ ଅର୍ଧପୁରୁଷ ରୂପରେ, ଅଗ୍ନିପରି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦୁଇଭାଗ ହେଲେ—ଏକ ଭାଗ ଜନାନୀ, ଏକ ଭାଗ ପୁରୁଷ।

ସ ଏଵୈକାଦଶାର୍ଧେନ ସ୍ଥିତୋ ଽସୌ ପରମେଶ୍ଵରଃ ତତ୍ର ଯା ସା ମହାଭାଗା ଶଙ୍କରସ୍ଯାର୍ଧକାଯିନୀ

ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ଏକ ଅର୍ଧ ଭାଗରେ ଏକାଦଶ ରୂପରେ ରହିଲେ। ସେଠି, ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅର୍ଧ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି।

ପ୍ରାଗୁକ୍ତା ତୁ ମହାଦେଵୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସୈଵେହ ସତୀ ହ୍ଯଭୂତ୍ ହିତାଯ ଜଗତାଂ ଦେଵୀ ଦକ୍ଷେଣାରାଧିତା ପୁରା

ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ମହାଦେବୀ ଭାବେ କଥିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଇ ଜନାନୀ ଏଠାରେ ସତୀ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଏହି ଦେବୀକୁ ପୂର୍ବକାଳରେ ଦକ୍ଷ ପୂଜା କରିଥିଲେ।

କାର୍ଯାର୍ଥଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ତସ୍ଯାଃ ଶୁକ୍ଲଂ ଵାମଂ ତଥାସିତମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଵିଭଜସ୍ଵେତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵେନ ଶଂଭୁନା

କିଛି କାମ ପାଇଁ, ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ନିଜକୁ ଦୁଇଭାଗ କର; ତୁମର ଡାହାଣ ଭାଗ ଧଳା, ବାମ ଭାଗ କଳା ହେଉ।'

ସା ତଥୋକ୍ତା ଦ୍ଵିଧାଭୂତା ଶୁକ୍ଲା କୃଷ୍ଣା ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ଯା ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଚ ସମାହିତାଃ

ସେ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଭାଗ ହେଲେ—ଏକ ଭାଗ ଧଳା, ଏକ ଭାଗ କଳା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ନାମଗୁଡିକ କହିବି, ଆପଣମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ମହାଵିଦ୍ଯା ମେଧା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ସତୀ ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ଵିଦ୍ଯା ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିଃ କ୍ରିଯାତ୍ମିକା

ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ମହାବିଦ୍ୟା, ମେଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ସତୀ, ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ବିଦ୍ୟା, ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, କ୍ରିୟାତ୍ମିକା—

ଅପର୍ଣା ଚୈକପର୍ଣା ଚ ତଥା ଚୈଵୈକପାଟଲା ଉମା ହୈମଵତୀ ଚୈଵ କଲ୍ଯାଣୀ ଚୈକମାତୃକା

ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପାଟଳା, ଉମା, ହେମବତୀ, କଳ୍ୟାଣୀ, ଏକମାତୃକା—

ଖ୍ଯାତିଃ ପ୍ରଜ୍ଞା ମହାଭାଗା ଲୋକେ ଗୌରୀତି ଵିଶ୍ରୁତା ଗଣାଂବିକା ମହାଦେଵୀ ନନ୍ଦିନୀ ଜାତଵେଦସୀ

ଖ୍ୟାତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଲୋକରେ ଗୌରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଗଣାମ୍ବିକା, ମହାଦେବୀ, ନନ୍ଦିନୀ, ଜାତବେଦସୀ—

ଏକରୂପମଥୈତସ୍ଯାଃ ପୃଥଗ୍ଦେହଵିଭାଵନାତ୍ ସାଵିତ୍ରୀ ଵରଦା ପୁଣ୍ଯା ପାଵନୀ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା

ତାଙ୍କର ଏକ ରୂପ ଅଛି, ଯାହା ଦେହ ଭିନ୍ନତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସାବିତ୍ରୀ, ଵରଦା, ପବିତ୍ରା, ଲୋକରେ ପବିତ୍ର କରିବା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଆଜ୍ଞା ଆଵେଶନୀ କୃଷ୍ଣା ତାମସୀ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ଶିଵା ପ୍ରକୃତିର୍ଵିକୃତା ରୌଦ୍ରୀ ଦୁର୍ଗା ଭଦ୍ରା ପ୍ରମାଥିନୀ

ଆଜ୍ଞା, ଆବେଶନୀ, କୃଷ୍ଣା, ତାମସୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ, ଶିବା, ପ୍ରକୃତି, ବିକୃତା, ରୌଦ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗା, ଭଦ୍ରା, ପ୍ରମାଥିନୀ—