ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଖ୍ଯାଯତେ ଯତ୍ତ୍ଵିତି ଖ୍ଯାତିର୍ ଜ୍ଞାନାଦିଭିର୍ ଅନେକଶଃ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାଧିପଃ ସର୍ଵଂ ଵିଜାନାତି ଯଦୀଶ୍ଵରଃ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା କିଛି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଖ୍ୟାତି ବୋଲନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପ୍ରକାରରେ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ନାୟକ ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣନ୍ତି, ସେହିଁ ହେଉଛି ଈଶ୍ୱର।

ମନୁତେ ମନ୍ଯତେ ଯସ୍ମାନ୍ ମତିର୍ମତିମତାଂଵରାଃ ଅର୍ଥଂ ବୋଧଯତେ ଯଚ୍ଚ ବୁଧ୍ଯତେ ବୁଦ୍ଧିରୁଚ୍ଯତେ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନେ ଚିନ୍ତା କରେ ଓ ବିଚାର କରେ, ତାହାକୁ ମତି ବୋଲନ୍ତି, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯାହା ଅର୍ଥ ବୁଝାଏ ଓ ବୁଝିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ସେହିଁ ବୁଦ୍ଧି ବୋଲାଯାଏ।

ଅସ୍ଯା ବୁଦ୍ଧେଃ ପ୍ରସାଦସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାଯାମେନ ସିଧ୍ଯତି ଦୋଷାନ୍ଵିନିର୍ଦହେତ୍ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାଣାଯାମାଦସୌ ଯମୀ

ଏହି ବୁଦ୍ଧିର ସ୍ପଷ୍ଟତା ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ; ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ—ଏହାକୁ ଯମ ବୋଲନ୍ତି।

ପାତକଂ ଧାରଣାଭିସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯାହାରେଣ ନିର୍ଦହେତ୍ ଵିଷଯାନ୍ଵିଷଵଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଧ୍ଯାନେନାନୀଶ୍ଵରାନ୍ ଗୁଣାନ୍

ଧାରଣା ଓ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଦ୍ୱାରା ପାପ ନଶ୍ୱର କରିବା ଉଚିତ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟକୁ ବିଷ ପରି ଭାବି, ଅଇଶ୍ୱରୀୟ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ସମାଧିନା ଯତିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଵୃଦ୍ଧିଂ ଵିଵର୍ଧଯେତ୍ ସ୍ଥାନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵୈଵ କୁର୍ଵୀତ ଯୋଗାଷ୍ଟାଙ୍ଗାନି ଵୈ କ୍ରମାତ୍

ସମାଧି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ପ୍ରଜ୍ଞାର ବୃଦ୍ଧି କୁ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଉଚିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ, ଯୋଗର ଏଠି ଅଂଶକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଲବ୍ଧ୍ଵାସନାନି ଵିଧିଵଦ୍ ଯୋଗସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମ୍ ଆତ୍ମଵିତ୍ ଆଦେଶକାଲେ ଯୋଗସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ହି ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ଯେଉଁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗସାଧନା ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆସନ ଦଳାଇଛନ୍ତି, ସେ ଯୋଗର ଦର୍ଶନ ଅନୁଚିତ ସମୟରେ କେବେ ମିଳେନାହିଁ।

ଅଗ୍ନ୍ଯଭ୍ଯାସେ ଜଲେ ଵାପି ଶୁଷ୍କପର୍ଣଚଯେ ତଥା ଜନ୍ତୁଵ୍ଯାପ୍ତେ ଶ୍ମଶାନେ ଚ ଜୀର୍ଣଗୋଷ୍ଠେ ଚତୁଷ୍ପଥେ

ଅଗ୍ନିର ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା ଜଳରେ, କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ତଳେ, କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଶ୍ମଶାନରେ, ପୁରୁଣା ଗୋଖାଟିରେ କିମ୍ବା ଚଉରାହାରେ—

ସଶବ୍ଦେ ସଭଯେ ଵାପି ଚୈତ୍ଯଵଲ୍ମୀକସଂଚଯେ ଅଶୁଭେ ଦୁର୍ଜନାକ୍ରାନ୍ତେ ମଶକାଦିସମନ୍ଵିତେ

ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଭୟ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ରେଣୁପାହାଡ଼ ତଳେ, ଅଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଖରାପ ଲୋକେ ଭରିଥିବା କିମ୍ବା ମାଛି-ମଶା ଆଦିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—

ନାଚରେଦ୍ଦେହବାଧାଯାଂ ଦୌର୍ମନସ୍ଯାଦିସମ୍ଭଵେ ସୁଗୁପ୍ତେ ତୁ ଶୁଭେ ରମ୍ଯେ ଗୁହାଯାଂ ପର୍ଵତସ୍ଯ ତୁ

ଶରୀରର କଷ୍ଟ କିମ୍ବା ମନର ଅଶାନ୍ତି ଥିଲେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଭଲ ଭାବରେ ଲୁଚିଥିବା, ଶୁଭ୍ର, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ, ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଭଳି ସ୍ଥାନରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଭଵକ୍ଷେତ୍ରେ ସୁଗୁପ୍ତେ ଵା ଭଵାରାମେ ଵନେ ଽପି ଵା ଗୃହେ ତୁ ସୁଶୁଭେ ଦେଶେ ଵିଜନେ ଜନ୍ତୁଵର୍ଜିତେ

କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଭଲ ଭାବରେ ଲୁଚିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଆନନ୍ଦମୟ ଜଙ୍ଗଲରେ, କିମ୍ବା ଘରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ—

ଅତ୍ଯନ୍ତନିର୍ମଲେ ସମ୍ଯକ୍ ସୁପ୍ରଲିପ୍ତେ ଵିଚିତ୍ରିତେ ଦର୍ପଣୋଦରସଂକାଶେ କୃଷ୍ଣାଗରୁସୁଧୂପିତେ

ଅତି ଶୁଧ୍ଧ, ଭଲ ଭାବରେ ଲିପିଥିବା, ଶୋଭାମୟ ଭାବରେ ଶଜ୍ଜିତ, ଦର୍ପଣ ଭିତର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, କଳା ଅଗରୁ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ—

ନାନାପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣେ ଵିତାନୋପରି ଶୋଭିତେ ଫଲପଲ୍ଲଵମୂଲାଢ୍ଯେ କୁଶପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତେ

ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ଉପରେ ଛାତା ଲାଗିଥିବା, ତଳେ ଫଳ ଓ କୋମଳ ପତ୍ର ଥିବା, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସ୍ଥାନରେ—

ସମାସନସ୍ଥୋ ଯୋଗାଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯସେଦ୍ଧୃଷିତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଗୁରୁଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଭଵଂ ଦେଵୀଂ ଵିନାଯକମ୍

ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆସନ ନେଇ, ନିଜେ ଉତ୍ସାହରେ ଯୋଗର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ, ପରେ ଭବ, ଦେବୀ ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି।

ଯୋଗୀଶ୍ଵରାନ୍ ସଶିଷ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଯୋଗଂ ଯୁଞ୍ଜୀତ ଯୋଗଵିତ୍ ଆସନଂ ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପଦ୍ମମର୍ଧାସନଂ ତୁ ଵା

ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ସ୍ୱସ୍ତିକ, ବଦ୍ଧ, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ଅର୍ଧପଦ୍ମ ଆସନ ନେଇ, ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ।

ସମଜାନୁସ୍ ତଥା ଧୀମାନ୍ ଏକଜାନୁରଥାପିଵା ସମଂ ଦୃଢାସନୋ ଭୂତ୍ଵା ସଂହୃତ୍ଯ ଚରଣାଵୁଭୌ

ଦୁଇଟି ଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ରଖି, ଦୃଢ଼ ଆସନ ନେଇ, ଦୁଇଟି ପାଦକୁ ଏକାଠି କରି—

ସଂଵୃତାସ୍ଯୋପବଦ୍ଧାକ୍ଷ ଉରୋ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ ପାର୍ଷ୍ଣିଭ୍ଯାଂ ଵୃଷଣୌ ରକ୍ଷଂସ୍ ତଥା ପ୍ରଜନନଂ ପୁନଃ

ମୁଁହ ବନ୍ଦ, ଆଖି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, ଛାତି ସିଧା ରଖି, ପାଦ ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଡ଼ ତଳେ ରଖି ଶୁକ୍ର ଓ ଜନନାଙ୍ଗକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି—

କିଂଚିଦୁନ୍ନାମିତଶିର ଦନ୍ତୈର୍ଦନ୍ତାନ୍ନ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାସିକାଗ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ଦିଶଶ୍ଚାନଵଲୋକଯନ୍

ମୁଣ୍ଡ କିଛି ଉଁଚା କରି, ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତକୁ ଛୁଁଇବା ନାହିଁ, ନାକର ଟିପ୍ ପାଖକୁ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଚାରିପାଖ ଦେଖିବା ନାହିଁ—

ତମଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ରଜସା ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵେନ ଛାଦଯେତ୍ ତତଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶିଵଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍

ତମସକୁ ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ରଜସ୍କୁ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ପରେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଓଂକାରଵାଚ୍ଯଂ ପରମଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଦୀପଶିଖାକୃତିମ୍ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵୈ ପୁଣ୍ଡରୀକସ୍ଯ କର୍ଣିକାଯାଂ ସମାହିତଃ

ଓଁକାର ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପଶିଖା ଭଳି ଆକୃତିକୁ, ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ଭିତରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନାଭେରଧସ୍ତାଦ୍ଵା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧ୍ଯାତ୍ଵା କମଲମୁତ୍ତମମ୍ ତ୍ର୍ଯଙ୍ଗୁଲେ ଚାଷ୍ଟକୋଣଂ ଵା ପଞ୍ଚକୋଣମଥାପି ଵା

କିମ୍ବା, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ନାଭି ତଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିପାରନ୍ତି, ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ମାପରେ, ଅଷ୍ଟ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ କୋଣ ଥିବା—

ତ୍ରିକୋଣଂ ଚ ତଥାଗ୍ନେଯଂ ସୌମ୍ଯଂ ସୌରଂ ସ୍ଵଶକ୍ତିଭିଃ ସୌରଂ ସୌମ୍ଯ ତଥାଗ୍ନେଯମ୍ ଅଥ ଵାନୁକ୍ରମେଣ ତୁ

ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ତ୍ରିକୋଣ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ କ୍ରମରେ—

ଆଗ୍ନେଯଂ ଚ ତତଃ ସୌରଂ ସୌମ୍ଯମେଵଂ ଵିଧାନତଃ ଅଗ୍ନେରଧଃ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯୈଵଂ ଧର୍ମାଦୀନାଂ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ତାପରେ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏହି କ୍ରମରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିର ତଳେ ଏମିତି ଧରି, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାରିଟିକୁ ମଧ୍ୟ—

ଗୁଣତ୍ରଯଂ କ୍ରମେଣୈଵ ମଣ୍ଡଲୋପରି ଭାଵଯେତ୍ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ରୁଦ୍ରଂ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପରିମଣ୍ଡିତମ୍

ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଗୁଣ ତିନିଟିକୁ କ୍ରମରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନାଭୌ ଵାଥ ଗଲେ ଵାପି ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଵା ଯଥାଵିଧି ଲଲାଟଫଲିକାଯାଂ ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି ଧ୍ଯାନଂ ସମାଚରେତ୍

ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ନାଭିରେ, କଣ୍ଠରେ, ଭୂଁକୁଟି ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ଲଳାଟର ମଝିରେ, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡର ଶିରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦ୍ଵିଦଲେ ଷୋଡଶାରେ ଵା ଦ୍ଵାଦଶାରେ କ୍ରମେଣ ତୁ ଦଶାରେ ଵା ଷଡସ୍ରେ ଵା ଚତୁରସ୍ରେ ସ୍ମରେଚ୍ଛିଵମ୍

ଦୁଇ ପତ୍ର, ଷୋଳ ରେଖା, ବାର ରେଖା, ଦଶ ରେଖା, ଛଅ କୋଣ, କିମ୍ବା ଚାରି କୋଣ ଯଥାକ୍ରମେ ଶିବଙ୍କୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍।

କନକାଭେ ତଥାଗାରସଂନିଭେ ସୁସିତେ ଽପି ଵା ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସଂକାଶେ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବସମେ ଽପି ଵା

ସୁନାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ରଜପାଳଙ୍କ ଗୃହ ସଦୃଶ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଧଳା, ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳର ଭଳି ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଏ—

ଵିଦ୍ଯୁତ୍କୋଟିନିଭେ ସ୍ଥାନେ ଚିନ୍ତଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଅଗ୍ନିଵର୍ଣେ ଽଥଵା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ ଵଲଯାଭେ ସମାହିତଃ

ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକ ଭଳି ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ରଙ୍ଗରେ, କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ ଚକ୍ର ଭଳି ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଏ, ଏମିଥିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵଜ୍ରକୋଟିପ୍ରଭେ ସ୍ଥାନେ ପଦ୍ମରାଗନିଭେ ଽପି ଵା ନୀଲଲୋହିତବିମ୍ବେ ଵା ଯୋଗୀ ଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍

ହୀରାର ଚୂଡ଼ା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିମ୍ବା ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନ ସଦୃଶ, କିମ୍ବା ନୀଳ ଓ ଲାଲ ମିଶ୍ର ଚକ୍ରରେ, ଯୋଗୀ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମହେଶ୍ଵରଂ ହୃଦି ଧ୍ଯାଯେନ୍ ନାଭିପଦ୍ମେ ସଦାଶିଵମ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡଂ ଲଲାଟେ ତୁ ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଶଂକରଂ ସ୍ଵଯମ୍

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ, ସଦାଶିବଙ୍କୁ ନାଭିର ପଦ୍ମରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଲଳାଟରେ, ଓ ଶଂକରଙ୍କୁ ଭୂଁକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।