ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଚ ମହାଭାଗେ ଯାଭ୍ଯାଂ ଜାତା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ଦେଵୀ ନାମ ତଥାକୂତିଃ ପ୍ରସୂତିଶ୍ଚୈଵ ତେ ଉଭେ

ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ମହାନ୍ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଯାଁଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ: ଏକଙ୍କ ନାମ ଦେବହୂତି, ଅନ୍ୟ ଅକୂତି—ଏହି ଦୁଇଜଣ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପ୍ରସୂତିଂ ତୁ ଦକ୍ଷାଯ ପ୍ରଦଦୌ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରାଣୋ ଦକ୍ଷ ଇତି ଜ୍ଞେଯଃ ସଂକଲ୍ପୋ ମନୁରୁଚ୍ଯତେ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ପ୍ରସୂତିକୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଭାବେ ଜଣାଯିବ, ମନୁଙ୍କୁ ସଂକଳ୍ପ କୁହାଯାଏ।

ରୁଚେଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ସୋ ଽଥ ଆକୂତିଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍ ଆକୂତ୍ଯାଂ ମିଥୁନଂ ଜଜ୍ଞେ ମାନସସ୍ଯ ରୁଚେଃ ଶୁଭମ୍

ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି ରୁଚି ଅକୂତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଅକୂତିରୁ ରୁଚିଙ୍କୁ ମନସା ଏକ ଶୁଭ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯଜ୍ଞଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଚୈଵ ଯମଲୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ତୁ ପୁତ୍ରା ଦ୍ଵାଦଶ ଜଜ୍ଞିରେ

ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣା—ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣାଠାରୁ ବାରଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯାମା ଇତି ସମାଖ୍ଯାତା ଦେଵାଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ ଏତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯାମାଶ୍ ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ

ସେମାନେ ଯାମା ଭାବେ ପରିଚିତ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରର ଦେବତା। ଏହିମାନେ ଯଜ୍ଞଙ୍କର ପୁଅ, ତେଣୁ ଯାମା ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

ଅଜିତଶ୍ଚୈଵ ଶୁକ୍ରଶ୍ ଚ ଗଣୌ ଦ୍ଵୌ ବ୍ରହ୍ମଣା କୃତୌ ଯାମାଃ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାତା ଯେ ତେ ଽଭଵଂସ୍ତୁ ଦିଵୌକସଃ

ଅଜିତ ଓ ଶୁକ୍ର—ଏହି ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ବ୍ରହ୍ମା ତିଆରି କଲେ। ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମିଥିବା ଯାମାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କଲେ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସୁତାଯାଂ ତୁ ପ୍ରସୂତ୍ଯାଂ ଲୋକମାତରଃ ତସ୍ଯାଂ କନ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ ଦକ୍ଷସ୍ ତ୍ଵଜନଯତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରସୂତିଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଚବିଶଟି କନ୍ୟା ଦେଲେ।

ସର୍ଵାସ୍ତାଶ୍ ଚ ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵାଃ କମଲଲୋଚନାଃ ଭୋଗଵତ୍ଯଶ୍ ଚ ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାସ୍ତା ଯୋଗମାତରଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କର କମଳ ଦଳ ଭଳି ଆଖି ଥିଲା, ସମସ୍ତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗର ମାଆ ଥିଲେ।

ସର୍ଵାଶ୍ ଚ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନ୍ଯଃ ସର୍ଵା ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମାତରଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଧୃତିସ୍ତୁଷ୍ଟିଃ ପୁଷ୍ଟିର୍ମେଧା କ୍ରିଯା ତଥା

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ସୃଷ୍ଟିର ମାଆ ଥିଲେ—ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧୃତି, ତୁଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟି, ବୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ରିୟା।

ବୁଦ୍ଧିର୍ଲଜ୍ଜା ଵପୁଃ ଶାନ୍ତିଃ ସିଦ୍ଧିଃ କୀର୍ତିସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଧର୍ମୋ ଦାକ୍ଷାଯଣୀଃ ପ୍ରଭୁଃ

ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ଶରୀର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ସିଦ୍ଧି ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ଏହି ତେରଟି ଡାକ୍ଷ ପୁତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧର୍ମଦେବତା ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ଦାରାଣ୍ଯେତାନି ଵୈ ତସ୍ଯ ଵିହିତାନି ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ତାଭ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଟାଯଵୀଯସ୍ଯ ଏକାଦଶ ସୁଲୋଚନାଃ

ଏହି ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଛୋଟ ଏକାଦଶ ଜଣ ସୁନ୍ଦର ଆଖି ଥିବା ଥିଲେ।

ସତୀ ଖ୍ଯାତ୍ଯଥ ସଂଭୂତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ପ୍ରୀତିଃ କ୍ଷମା ତଥା ସଂନତିଶ୍ଚାନସୂଯା ଚ ଊର୍ଜା ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ତଥା

ସତୀ, ଖ୍ୟାତି, ସମ୍ଭୂତି, ସ୍ମୃତି, ପ୍ରୀତି, କ୍ଷମା, ସମ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଊର୍ଜା, ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା।

ତାସ୍ ତଥା ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯନ୍ତ ପୁନରନ୍ଯେ ମହର୍ଷଯଃ ରୁଦ୍ରୋ ଭୃଗୁର୍ ମରୀଚିଶ୍ ଚ ଅଙ୍ଗିରାଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଃ

ଏହିମାନେ ପୁନି ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଗଲେ—ରୁଦ୍ର, ଭୃଗୁ, ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ,

ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ଽତ୍ରିର୍ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ପିତରୋ ଽଗ୍ନିସ୍ତଥୈଵ ଚ ସତୀଂ ଭଵାଯ ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ ଖ୍ଯାତିଂ ଚ ଭୃଗଵେ ତତଃ

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ପିତୃଗଣ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ। ସତୀଙ୍କୁ ଭବଙ୍କୁ, ଖ୍ୟାତିଙ୍କୁ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା,

ମରୀଚଯେ ଚ ସଂଭୂତିଂ ସ୍ମୃତିମଙ୍ଗିରସେ ଦଦୌ ପ୍ରୀତିଂ ଚୈଵ ପୁଲସ୍ତ୍ଯାଯ କ୍ଷମାଂ ଵୈ ପୁଲହାଯ ଚ

ସମ୍ଭୂତିଙ୍କୁ ମରୀଚିଙ୍କୁ, ସ୍ମୃତିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କୁ, ପ୍ରୀତିଙ୍କୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଏବଂ କ୍ଷମାଙ୍କୁ ପୁଲହଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।

କ୍ରତଵେ ସଂନତିଂ ନାମ ଅନସୂଯାଂ ତଥାତ୍ରଯେ ଊର୍ଜାଂ ଦଦୌ ଵସିଷ୍ଠାଯ ସ୍ଵାହାମପ୍ଯଗ୍ନଯେ ଦଦୌ

ସମ୍ନତିଙ୍କୁ କ୍ରତୁଙ୍କୁ, ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ, ଊର୍ଜାଙ୍କୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏବଂ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।

ସ୍ଵଧାଂ ଚୈଵ ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତୁ ତାସ୍ଵପତ୍ଯା ନିବୋଧତ ଏତାଃ ସର୍ଵା ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରଜାସ୍ଵନୁସୃତାଃ ସ୍ଥିତାଃ

ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଗଲା। ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଏହି ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିତ।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧା କାମଂ ଵିଜଜ୍ଞେ ଵୈ ଦର୍ପୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ

ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଙ୍କୁ କାମ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପୁଅ ଦର୍ପ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଧୃତ୍ଯାସ୍ତୁ ନିଯମଃ ପୁତ୍ରସ୍ ତୁଷ୍ଟ୍ଯାଃ ସଂତୋଷ ଏଵ ଚ ପୁଷ୍ଟ୍ଯା ଲୋଭଃ ସୁତଶ୍ଚାପି ମେଧାପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରୁତସ୍ ତଥା

ଧୃତିଙ୍କୁ ନିୟମ ନାମକ ପୁଅ, ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ, ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ଲୋଭ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

କ୍ରିଯାଯାମଭଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଦଣ୍ଡଃ ସମଯ ଏଵ ଚ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଂ ବୋଧଃ ସୁତସ୍ ତଦ୍ଵତ୍ ପ୍ରମାଦୋ ଽପ୍ଯୁପଜାଯତ

କ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଓ ସମୟ ନାମକ ପୁଅ, ବୁଦ୍ଧିଙ୍କୁ ବୋଧ ନାମକ ପୁଅ, ଏବଂ ପରେ ପ୍ରମାଦ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଲଜ୍ଜାଯାଂ ଵିନଯଃ ପୁତ୍ରୋ ଵ୍ଯଵସାଯୋ ଵସୋଃ ସୁତଃ କ୍ଷେମଃ ଶାନ୍ତିସୁତଶ୍ଚାପି ସୁଖଂ ସିଦ୍ଧେର୍ଵ୍ଯଜାଯତ

ଲଜ୍ଜାଙ୍କୁ ବିନୟ ନାମକ ପୁଅ, ଶରୀରକୁ ବ୍ୟବସାୟ, ଶାନ୍ତିକୁ କ୍ଷେମ ଏବଂ ସିଦ୍ଧିକୁ ସୁଖ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

ଯଶଃ କୀର୍ତିସୁତଶ୍ଚାପି ଇତ୍ଯେତେ ଧର୍ମସୂନଵଃ କାମସ୍ଯ ହର୍ଷଃ ପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଦେଵ୍ଯାଂ ପ୍ରୀତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଜାଯତ

କୀର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ଯଶସ୍ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ—ଏହିମାନେ ଧର୍ମଙ୍କର ସନ୍ତାନ। ପ୍ରୀତି ଦେବୀଙ୍କୁ କାମଙ୍କୁ ହର୍ଷ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

ଇତ୍ଯେଷ ଵୈ ସୁତୋଦର୍କଃ ସର୍ଗୋ ଧର୍ମସ୍ଯ କୀର୍ତିତଃ ଜଜ୍ଞେ ହିଂସା ତ୍ଵଧର୍ମାଦ୍ଵୈ ନିକୃତିଂ ଚାନୃତଂ ସୁତମ୍

ଏହିପରି ଧର୍ମଙ୍କର ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା। ଅଧର୍ମରୁ ହିଂସା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ନିକୃତି ଓ ଅନୃତ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

ନିକୃତ୍ଯାଂ ତୁ ଦ୍ଵଯଂ ଜଜ୍ଞେ ଭଯଂ ନରକ ଏଵ ଚ ମାଯା ଚ ଵେଦନା ଚାପି ମିଥୁନଦ୍ଵଯମେତଯୋଃ

ନିକୃତିଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ହେଲେ—ଭୟ ଓ ନରକ; ତାଙ୍କୁ ମାୟା ଓ ବେଦନା ନାମକ ଦୁଇ ଯୁଗଳ ହେଲେ।

ଭୂଯୋ ଜଜ୍ଞେ ଽଥ ଵୈ ମାଯା ମୃତ୍ଯୁଂ ଭୂତାପହାରିଣମ୍ ଵେଦନାଯାଃ ସୁତଶ୍ଚାପି ଦୁଃଖଂ ଜଜ୍ଞେ ଚ ରୌରଵଃ

ପୁନି ମାୟାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ନାମକ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନେଇଯିବା, ପୁଅ ହେଲେ; ବେଦନାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଓ ରୌରବ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ।

ମୃତ୍ଯୋର୍ ଵ୍ଯାଧିଜରାଶୋକକ୍ରୋଧାସୂଯାଶ୍ ଚ ଜଜ୍ଞିରେ ଦୁଃଖୋତ୍ତରାଃ ସୁତା ହ୍ଯେତେ ସର୍ଵେ ଚାଧର୍ମଲକ୍ଷଣାଃ

ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ—ଏହି ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଧର୍ମର ଚିହ୍ନଧାରୀ।

ନୈଷାଂ ଭାର୍ଯାସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ସର୍ଵେ ହ୍ଯେତେ ପରିଗ୍ରହାଃ ଇତ୍ଯେଷ ତାମସଃ ସର୍ଗୋ ଜଜ୍ଞେ ଧର୍ମନିଯାମକଃ

ଏମାନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଓ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଅଧିକାର ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ଏହିଭଳି ତାମସିକ ସୃଷ୍ଟି ଧର୍ମର ନିୟମରେ ହେଲା।

ପ୍ରଜାଃ ସୃଜେତି ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ନୀଲଲୋହିତଃ ସୋ ଽଭିଧ୍ଯାଯ ସତୀଂ ଭାର୍ଯାଂ ନିର୍ମମେ ହ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵାନ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନୀଳଲୋହିତ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ନିଜ ଦେହରୁ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ନାଧିକାନ୍ନ ଚ ହୀନାଂସ୍ତାନ୍ ମାନସାନାତ୍ମନଃ ସମାନ୍ ସହସ୍ରଂ ହି ସହସ୍ରାଣାଂ ସୋ ଽସୃଜତ୍ କୃତ୍ତିଵାସସଃ

କୃତ୍ତିବାସ ନିଜ ମନସ୍ତୁଳ୍ୟ, ନ ଅଧିକ, ନ କମ୍, ଏମିତି ହଜାର ହଜାର ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।