ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ନ ଚୈକଂ ନ ପୃଥଗ୍ଭାଵମ୍ ଅଧିକଂ ନ ତତୋ ଵିଦୁଃ ଏତଦେଵଂ ଚ ନୈକଂ ଚ ନାମଭେଦେନ ନାପ୍ଯୁଭେ

କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ଭାବରେ ନାହିଁ, ଅଲଗା ଭାବରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଭାବରେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଏହା ଏକ ନୁହେଁ, ନାମ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ନୁହେଁ, ଦୁଇଟି ମିଶିଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

କର୍ମସ୍ଥା ଵିଷମଂ ବ୍ରୂଯୁଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥାଃ ସମଦର୍ଶନାଃ ନାମ ରୂପଂ ଚ ଭୂତାନାଂ କୃତାନାଂ ଚ ପ୍ରପଞ୍ଚନମ୍

ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭେଦ ଦେଖନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ରୂପ, ସେମାନେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ବିକାଶ।

ଵେଦଶବ୍ଦେଭ୍ଯ ଏଵାଦୌ ନିର୍ମମେ ସ ମହେଶ୍ଵରଃ ଋଷୀଣାଂ ନାମଧେଯାନି ଯାଶ୍ ଚ ଵେଦେଷୁ ଵୃତ୍ତଯଃ

ଆରମ୍ଭରେ, ମହାଦେବ ଭେଦର ଶବ୍ଦରୁ ଋଷିମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବିଧିମାନା କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କଲେ।

ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରସୂତାନାଂ ତାନ୍ଯେଵୈଭ୍ଯୋ ଦଦାତ୍ଯଜଃ ଏଵଂଵିଧାଃ ସୃଷ୍ଟଯସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ

ରାତିର ଶେଷରେ, ଯେଉଁମାନେ ସେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ସମସ୍ତ କଥା ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି।

ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସିଦ୍ଧିମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମାନସୀମ୍ ଏଵଂଭୂତାନି ସୃଷ୍ଟାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ

ରାତିର ଶେଷରେ, ସେମାନେ ମନରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଏପରି ଅଚଳ ଓ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି।

ଯଦାସ୍ଯ ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟା ନ ଵ୍ଯଵର୍ଧନ୍ତ ସତ୍ତମାଃ ତମୋମାତ୍ରାଵୃତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଦା ଶୋକେନ ଦୁଃଖିତଃ

ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଇ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ତେବେ କେବଳ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।

ତତଃ ସ ଵିଦଧେ ବୁଦ୍ଧିମ୍ ଅର୍ଥନିଶ୍ଚଯଗାମିନୀମ୍ ଅଥାତ୍ମନି ସମଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ ତମୋମାତ୍ରାଂ ନିଯାମିକାମ୍

ତାପରେ ସେ ନିଜ ମନକୁ ନିଶ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧି ଦିଗରେ ନେଲେ, ଏବଂ ନିଜ ମନରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, କେବଳ ଅନ୍ଧକାରର ଆବରଣ ହିଁ କାରଣ।

ରଜଃସତ୍ତ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵର୍ତମାନାଂ ସ୍ଵଧର୍ମତଃ ତତଃ ସ ତେନ ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖଂ ଚକ୍ରେ ଜଗତ୍ପତିଃ

ରଜ ଓ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବରେ ରହିଲେ; ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା, ଜଗତ୍ପତି ଦୁଃଖକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତମଶ୍ ଚ ଵ୍ଯନୁଦତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତମାଵୃଣୋତ୍ ତତ୍ତମଃ ପ୍ରତିନୁନ୍ନଂ ଵୈ ମିଥୁନଂ ସମଜାଯତ

ପରେ ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କଲେ, ଏବଂ ରଜ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ତାହାକୁ ଢାକିଲା; ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ଧକାର ଦମିତ ହେଲା, ସେଠାରେ ଏକ ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଅଧର୍ମସ୍ତମସୋ ଜଜ୍ଞେ ହିଂସା ଶୋକାଦଜାଯତ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ସମୁଦ୍ଭୂତେ ମିଥୁନେ ଦାରୁଣାତ୍ମିକେ

ଅନ୍ଧକାରରୁ ଅନ୍ୟାୟ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଦୁଃଖରୁ ହିଂସା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଦୁଇଟି ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର ଏକତ୍ରତାରୁ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଜିନିଷ ଜନ୍ମ ନେଲା।

ଗତାସୁର୍ ଭଗଵାନ୍ ଆସୀତ୍ ପ୍ରୀତିଶ୍ ଚୈନମ୍ ଅଶିଶ୍ରିଯତ୍ ସ୍ଵାଂ ତନୁଂ ସ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତାମପୋହତ ଭାସ୍ଵରାମ୍

ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଯିବା ପରେ, ସେଠାରେ ସ୍ନେହ ଆସି ଢାଙ୍କିଲା। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ସ୍ଵକଂ ଦେହମ୍ ଅର୍ଧେନ ପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ଅର୍ଧେନ ନାରୀ ସା ତସ୍ଯ ଶତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ

ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇଭାଗ କଲେ; ଏକ ଭାଗରୁ ପୁରୁଷ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଭାଗରୁ ନାରୀ ହେଲେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶତରୂପା।

ପ୍ରକୃତିଂ ଭୂତଧାତ୍ରୀଂ ତାଂ କାମାଦ୍ଵୈ ସୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ସା ଦିଵଂ ପୃଥିଵୀଂ ଚୈଵ ମହିମ୍ନା ଵ୍ଯାପ୍ଯଧିଷ୍ଠିତା

ପ୍ରଭୁ ଚାହିଁ, ସେ ନାରୀକୁ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଭାବେ ତିଆରି କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦିଗ୍ବ୍ୟାପି ଦିନ ଓ ମାଟିରେ ବ୍ୟାପି ରହିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସା ତନୁଃ ପୂର୍ଵା ଦିଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଯା ତ୍ଵର୍ଧାତ୍ସୃଜତୋ ନାରୀ ଶତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଦେହ ଆଜିଯାଏ ଆକାଶକୁ ଢାଙ୍କି ରହିଛି; ଯେଉଁ ଅର୍ଧ ଦେହରୁ ସେ ନାରୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେଠାରୁ ଶତରୂପା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସା ଦେଵୀ ନିଯୁତଂ ତପ୍ତ୍ଵା ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ଭର୍ତାରଂ ଦୀପ୍ତଯଶସଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ

ସେ ଦେବୀ ଅସଂଖ୍ୟ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇଲେ।

ସ ଵୈ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷୋ ମନୁରୁଚ୍ଯତେ ତସ୍ଯୈଵ ସପ୍ତତିଯୁଗଂ ମନ୍ଵନ୍ତରମିହୋଚ୍ଯତେ

ସେ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କର ସପ୍ତତି ଯୁଗ ଦୀର୍ଘ ଯୁଗକୁ ଏଠାରେ ମନ୍ବନ୍ତର କୁହାଯାଏ।

ଲେଭେ ସ ପୁରୁଷଃ ପତ୍ନୀଂ ଶତରୂପାମ୍ ଅଯୋନିଜାମ୍ ତଯା ସାର୍ଧଂ ସ ରମତେ ତସ୍ମାତ୍ସା ରତିରୁଚ୍ଯତେ

ସେ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମହୀନା ଶତରୂପାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପାଇଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ କରିଲେ, ଏହି ଯୋଗୁଁ ସେ ରତି ଭାବେ ପରିଚିତ।

ପ୍ରଥମଃ ସଂପ୍ରଯୋଗାତ୍ମା କଲ୍ପାଦୌ ସମପଦ୍ଯତ ଵିରାଜମ୍ ଅସୃଜଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସୋ ଽଭଵତ୍ ପୁରୁଷୋ ଵିରାଟ୍

ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମିଳନ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଟ୍‌ଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୁରୁଷ ହେଲେ।

ସମ୍ରାଟ୍ ଚ ଶତରୂପା ଵୈ ଵୈରାଜଃ ସ ମନୁଃ ସ୍ମୃତଃ ସ ଵୈରାଜଃ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସସର୍ଜ ପୁରୁଷୋ ମନୁଃ

ଶତରୂପା ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେଲେ, ବିରାଟ୍‌ରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁରୁଷକୁ ମନୁ କୁହାଯାଏ। ସେ ବିରାଟ୍‌ର ସନ୍ତାନ ମନୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଵୈରାଜାତ୍ପୁରୁଷାଦ୍ ଵୀରାଚ୍ ଛତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପାଦୌ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଲୋକସଂମତୌ

ବିରାଟ୍ ପୁରୁଷରୁ ଶତରୂପା ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

କନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଚ ମହାଭାଗେ ଯାଭ୍ଯାଂ ଜାତା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ଦେଵୀ ନାମ ତଥାକୂତିଃ ପ୍ରସୂତିଶ୍ଚୈଵ ତେ ଉଭେ

ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ମହାନ୍ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଯାଁଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ: ଏକଙ୍କ ନାମ ଦେବହୂତି, ଅନ୍ୟ ଅକୂତି—ଏହି ଦୁଇଜଣ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପ୍ରସୂତିଂ ତୁ ଦକ୍ଷାଯ ପ୍ରଦଦୌ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରାଣୋ ଦକ୍ଷ ଇତି ଜ୍ଞେଯଃ ସଂକଲ୍ପୋ ମନୁରୁଚ୍ଯତେ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ପ୍ରସୂତିକୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଭାବେ ଜଣାଯିବ, ମନୁଙ୍କୁ ସଂକଳ୍ପ କୁହାଯାଏ।

ରୁଚେଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ସୋ ଽଥ ଆକୂତିଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍ ଆକୂତ୍ଯାଂ ମିଥୁନଂ ଜଜ୍ଞେ ମାନସସ୍ଯ ରୁଚେଃ ଶୁଭମ୍

ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି ରୁଚି ଅକୂତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଅକୂତିରୁ ରୁଚିଙ୍କୁ ମନସା ଏକ ଶୁଭ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯଜ୍ଞଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଚୈଵ ଯମଲୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ତୁ ପୁତ୍ରା ଦ୍ଵାଦଶ ଜଜ୍ଞିରେ

ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣା—ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣାଠାରୁ ବାରଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯାମା ଇତି ସମାଖ୍ଯାତା ଦେଵାଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ ଏତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯାମାଶ୍ ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ

ସେମାନେ ଯାମା ଭାବେ ପରିଚିତ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରର ଦେବତା। ଏହିମାନେ ଯଜ୍ଞଙ୍କର ପୁଅ, ତେଣୁ ଯାମା ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

ଅଜିତଶ୍ଚୈଵ ଶୁକ୍ରଶ୍ ଚ ଗଣୌ ଦ୍ଵୌ ବ୍ରହ୍ମଣା କୃତୌ ଯାମାଃ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାତା ଯେ ତେ ଽଭଵଂସ୍ତୁ ଦିଵୌକସଃ

ଅଜିତ ଓ ଶୁକ୍ର—ଏହି ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ବ୍ରହ୍ମା ତିଆରି କଲେ। ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମିଥିବା ଯାମାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କଲେ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସୁତାଯାଂ ତୁ ପ୍ରସୂତ୍ଯାଂ ଲୋକମାତରଃ ତସ୍ଯାଂ କନ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ ଦକ୍ଷସ୍ ତ୍ଵଜନଯତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରସୂତିଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଚବିଶଟି କନ୍ୟା ଦେଲେ।

ସର୍ଵାସ୍ତାଶ୍ ଚ ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵାଃ କମଲଲୋଚନାଃ ଭୋଗଵତ୍ଯଶ୍ ଚ ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାସ୍ତା ଯୋଗମାତରଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କର କମଳ ଦଳ ଭଳି ଆଖି ଥିଲା, ସମସ୍ତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗର ମାଆ ଥିଲେ।

ସର୍ଵାଶ୍ ଚ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନ୍ଯଃ ସର୍ଵା ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମାତରଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଧୃତିସ୍ତୁଷ୍ଟିଃ ପୁଷ୍ଟିର୍ମେଧା କ୍ରିଯା ତଥା

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ସୃଷ୍ଟିର ମାଆ ଥିଲେ—ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧୃତି, ତୁଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟି, ବୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ରିୟା।