ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଏକଵିଂଶମଥର୍ଵାଣମ୍ ଆପ୍ତୋର୍ଯାମାଣମ୍ ଏଵ ଚ ଅନୁଷ୍ଟୁଭଂ ସଵୈରାଜମ୍ ଉତ୍ତରାଦସୃଜନ୍ମୁଖାତ୍

ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ମୁଁହରୁ ଏକବିଂଶ, ଅଥର୍ବଣ, ଆପ୍ତୋର୍ୟାମ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଏବଂ ସବୈରାଜ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଽଶନିମେଘାଂଶ୍ ଚ ରୋହିତେନ୍ଦ୍ରଧନୂଂଷି ଚ ତେଜାଂସି ଚ ସସର୍ଜାଦୌ କଲ୍ପସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଭୁ ଆଶୀର୍ବାଦୀ ଭଗବାନ ବିଦ୍ୟୁତ, ମେଘ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ଭୂତାନି ଗାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସୃଜତୋ ହି ପ୍ରଜାପତେଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵାସୁରନରାନ୍ପିତୄନ୍ ତତୋ ଽସୃଜତ୍ ସ ଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ

ପ୍ରଥମେ ସେ ଦେବତା, ଅସୁର, ମଣିଷ ଓ ପିତୃମାନେ—ଏହି ଚାରି ଶ୍ରେଣୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରକୃତିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଯକ୍ଷାନ୍ପିଶାଚାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥୈଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାନ୍ ନରକିନ୍ନରରକ୍ଷାଂସି ଵଯଃପଶୁମୃଗୋରଗାନ୍

ତାପରେ ସେ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ, ନାଗ, କିନ୍ନର, ରାକ୍ଷସ, ପକ୍ଷୀ, ଗାଈ, ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ସର୍ପମାନେ—ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅଵ୍ଯଯଂ ଚ ଵ୍ଯଯଂ ଚାପି ଯଦିଦଂ ସ୍ଥାଣୁଜଙ୍ଗମମ୍ ତେଷାଂ ଵୈ ଯାନି କର୍ମାଣି ପ୍ରାକ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପେଦିରେ

ଅବିନାଶୀ ଓ ବିନାଶୀ—ଯେଉଁଠି ଅଚଳ ଓ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ପୁଣି ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତାନ୍ଯେଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ହିଂସ୍ରାହିଂସ୍ରେ ମୃଦୁକ୍ରୂରେ ଧର୍ମାଧର୍ମେ ନୃତାନୃତେ

ପ୍ରତି ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଣିପୁଣି ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ହିଂସ୍ର କିମ୍ବା ଅହିଂସ୍ର, କୋମଳ କିମ୍ବା କଠୋର, ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ।

ତଦ୍ଭାଵିତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ ମହାଭୂତେଷୁ ସୃଷ୍ଟେଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ମୂର୍ତିଷୁ

ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି, ସେମାନେ ପଞ୍ଚମହାଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ରୂପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ତାହାକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଵିନିଯୋଗଂ ଚ ଭୂତାନାଂ ଧାତୈଵ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ କେଚିତ୍ପୁରୁଷକାରଂ ତୁ ପ୍ରାହୁଃ କର୍ମ ସୁମାନଵାଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କଲେ; କିନ୍ତୁ କିଛି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ କହନ୍ତି, ପୁରୁଷର ଚେଷ୍ଟା ହିଁ କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ।

ଦୈଵମିତ୍ଯପରେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵଭାଵଂ ଭୂତଚିନ୍ତକାଃ ପୌରୁଷଂ କର୍ମ ଦୈଵଂ ଚ ଫଲଵୃତ୍ତିସ୍ଵଭାଵତଃ

ଅନ୍ୟ କେତେକ ବିଦ୍ୱାନ୍ କହନ୍ତି ଏହା ଦୈବ; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ସେମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ସ୍ୱଭାବ; ଆଉ କେତେକ କହନ୍ତି ପୁରୁଷର ଚେଷ୍ଟା, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୈବ—ଏମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ନ ଚୈକଂ ନ ପୃଥଗ୍ଭାଵମ୍ ଅଧିକଂ ନ ତତୋ ଵିଦୁଃ ଏତଦେଵଂ ଚ ନୈକଂ ଚ ନାମଭେଦେନ ନାପ୍ଯୁଭେ

କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ଭାବରେ ନାହିଁ, ଅଲଗା ଭାବରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଭାବରେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଏହା ଏକ ନୁହେଁ, ନାମ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ନୁହେଁ, ଦୁଇଟି ମିଶିଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

କର୍ମସ୍ଥା ଵିଷମଂ ବ୍ରୂଯୁଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥାଃ ସମଦର୍ଶନାଃ ନାମ ରୂପଂ ଚ ଭୂତାନାଂ କୃତାନାଂ ଚ ପ୍ରପଞ୍ଚନମ୍

ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭେଦ ଦେଖନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ରୂପ, ସେମାନେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ବିକାଶ।

ଵେଦଶବ୍ଦେଭ୍ଯ ଏଵାଦୌ ନିର୍ମମେ ସ ମହେଶ୍ଵରଃ ଋଷୀଣାଂ ନାମଧେଯାନି ଯାଶ୍ ଚ ଵେଦେଷୁ ଵୃତ୍ତଯଃ

ଆରମ୍ଭରେ, ମହାଦେବ ଭେଦର ଶବ୍ଦରୁ ଋଷିମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବିଧିମାନା କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କଲେ।

ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରସୂତାନାଂ ତାନ୍ଯେଵୈଭ୍ଯୋ ଦଦାତ୍ଯଜଃ ଏଵଂଵିଧାଃ ସୃଷ୍ଟଯସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ

ରାତିର ଶେଷରେ, ଯେଉଁମାନେ ସେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ସମସ୍ତ କଥା ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି।

ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସିଦ୍ଧିମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମାନସୀମ୍ ଏଵଂଭୂତାନି ସୃଷ୍ଟାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ

ରାତିର ଶେଷରେ, ସେମାନେ ମନରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଏପରି ଅଚଳ ଓ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି।

ଯଦାସ୍ଯ ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟା ନ ଵ୍ଯଵର୍ଧନ୍ତ ସତ୍ତମାଃ ତମୋମାତ୍ରାଵୃତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଦା ଶୋକେନ ଦୁଃଖିତଃ

ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଇ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ତେବେ କେବଳ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।

ତତଃ ସ ଵିଦଧେ ବୁଦ୍ଧିମ୍ ଅର୍ଥନିଶ୍ଚଯଗାମିନୀମ୍ ଅଥାତ୍ମନି ସମଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ ତମୋମାତ୍ରାଂ ନିଯାମିକାମ୍

ତାପରେ ସେ ନିଜ ମନକୁ ନିଶ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧି ଦିଗରେ ନେଲେ, ଏବଂ ନିଜ ମନରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, କେବଳ ଅନ୍ଧକାରର ଆବରଣ ହିଁ କାରଣ।

ରଜଃସତ୍ତ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵର୍ତମାନାଂ ସ୍ଵଧର୍ମତଃ ତତଃ ସ ତେନ ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖଂ ଚକ୍ରେ ଜଗତ୍ପତିଃ

ରଜ ଓ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବରେ ରହିଲେ; ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା, ଜଗତ୍ପତି ଦୁଃଖକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତମଶ୍ ଚ ଵ୍ଯନୁଦତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତମାଵୃଣୋତ୍ ତତ୍ତମଃ ପ୍ରତିନୁନ୍ନଂ ଵୈ ମିଥୁନଂ ସମଜାଯତ

ପରେ ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କଲେ, ଏବଂ ରଜ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ତାହାକୁ ଢାକିଲା; ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ଧକାର ଦମିତ ହେଲା, ସେଠାରେ ଏକ ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଅଧର୍ମସ୍ତମସୋ ଜଜ୍ଞେ ହିଂସା ଶୋକାଦଜାଯତ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ସମୁଦ୍ଭୂତେ ମିଥୁନେ ଦାରୁଣାତ୍ମିକେ

ଅନ୍ଧକାରରୁ ଅନ୍ୟାୟ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଦୁଃଖରୁ ହିଂସା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଦୁଇଟି ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର ଏକତ୍ରତାରୁ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଜିନିଷ ଜନ୍ମ ନେଲା।

ଗତାସୁର୍ ଭଗଵାନ୍ ଆସୀତ୍ ପ୍ରୀତିଶ୍ ଚୈନମ୍ ଅଶିଶ୍ରିଯତ୍ ସ୍ଵାଂ ତନୁଂ ସ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତାମପୋହତ ଭାସ୍ଵରାମ୍

ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଯିବା ପରେ, ସେଠାରେ ସ୍ନେହ ଆସି ଢାଙ୍କିଲା। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ସ୍ଵକଂ ଦେହମ୍ ଅର୍ଧେନ ପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ଅର୍ଧେନ ନାରୀ ସା ତସ୍ଯ ଶତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ

ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇଭାଗ କଲେ; ଏକ ଭାଗରୁ ପୁରୁଷ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଭାଗରୁ ନାରୀ ହେଲେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶତରୂପା।

ପ୍ରକୃତିଂ ଭୂତଧାତ୍ରୀଂ ତାଂ କାମାଦ୍ଵୈ ସୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ସା ଦିଵଂ ପୃଥିଵୀଂ ଚୈଵ ମହିମ୍ନା ଵ୍ଯାପ୍ଯଧିଷ୍ଠିତା

ପ୍ରଭୁ ଚାହିଁ, ସେ ନାରୀକୁ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଭାବେ ତିଆରି କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦିଗ୍ବ୍ୟାପି ଦିନ ଓ ମାଟିରେ ବ୍ୟାପି ରହିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସା ତନୁଃ ପୂର୍ଵା ଦିଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଯା ତ୍ଵର୍ଧାତ୍ସୃଜତୋ ନାରୀ ଶତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଦେହ ଆଜିଯାଏ ଆକାଶକୁ ଢାଙ୍କି ରହିଛି; ଯେଉଁ ଅର୍ଧ ଦେହରୁ ସେ ନାରୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେଠାରୁ ଶତରୂପା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସା ଦେଵୀ ନିଯୁତଂ ତପ୍ତ୍ଵା ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ଭର୍ତାରଂ ଦୀପ୍ତଯଶସଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ

ସେ ଦେବୀ ଅସଂଖ୍ୟ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇଲେ।

ସ ଵୈ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷୋ ମନୁରୁଚ୍ଯତେ ତସ୍ଯୈଵ ସପ୍ତତିଯୁଗଂ ମନ୍ଵନ୍ତରମିହୋଚ୍ଯତେ

ସେ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କର ସପ୍ତତି ଯୁଗ ଦୀର୍ଘ ଯୁଗକୁ ଏଠାରେ ମନ୍ବନ୍ତର କୁହାଯାଏ।

ଲେଭେ ସ ପୁରୁଷଃ ପତ୍ନୀଂ ଶତରୂପାମ୍ ଅଯୋନିଜାମ୍ ତଯା ସାର୍ଧଂ ସ ରମତେ ତସ୍ମାତ୍ସା ରତିରୁଚ୍ଯତେ

ସେ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମହୀନା ଶତରୂପାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପାଇଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ କରିଲେ, ଏହି ଯୋଗୁଁ ସେ ରତି ଭାବେ ପରିଚିତ।

ପ୍ରଥମଃ ସଂପ୍ରଯୋଗାତ୍ମା କଲ୍ପାଦୌ ସମପଦ୍ଯତ ଵିରାଜମ୍ ଅସୃଜଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସୋ ଽଭଵତ୍ ପୁରୁଷୋ ଵିରାଟ୍

ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମିଳନ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଟ୍‌ଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୁରୁଷ ହେଲେ।

ସମ୍ରାଟ୍ ଚ ଶତରୂପା ଵୈ ଵୈରାଜଃ ସ ମନୁଃ ସ୍ମୃତଃ ସ ଵୈରାଜଃ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସସର୍ଜ ପୁରୁଷୋ ମନୁଃ

ଶତରୂପା ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେଲେ, ବିରାଟ୍‌ରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁରୁଷକୁ ମନୁ କୁହାଯାଏ। ସେ ବିରାଟ୍‌ର ସନ୍ତାନ ମନୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।