ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତଚ୍ଛରୀରସମୁତ୍ପନ୍ନୈଃ କାର୍ଯୈସ୍ତୈଃ କାରଣୈଃ ସହ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଃ ସମଵର୍ତନ୍ତ ଗାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣ ସହିତ, ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗଅଂଶରୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ତତୋ ଦେଵାସୁରପିତୄନ୍ ମାନୁଷାଂଶ୍ ଚ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ ଅମ୍ଭାଂସ୍ଯେତାନି ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅଯୂଯୁଜତ୍

ତାପରେ, ଦେବତା, ଦାନବ, ପିତୃ ଓ ମାନବ—ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଏହି ଜଳମାନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର କଲେ।

ତତସ୍ତୁ ଯୁଞ୍ଜତସ୍ତସ୍ଯ ତମୋମାତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ସମଭିଧ୍ଯାଯତଃ ସର୍ଗଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରଜାପତେଃ

ତାପରେ, ସେ ଏକତ୍ରତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ସୃଷ୍ଟିରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ଧକାରର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

ତତୋ ଽସ୍ଯ ଜଘନାତ୍ପୂର୍ଵମ୍ ଅସୁରା ଜଜ୍ଞିରେ ସୁତାଃ ଅସୁଃ ପ୍ରାଣଃ ସ୍ମୃତୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଜ୍ଜନ୍ମାନସ୍ ତତୋ ଽସୁରାଃ

ତାପରେ, ତାଙ୍କର ନିମ୍ନ ଅଂଶରୁ ପ୍ରଥମେ ଦାନବ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ 'ଅସୁ' କୁ ପ୍ରାଣ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏହି ଜନ୍ମରୁ ସେମାନେ 'ଅସୁର' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ।

ଯଯା ସୃଷ୍ଟାସୁରାଃ ସର୍ଵେ ତାଂ ତନୁଂ ସ ଵ୍ଯପୋହତ ସାପଵିଦ୍ଧା ତନୁସ୍ ତେନ ସଦ୍ଯୋ ରାତ୍ରିର୍ ଅଜାଯତ

ଯେ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଅସୁର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଦେହକୁ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ତ୍ୟାଗିତ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ରାତ୍ରିରେ ପରିଣତ ହେଲା।

ସା ତମୋବହୁଲା ଯସ୍ମାତ୍ ତତୋ ରାତ୍ରିର୍ନିଯାମିକା ଆଵୃତାସ୍ତମସା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଜାସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵପନ୍ତ୍ଯୁତ

ଏହି ଦେହ ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲାବୋଲି, ଏହିଠାରୁ ରାତି ନିୟମକ ହେଲା। ରାତିରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୁଅନ୍ତି।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵାସୁରାଂସ୍ତତଃ ସୋ ଵୈ ତନୁମନ୍ଯାମଗୃହ୍ଣତ ଅଵ୍ଯକ୍ତାଂ ସତ୍ତ୍ଵବହୁଲାଂ ତତସ୍ତାଂ ସୋ ଽଭ୍ଯପୂଜଯତ୍

ଅସୁର ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ସତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାପରେ ସେ ଏହି ଦେହକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ତତସ୍ତାଂ ଯୁଞ୍ଜତସ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯମ୍ ଆସୀତ୍ ପ୍ରଜାପତେଃ ତତୋ ମୁଖାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଦୀଵ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ

ତାପରେ, ସେ ଏହି ଦେହରେ ଲିନ ହେବାବେଳେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲା। ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯତୋ ଽସ୍ଯ ଦୀଵ୍ଯତୋ ଜାତାସ୍ ତେନ ଦେଵାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ଧାତୁର୍ଦିଵିତି ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କ୍ରୀଡାଯାଂ ସ ଵିଭାଵ୍ଯତେ

ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ, ସେମାନେ 'ଦେବ' ବୋଲି ପରିଚିତ। 'ଦି' ଧାତୁ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହେବା, ଏହିପରି ଖେଳରେ ବୁଝାଯାଏ।

ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଦୀଵ୍ଯନ୍ତୋ ଜଜ୍ଞିରେ ତେନ ଦେଵତାଃ ଦେଵାନ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ଦେଵେଶସ୍ ତନୁମନ୍ଯାମପଦ୍ଯତ

ଯେଉଁଠାରୁ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେହିଠୁ ସେମାନେ ଦେବତା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ଦେବମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ।

ଉତ୍ସୃଷ୍ଟା ସା ତନୁସ୍ତେନ ସଦ୍ଯୋ ଽହଃ ସମଜାଯତ ତସ୍ମାଦହୋ ଧର୍ମଯୁକ୍ତଂ ଦେଵତାଃ ସମୁପାସତେ

ସେ ତ୍ୟାଗିତ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ଦିନରେ ପରିଣତ ହେଲା। ଏହିକାରଣରୁ, ଦେବତାମାନେ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନକୁ ପୂଜନ୍ତି।

ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ରାତ୍ମିକାମେଵ ତତୋ ଽନ୍ଯାଂ ସୋ ଽଭ୍ଯମନ୍ଯତ ପିତୃଵନ୍ମନ୍ଯମାନସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାନ୍ଧ୍ଯାଯତଃ ପ୍ରଭୋଃ

ତାପରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେହ ବିଚାର କଲେ, ଯାହା କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପ୍ରଭୁ ପିତୃମାନେ ପରି ସନ୍ତାନ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।

ପିତରୋ ହ୍ଯୁପପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯହ୍ଣୋର୍ ଅନ୍ତରେ ଽଭଵନ୍ ତସ୍ମାତ୍ତେ ପିତରୋ ଦେଵାଃ ପିତୃତ୍ଵଂ ତେନ ତେଷୁ ତତ୍

ପିତୃମାନେ ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଅର୍ଥାତ୍ ରାତି ଓ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିକାରଣରୁ, ସେମାନେ ପିତୃ ଦେବତା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ଓ ପିତୃତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।

ଯଯା ସୃଷ୍ଟାସ୍ତୁ ପିତରସ୍ ତନୁଂ ତାଂ ସ ଵ୍ଯପୋହତ ସାପଵିଦ୍ଧା ତନୁସ୍ତେନ ସଦ୍ଯଃ ସଂଧ୍ଯା ଵ୍ଯଜାଯତ

ଯେ ଦେହରୁ ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ସେ ଦେହକୁ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ତ୍ୟାଗିତ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପରିଣତ ହେଲା।

ଯସ୍ମାଦହର୍ଦେଵତାନାଂ ରାତ୍ରିର୍ଯା ସାସୁରୀ ସ୍ମୃତା ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ତୁ ପୈତ୍ରୀ ଯା ତନୁଃ ସା ତୁ ଗରୀଯସୀ

ଯେଉଁଠାରୁ ଦିନ ଦେବତାଙ୍କର, ରାତି ଅସୁରମୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପିତୃ ଦେହ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଋଷଯୋ ମାନଵାସ୍ ତଥା ଉପାସନ୍ତେ ମୁଦାଯୁକ୍ତା ରାତ୍ର୍ଯହ୍ଣୋର୍ ମଧ୍ଯମାଂ ତନୁମ୍

ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦେବଗଣ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ, ରାତି ଓ ଦିନର ମଧ୍ୟଭାଗର ଯେ ଆକୃତି, ତାହାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ତତୋ ହ୍ଯନ୍ଯାଂ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ତନୁଂ ଵୈ ସମଗୃହ୍ଣତ ରଜୋମାତ୍ରାତ୍ମିକାଯାଂ ତୁ ମନସା ସୋ ଽସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଉ ଏକ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଜୋଗୁଣରୁ ଗଠିତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନରେ ଭାବି, ସେ ପ୍ରଭୁ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ରଜଃପ୍ରିଯାଂସ୍ତତଃ ସୋ ଽଥ ମାନସାନସୃଜତ୍ସୁତାନ୍ ମନସ୍ଵିନସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ମାନଵା ଜଜ୍ଞିରେ ସୁତାଃ

ତାପରେ ସେ ମନରେ ଭାବି, ରଜୋଗୁଣକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ପୁଅମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେଠାରୁ, ମନସ୍ୱୀ ଏହି ପୁଅମାନେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚାପି ସ୍ଵାଂ ତନୁଂ ତାମ୍ ଅପୋହତ ସାପଵିଦ୍ଧା ତନୁସ୍ତେନ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ସଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵଜାଯତ

ପୁନି ସେ ଜଣେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ନିଜ ଏହି ଆକୃତିକୁ ପିଛା ଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଆକୃତିକୁ ପିଛା ଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ତୁରନ୍ତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

ଯସ୍ମାଦ୍ଭଵନ୍ତି ସଂହୃଷ୍ଟା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଯା ଉଦ୍ଭଵେ ପ୍ରଜାଃ ଇତ୍ଯେତାସ୍ତନଵସ୍ତେନ ହ୍ଯ୍ ଅପଵିଦ୍ଧା ମହାତ୍ମନା

ଯେହেতୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାର ଉଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ଆକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ମହାତ୍ମା ସେ ପିଛା ଦେଲେ।

ସଦ୍ଯୋ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ଚୈଵ ସଂଧ୍ଯା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ଚ ଜଜ୍ଞିରେ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ସଂଧ୍ଯା ଅହଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ରାତ୍ମକଂ ତ୍ରଯମ୍

ତୁରନ୍ତ, ରାତି, ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଦିନ—ଏହି ତିନିଟି ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରୁ ଗଠିତ।

ତମୋମାତ୍ରାତ୍ମିକା ରାତ୍ରିଃ ସା ଵୈ ତସ୍ମାନ୍ନିଶାତ୍ମିକା ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵା ଦିଵାତନ୍ଵା ତୁଷ୍ଟ୍ଯା ସୃଷ୍ଟା ମୁଖାତ୍ତୁ ଵୈ

ରାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତମୋଗୁଣରୁ ଗଠିତ, ଏହିଠାରୁ ଏହା ଅନ୍ଧକାରର ସ୍ୱରୂପ। ଏହିଠାରୁ, ଦେବମାନେ ଦିନର ଆକୃତିରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ, ସନ୍ତୋଷରେ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଦିଵା ଜନ୍ମ ବଲିନସ୍ତେନ ଵୈ ଦିଵା ତନ୍ଵା ଯଯାସୁରାନ୍ ରାତ୍ରୌ ଜଘନାଦସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଯେହেতୁ ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦିନରେ ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେ ଦିନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ ରାତିରେ ତାଙ୍କର ଉଦରରୁ ଅସୁରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋ ନିଶିଜନ୍ମାନୋ ବଲିନୋ ନିଶି ତେନ ତେ ଏତାନ୍ଯେଵ ଭଵିଷ୍ଯାଣାଂ ଦେଵାନାମସୁରୈଃ ସହ

ଯେମାନେ ପ୍ରାଣରୁ ରାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ରାତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହିମାନେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେବମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ସହିତ ରହିବେ।

ପିତୄଣାଂ ମାନଵାନାଂ ଚ ଅତୀତାନାଗତେଷୁ ଵୈ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନିମିତ୍ତାନି ଭଵନ୍ତି ହି

ପିତୃମାନେ ଓ ମାନବମାନେ, ଗତ ଓ ଆସନ୍ତା ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏହିମାନେ ନିମିତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ସଂଧ୍ଯା ଚତ୍ଵାର୍ଯଂଭାଂସି ତାନି ଵୈ ଭାନ୍ତି ଯସ୍ମାତ୍ ତତୋ ଽଂଭାଂସି ଶବ୍ଦୋ ଽଯଂ ସୁମନୀଷିଭିଃ

ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ରାତି, ଦିନ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା—ଏହି ଚାରିଟିକୁ 'ଅମ୍ଭାଁସି' ବୋଲାଯାଏ; ଏହାମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବାରୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଭାତିର୍ଦୀପ୍ତୌ ନିଗଦିତଃ ପୁନଶ୍ଚାଥ ପ୍ରଜାପତିଃ ସୋ ଽମ୍ଭାଂସ୍ଯେତାନି ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଦେଵମାନୁଷଦାନଵାନ୍

'ଭାତି' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା। ପୁନି, ପ୍ରଜାପତି ଏହି ଅମ୍ଭାଁସିଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଦେବ, ମାନବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ପିତୄଂଶ୍ଚୈଵ ସୃଜତ୍ତନ୍ଵା ଆତ୍ମନା ଵିଵିଧାନ୍ପୁନଃ ତାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତନୁଂ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଂ ତତୋ ଽନ୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ

ସେ ନିଜ ଆକୃତିରେ ପିତୃମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାପରେ, ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଆକୃତିକୁ ପିଛା ଦେଇ, ପ୍ରଭୁ ଆଉ ଏକ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ।

ମୂର୍ତିଂ ତମୋରଜଃପ୍ରାଯାଂ ପୁନରେଵାଭ୍ଯପୂଜଯତ୍ ଅନ୍ଧକାରେ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟାଂସ୍ ତତୋ ଽନ୍ଯାନ୍ ସୋ ଽସୃଜତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ସେ ପୁନି ତମୋ ଓ ରଜୋଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଖାଲି ହୁଏଥିବା ଆକୃତିକୁ ପୂଜା କଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।