ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅସୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ପ୍ରତିସର୍ଗଂ ଗତାଃ ପୁନଃ ତତସ୍ତେଷୁ ଵ୍ଯତୀତେଷୁ ତତୋ ଽନ୍ଯାନ୍ ସାଧକାନ୍ ସୁତାନ୍

ସେମାନେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିନଥିବାବେଳେ ପୁଣି ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେମାନେ ଅତୀତ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସାଧନାରେ ନିପୁଣ ପୁଅମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ମାନସାନସୃଜଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନଃ ଆ ଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାଵସ୍ଥା ଯୈରିଯଂ ଵିଧୃତା ମହୀ

ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ମନରେ ଭାବି ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ଗର୍ବ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭୂତମାନଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାରି ରଖିଥିଲେ।

ଆପୋ ଽଗ୍ନିଂ ପୃଥିଵୀଂ ଵାଯୁମ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଵଂ ତଥା ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ ଚ ନଦୀଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଶୈଲଵନସ୍ପତୀନ୍

ସେ ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଓଷଧୀନାଂ ତଥାତ୍ମାନୋ ଵଲ୍ଲୀନାଂ ଵୃକ୍ଷଵୀରୁଧାମ୍ ଲତାଃ କାଷ୍ଠାଃ କଲାଶ୍ଚୈଵ ମୁହୂର୍ତାଃ ସଂଧିରାତ୍ର୍ଯହାନ୍

ଔଷଧି, ବେଳ, ବୃକ୍ଷ, ଜାଡ଼ି, ଲତା, କାଠ, ସମୟର ମାପ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି ଏବଂ ଦିନକୁ ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅର୍ଧମାସାଂଶ୍ ଚ ମାସାଂଶ୍ ଚ ଅଯନାବ୍ଦଯୁଗାନି ଚ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଥାନାଖ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ତେ ସ୍ମୃତାଃ

ଅର୍ଧମାସ, ମାସ, ଅୟନ, ବର୍ଷ, ଯୁଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାର ଅଧିପତିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅବସ୍ଥା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଦେଵାନୃଷୀଂଶ୍ ଚ ମହତୋ ଗଦତସ୍ତାନ୍ ନିବୋଧତ ମରୀଚିଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରସଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍

ଏବେ ମୋ ଥରୁ ଶୁଣ, ମୁଁ ବଡ଼ ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଛି: ମରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଏବଂ କ୍ରତୁ।

ଦକ୍ଷମତ୍ରିଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ସୋ ଽସୃଜନ୍ମାନସାନ୍ ନଵ ନଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ ଇତ୍ଯେତେ ପୁରାଣେ ନିଶ୍ଚଯଂ ଗତାଃ

ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠ—ଏହି ନଉଜଣ ମନରେ ଭାବି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ପୁରାଣରେ ଏମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

ତେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକାନାଂ ଵୈ ସର୍ଵେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍ ସ୍ଥାନାନି କଲ୍ପଯାମାସ ପୂର୍ଵଵତ୍ପଦ୍ମସଂଭଵଃ

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ଧାରକ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ, ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଲେ।

ତତୋ ଽସୃଜଚ୍ଚ ସଂକଲ୍ପଂ ଧର୍ମଂ ଚୈଵ ସୁଖାଵହମ୍ ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ଵ୍ଯଵସାଯାତ୍ତୁ ଧର୍ମଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ତାପରେ ସେ ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ସୁଖଦାୟକ ଧର୍ମକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର ଧର୍ମକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ସଂକଲ୍ପଂ ଚୈଵ ସଂକଲ୍ପାତ୍ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ ମାନସଶ୍ ଚ ରୁଚିର୍ନାମ ଵିଜଜ୍ଞେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରଭୋଃ

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ଇଚ୍ଛାରୁ ଇଚ୍ଛାକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ରୁଚି ନାମକ ଏକ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପ୍ରାଣାଦ୍ବ୍ରହ୍ମାସୃଜଦ୍ଦକ୍ଷଂ ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ଚ ମରୀଚିନମ୍ ଭୃଗୁସ୍ତୁ ହୃଦଯାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ଋଷିଃ ସଲିଲଜନ୍ମନଃ

ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଚକ୍ଷୁରୁ ମରୀଚିକୁ; ଭୃଗୁ ହେଲେ ଜଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଋଷିଙ୍କ ହୃଦୟରୁ।

ଶିରସୋ ଽଙ୍ଗିରସଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରୋତ୍ରାଦତ୍ରିଂ ତଥାସୃଜତ୍ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ଚ ତଥୋଦାନାଦ୍ ଵ୍ଯାନାଚ୍ଚ ପୁଲହଂ ପୁନଃ

ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ ଅଙ୍ଗିରାକୁ, କାନରୁ ଅତ୍ରିକୁ, ବାହାରୁଥିବା ଶ୍ୱାସରୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟକୁ ଏବଂ ବିସ୍ତାରିତ ଶ୍ୱାସରୁ ପୁଲହକୁ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସମାନଜୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ଅପାନାନ୍ନିର୍ମମେ କ୍ରତୁମ୍ ଇତ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ଦିଵ୍ଯା ଏକାଦଶା ସ୍ମୃତାଃ

ସମାନ ଶ୍ୱାସରୁ ବଶିଷ୍ଠ ଏବଂ ଅପାନ ଶ୍ୱାସରୁ କ୍ରତୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ଏକାଦଶ ଦିବ୍ୟ ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ମୃତ।

ଧର୍ମାଦଯଃ ପ୍ରଥମଜାଃ ସର୍ଵେ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ ଭୃଗ୍ଵାଦଯସ୍ତୁ ତେ ସୃଷ୍ଟା ନଵୈତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ; ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏହି ନଉଜଣ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଥିଲେ।

ଗୃହମେଧିନଃ ପୁରାଣାସ୍ ତେ ଧର୍ମସ୍ ତୈଃ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତିତଃ ତେଷାଂ ଦ୍ଵାଦଶ ତେ ଵଂଶା ଦିଵ୍ଯା ଦେଵଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ

ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଚଳିତ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ ବଂଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁଣ ଅଛି।

କ୍ରିଯାଵନ୍ତଃ ପ୍ରଜାଵନ୍ତୋ ମହର୍ଷିଭିର୍ ଅଲଂକୃତାଃ ଋଭୁଃ ସନତ୍କୁମାରଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତାଵୂର୍ଧ୍ଵରେତସୌ

ସେମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ପ୍ରଜାବାନ୍, ମହାଋଷିମାନେ ଶୋଭିତ; ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାର—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଥିଲେ।

ପୂର୍ଵୋତ୍ପନ୍ନୌ ପରଂ ତେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵେଷାମପି ପୂର୍ଵଜୌ ଵ୍ଯତୀତେ ତ୍ଵଷ୍ଟମେ କଲ୍ପେ ପୁରାଣୌ ଲୋକସାକ୍ଷିଣୌ

ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ; ଅଷ୍ଟମ ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ସେମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ ଥିଲେ।

ଵିରାଜେତାମୁଭୌ ଲୋକେ ତେଜଃ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ଧିଷ୍ଠିତୌ ତାଵୁଭୌ ଯୋଗକର୍ମାଣାଵ୍ ଆରୋପ୍ଯାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନି

ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ନିଜ ତେଜ ଅପସାରଣ କରି, ଦୁଇଟି ଜଗତରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଯୋଗ ଓ କର୍ମରେ ଲିନ ରହି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ମନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରଜାଂ ଧର୍ମଂ ଚ କାମଂ ଚ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୈରାଗ୍ଯମାସ୍ଥିତୌ ଯଥୋତ୍ପନ୍ନଃ ସ ଏଵେହ କୁମାରଃ ସ ଇହୋଚ୍ଯତେ

ସେ ଜଣେ ସନ୍ତାନ, ଧର୍ମ ଓ କାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବିରାକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେଠି ସେ 'କୁମାର' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ସନତ୍କୁମାରେତି ନାମାସ୍ଯେହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ତତୋ ଽଭିଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ମାନସାଃ ପ୍ରଜାଃ

ଏହି କାରଣରୁ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ 'ସନତ୍କୁମାର' ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତଚ୍ଛରୀରସମୁତ୍ପନ୍ନୈଃ କାର୍ଯୈସ୍ତୈଃ କାରଣୈଃ ସହ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଃ ସମଵର୍ତନ୍ତ ଗାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣ ସହିତ, ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗଅଂଶରୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ତତୋ ଦେଵାସୁରପିତୄନ୍ ମାନୁଷାଂଶ୍ ଚ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ ଅମ୍ଭାଂସ୍ଯେତାନି ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅଯୂଯୁଜତ୍

ତାପରେ, ଦେବତା, ଦାନବ, ପିତୃ ଓ ମାନବ—ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଏହି ଜଳମାନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର କଲେ।

ତତସ୍ତୁ ଯୁଞ୍ଜତସ୍ତସ୍ଯ ତମୋମାତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ସମଭିଧ୍ଯାଯତଃ ସର୍ଗଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରଜାପତେଃ

ତାପରେ, ସେ ଏକତ୍ରତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ସୃଷ୍ଟିରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ଧକାରର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

ତତୋ ଽସ୍ଯ ଜଘନାତ୍ପୂର୍ଵମ୍ ଅସୁରା ଜଜ୍ଞିରେ ସୁତାଃ ଅସୁଃ ପ୍ରାଣଃ ସ୍ମୃତୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଜ୍ଜନ୍ମାନସ୍ ତତୋ ଽସୁରାଃ

ତାପରେ, ତାଙ୍କର ନିମ୍ନ ଅଂଶରୁ ପ୍ରଥମେ ଦାନବ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ 'ଅସୁ' କୁ ପ୍ରାଣ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏହି ଜନ୍ମରୁ ସେମାନେ 'ଅସୁର' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ।

ଯଯା ସୃଷ୍ଟାସୁରାଃ ସର୍ଵେ ତାଂ ତନୁଂ ସ ଵ୍ଯପୋହତ ସାପଵିଦ୍ଧା ତନୁସ୍ ତେନ ସଦ୍ଯୋ ରାତ୍ରିର୍ ଅଜାଯତ

ଯେ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଅସୁର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଦେହକୁ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ତ୍ୟାଗିତ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ରାତ୍ରିରେ ପରିଣତ ହେଲା।

ସା ତମୋବହୁଲା ଯସ୍ମାତ୍ ତତୋ ରାତ୍ରିର୍ନିଯାମିକା ଆଵୃତାସ୍ତମସା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଜାସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵପନ୍ତ୍ଯୁତ

ଏହି ଦେହ ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲାବୋଲି, ଏହିଠାରୁ ରାତି ନିୟମକ ହେଲା। ରାତିରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୁଅନ୍ତି।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵାସୁରାଂସ୍ତତଃ ସୋ ଵୈ ତନୁମନ୍ଯାମଗୃହ୍ଣତ ଅଵ୍ଯକ୍ତାଂ ସତ୍ତ୍ଵବହୁଲାଂ ତତସ୍ତାଂ ସୋ ଽଭ୍ଯପୂଜଯତ୍

ଅସୁର ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ସତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାପରେ ସେ ଏହି ଦେହକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ତତସ୍ତାଂ ଯୁଞ୍ଜତସ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯମ୍ ଆସୀତ୍ ପ୍ରଜାପତେଃ ତତୋ ମୁଖାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଦୀଵ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ

ତାପରେ, ସେ ଏହି ଦେହରେ ଲିନ ହେବାବେଳେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲା। ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯତୋ ଽସ୍ଯ ଦୀଵ୍ଯତୋ ଜାତାସ୍ ତେନ ଦେଵାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ଧାତୁର୍ଦିଵିତି ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କ୍ରୀଡାଯାଂ ସ ଵିଭାଵ୍ଯତେ

ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ, ସେମାନେ 'ଦେବ' ବୋଲି ପରିଚିତ। 'ଦି' ଧାତୁ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହେବା, ଏହିପରି ଖେଳରେ ବୁଝାଯାଏ।