ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅଦ୍ଭିଃ ସଂଛାଦିତାଂ ଭୂମିଂ ସ ତାମାଶୁ ପ୍ରଜାପତିଃ ଉପଗମ୍ଯୋଜ୍ଜହାରୈନାମ୍ ଆପଶ୍ଚାପି ସମାଵିଶତ୍

ପ୍ରଜାପତି ତୁରନ୍ତ ଜଳରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ତାକୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ଆଉ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସାମୁଦ୍ରା ଵୈ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ନାଦେଯାଶ୍ ଚ ନଦୀଷୁ ଚ ରସାତଲତଲେ ମଗ୍ନାଂ ରସାତଲପୁଟେ ଗତାମ୍

ସମସ୍ତ ନଦୀ ମହାସାଗରରେ ମିଶିଥିଲେ, ଦାନଗୁଡିକ ନଦୀରେ ଥିଲା; ପୃଥିବୀ ପାତାଳର ଗଭୀର ତଳକୁ ଡୁବିଯାଇଥିଲା।

ପ୍ରଭୁର୍ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯାଭ୍ଯୁଜ୍ଜହାର ଗାମ୍ ତତଃ ସ୍ଵସ୍ଥାନମାନୀଯ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀଧରଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ପୃଥିବୀଧର ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କର ଦାଢିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ତାକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣି ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

ମୁମୋଚ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଅସୌ ଧାରଯିତ୍ଵା ଧରାଧରଃ ତସ୍ଯୋପରି ଜଲୌଘସ୍ଯ ମହତୀ ନୌରିଵ ସ୍ଥିତା

ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରି, ପୃଥିବୀଧର ପୂର୍ବପରି ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବଡ଼ ଜଳର ଗୁଛ ଏକ ବଡ଼ ନୌକା ପରି ରହିଲା।

ତତ୍ସମା ହ୍ଯୁରୁଦେହତ୍ଵାନ୍ ନ ମହୀ ଯାତି ସଂପ୍ଲଵମ୍ ତତ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୋ ଜଗତଃ ସ୍ଥାପନେଚ୍ଛଯା

ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଭରସା କରିଥିଲାବେଳେ, ସେ ଡୁବିଲା ନାହିଁ; ତାପରେ ଦେବତା ତାକୁ ଉଠାଇ, ଜଗତକୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଵିଭାଗାଯ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ଽମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣଃ ପୃଥିଵୀଂ ଚ ସମାଂ କୃତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସୋ ଽଚିନୋଦ୍ ଗିରୀନ୍

ପୃଥିବୀର ବିଭାଗ ପାଇଁ, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରି, ତା'ଉପରେ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିଲେ।

ପ୍ରାକ୍ସର୍ଗେ ଦହ୍ଯମାନେ ତୁ ତଦା ସଂଵର୍ତକାଗ୍ନିନା ତେନାଗ୍ନିନା ଵିଶୀର୍ଣାସ୍ତେ ପର୍ଵତା ଭୂରିଵିସ୍ତରାଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ସଂହାର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେହି ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନି ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲା।

ଶୈତ୍ଯାଦେକାର୍ଣଵେ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁନା ତେନ ସଂହତାଃ ନିଷିକ୍ତା ଯତ୍ର ଯତ୍ରାସଂସ୍ ତତ୍ର ତତ୍ରାଚଲାଭଵନ୍

ସେ ଏକା ମହାସାଗରରେ ଶୀତଳତା ଓ ବାୟୁରେ ଚାପିଯାଇଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ହେଲେ।

ତଦାଚଲତ୍ଵାଦ୍ ଅଚଲାଃ ପର୍ଵଭିଃ ପର୍ଵତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଗିରଯୋ ହି ନିଗୀର୍ଣତ୍ଵାଚ୍ ଛଯାନତ୍ଵାଚ୍ଛିଲୋଚ୍ଚଯାଃ

ଚଳିନଥିବାରୁ ସେମାନେ 'ଅଚଳ' ବୋଲି ଅଭିଧାନ ହେଲେ; ଏବଂ ଚଉଁଠାରେ ଚଉଁଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିବାରୁ, ସେମାନେ 'ଶିଳାର ଗୁଛ' ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି।

ତତସ୍ତେଷୁ ଵିକୀର୍ଣେଷୁ କୋଟିଶୋ ହି ଗିରିଷ୍ଵଥ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵିଭଜତେ କଲ୍ପାଦିଷୁ ପୁନଃ ପୁନଃ

ଏପରି ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ପାହାଡ଼ ଛିଟିଯାଇଥିବାବେଳେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ପୁଣି ପୁଣି ସେମାନେକୁ ବାଣ୍ଟିଦିଅନ୍ତି।

ସସମୁଦ୍ରାମିମାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ସପର୍ଵତାମ୍ ଭୂରାଦ୍ଯାଂଶ୍ ଚତୁରୋ ଲୋକାନ୍ ପୁନଃ ସୋ ଽଥ ଵ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍

ସେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସମୁଦ୍ର, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ଭୂ ଆଦି ଚାରିଟି ଲୋକକୁ ପୁଣି ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

ଲୋକାନ୍ ପ୍ରକଲ୍ପଯିତ୍ଵାଥ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସସର୍ଜ ହ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ଏଭଳି ଲୋକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

ସସର୍ଜ ସୃଷ୍ଟିଂ ତଦ୍ରୂପାଂ କଲ୍ପାଦିଷୁ ଯଥାପୁରା ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତଃ ସର୍ଗଂ ତଥା ଵୈ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍

ସେ ପୂର୍ବ ଯୁଗମାନେ ପରି ସୃଷ୍ଟିକୁ ତିଆରି କଲେ; ଯେପରି ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେପରି ମନେ ଧାରଣ କରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଶ୍ ଚ ସମକାଲେ ଵୈ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ ତମୋମଯଃ ତମୋମୋହୋ ମହାମୋହସ୍ ତାମିସ୍ରଶ୍ଚାନ୍ଧସଂଜ୍ଞିତଃ

ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ସମୟରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଗଠିତ ଅଜ୍ଞାନ, ଭୟଙ୍କର ମୋହ, ତାମସିକ ଭ୍ରମ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଅନ୍ଧତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଅଵିଦ୍ଯା ପଞ୍ଚପର୍ଵୈଷା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାତ୍ମନଃ ପଞ୍ଚଧାଵସ୍ଥିତଃ ସର୍ଗୋ ଧ୍ଯାଯତଃ ସୋ ଽଭିମାନିନଃ

ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତି ହୋଇ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ପଞ୍ଚଧା ରୂପରେ ଥିବା ସୃଷ୍ଟି, ଆତ୍ମମାନ୍ୟତାରେ ଲୀନ ଧ୍ୟାନୀଙ୍କର।

ସଂଵୃତସ୍ତମସା ଚୈଵ ବୀଜାଙ୍କୁରଵଦାଵୃତଃ ବହିରନ୍ତଶ୍ଚାପ୍ରକାଶସ୍ ତବ୍ଧୋ ନିଃସଂଜ୍ଞ ଏଵ ଚ

ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ବୀଜ ଭିତରେ ଅଙ୍କୁର ଭଳି ଆବୃତ, ଭିତରେ ବା ବାହାରେ କୌଣସି ଆଲୋକ ନାହିଁ, ଏହା ନିଷ୍ପ୍ରଭ ଏବଂ ଜ୍ଞାନହୀନ।

ଯସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଵୃତା ବୁଦ୍ଧିର୍ ଦୁଃଖାନି କରଣାନି ଚ ତସ୍ମାତ୍ତେ ସଂଵୃତାତ୍ମାନୋ ନଗା ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ଯେହেতୁ ସେମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଢାକା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃଖର କାରଣ, ଏହି ଢାକା ଆତ୍ମା ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ 'ମୁଖ୍ୟ ବୃକ୍ଷ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।

ମୁଖ୍ଯସର୍ଗଂ ତଥାଭୂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ହ୍ଯସାଧକମ୍ ଅପ୍ରସନ୍ନମନାଃ ସୋ ଽଥ ତତୋ ଽନ୍ଯଂ ସୋ ହ୍ଯମନ୍ଯତ

ଏହି ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅକ୍ଷମ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ସେ ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟିର ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତଶ୍ଚୈଵ ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତା ହ୍ଯଵର୍ତତ ତସ୍ମାତ୍ ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ ସ ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତାସ୍ ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ଏକ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଧାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଠାରୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହିପରି ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଧାରା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ପଶ୍ଵାଦଯସ୍ତେ ଵିଖ୍ଯାତା ଉତ୍ପଥଗ୍ରାହିଣୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତୋ ଽନ୍ଯଂ ଵୈ ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ ସମଵର୍ତତ

ଗାଈ ଆଦି ପଶୁମାନେ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହା ପରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଧ୍ୟାନରୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତାସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସ ଵୈ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ଚୋର୍ଧ୍ଵମ୍ ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତାସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଧାରା, ଯାହା ଉପରକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ଏହା ଉପରକୁ ଚାଲିଥିବାରୁ 'ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଧାରା' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ।

ତେ ସୁଖପ୍ରୀତିବହୁଲା ବହିରନ୍ତଶ୍ ଚ ସଂଵୃତାଃ ପ୍ରକାଶା ବହିରନ୍ତଶ୍ ଚ ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତୋଭଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭିତରେ ବା ବାହାରେ ଆବୃତ; ଭିତରେ ବା ବାହାରେ ଆଲୋକମୟ, ଏହି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଧାରାର ସୃଷ୍ଟି ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ତେ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ଚ ଯୋଗେନ ସୃଷ୍ଟାଃ ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ଭଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତାସ୍ତୃତୀଯୋ ଵୈ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ

ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, 'ସତ୍ତ୍ୱଜ' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ତୃତୀୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଧାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଦେବତାମାନଙ୍କର।

ପ୍ରକାଶାଦ୍ ବହିରନ୍ତଶ୍ ଚ ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତୋଦ୍ଭଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ତେ ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତସୋ ଜ୍ଞେଯାସ୍ ତୁଷ୍ଟାତ୍ମାନୋ ବୁଧୈଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଭିତରେ ବା ବାହାରେ ଆଲୋକମୟ, ସେମାନେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଧାରାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଧାରା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି।

ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତଃସୁ ସୃଷ୍ଟେଷୁ ଦେଵେଷୁ ଵରଦଃ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରୀତିମାନଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ତତୋ ଽନ୍ଯଂ ସୋ ଽଭ୍ଯମନ୍ଯତ

ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଧାରା ଦେବତାମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲାପରେ, କୃପାଳୁ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟିର ଚିନ୍ତା କଲେ।

ସସର୍ଜ ସର୍ଗମନ୍ଯଂ ହି ସାଧକଂ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ ତତୋ ଽଭିଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତଦା

ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ନିୟନ୍ତା ଏକ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ; ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଧ୍ୟାନରୁ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ତଦା ଵ୍ଯକ୍ତାଦ୍ ଅର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତାସ୍ତୁ ସାଧକଃ ଯସ୍ମାଦ୍ ଅର୍ଵାଙ୍ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତତୋ ଽର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତସସ୍ ତୁ ତେ

ତାପରେ ପ୍ରକଟ ରୂପରୁ ସଫଳ ସୃଷ୍ଟି, ଅର୍ବାକ୍ ଧାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେମାନେ ସାମ୍ନାକୁ ଚଳିଥିବାରୁ 'ଅର୍ବାକ୍ ଧାରା' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି।

ତେ ଚ ପ୍ରକାଶବହୁଲାସ୍ ତମଃପୃକ୍ତା ରଜୋ ଽଧିକାଃ ତସ୍ମାତ୍ତେ ଦୁଃଖବହୁଲା ଭୂଯୋଭୂଯଶ୍ ଚ କାରିଣଃ

ସେମାନେ ଆଲୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ଧକାର ମିଶିତ ଏବଂ ରଜୋଗୁଣ ପ୍ରବଳ; ଏହିକାରଣରୁ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପୁନିପୁନି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ସଂଵୃତା ବହିରନ୍ତଶ୍ ଚ ମନୁଷ୍ଯାଃ ସାଧକାଶ୍ ଚ ତେ

ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ, ସେମାନେ ଭିତରେ ବା ବାହାରେ ଢାକା।