ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷୋ ରୁକ୍ମଵର୍ଣସ୍ ତ୍ଵତୀନ୍ଦ୍ରିଯଃ ବ୍ରହ୍ମା ନାରାଯଣାଖ୍ଯସ୍ତୁ ସୁଷ୍ଵାପ ସଲିଲେ ତଦା

ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ପୁରୁଷ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅତିତ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେତେବେଳେ ଜଳରେ ଶୟନ କଲେ।

ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରେକାତ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ଶୂନ୍ଯଂ ଲୋକମୁଦୈକ୍ଷତ ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି

ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ଏବଂ ଶୂନ୍ୟ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।

ଆପୋ ନାରାଶ୍ ଚ ସୂନଵ ଇତ୍ଯପାଂ ନାମ ଶୁଶ୍ରୁମଃ ଆପୂର୍ଯ ତାଭିର୍ ଅଯନଂ କୃତଵାନାତ୍ମନୋ ଯତଃ

ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ଜଳକୁ 'ନାର' କୁହାଯାଏ, ସେ ତାହାର ପୁତ୍ର। ସେ ଏହି ଜଳକୁ ପୂରଣ କରି, ଏହାକୁ ନିଜର ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ କଲେ।

ଅପ୍ସୁ ଶେତେ ଯତସ୍ତସ୍ମାତ୍ ତତୋ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରସ୍ଯ ନୈଶଂ କାଲମ୍ ଉପାସ୍ଯତଃ

ସେ ଜଳରେ ଶୟନ କରିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ରହନ୍ତି।

ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରକୁରୁତେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ସର୍ଗକାରଣାତ୍ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ସଲିଲେ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁର୍ଭୂତ୍ଵା ସମାଚରତ୍

ରାତି ଶେଷରେ, ସେ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ, ସେ ଜଳରେ ବାୟୁ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ନିଶାଯାମିଵ ଖଦ୍ଯୋତଃ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ତତସ୍ତୁ ସଃ ତତସ୍ ତୁ ସଲିଲେ ତସ୍ମିନ୍ ଵିଜ୍ଞାଯାନ୍ତର୍ଗତାଂ ମହୀମ୍

ଯେପରି ରାତିରେ ବର୍ଷାକାଳରେ ଜୁଗନ୍ତି ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସେ ଜଣେ ପ୍ରଭୁ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ।

ଅନୁମାନାଦ୍ ଅସଂମୂଢୋ ଭୂମେରୁଦ୍ଧରଣଂ ପୁନଃ ଅକରୋତ୍ସ ତନୂମନ୍ଯାଂ କଲ୍ପାଦିଷୁ ଯଥାପୁରା

ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଝି, ପୂର୍ବ ଯୁଗମାନେ ପରି ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପୁଣିଥରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ।

ତତୋ ମହାତ୍ମା ଭଗଵାନ୍ ଦିଵ୍ଯରୂପମ୍ ଅଚିନ୍ତଯତ୍ ସଲିଲେନାପ୍ଲୁତାଂ ଭୂମିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ତୁ ସମନ୍ତତଃ

ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖି, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆକାର ଚିନ୍ତା କଲେ।

କିଂନୁ ରୂପମହଂ କୃତ୍ଵା ଉଦ୍ଧରେଯଂ ମହୀମିମାମ୍ ଜଲକ୍ରୀଡାନୁସଦୃଶଂ ଵାରାହଂ ରୂପମାଵିଶତ୍

ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ କେଉଁ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇପାରିବି? ଜଳରେ ଖେଳିବାକୁ ଯେଉଁ ଆକାର ଉପଯୁକ୍ତ, ସେହି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ବରାହ ଆକାରକୁ ଧାରଣ କରି ଏହା କରିବି।'

ଅଧୃଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵାଙ୍ମଯଂ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍ ପୃଥିଵ୍ଯୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରାଜିତ, ଶବ୍ଦରୂପ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅଦ୍ଭିଃ ସଂଛାଦିତାଂ ଭୂମିଂ ସ ତାମାଶୁ ପ୍ରଜାପତିଃ ଉପଗମ୍ଯୋଜ୍ଜହାରୈନାମ୍ ଆପଶ୍ଚାପି ସମାଵିଶତ୍

ପ୍ରଜାପତି ତୁରନ୍ତ ଜଳରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ତାକୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ଆଉ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସାମୁଦ୍ରା ଵୈ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ନାଦେଯାଶ୍ ଚ ନଦୀଷୁ ଚ ରସାତଲତଲେ ମଗ୍ନାଂ ରସାତଲପୁଟେ ଗତାମ୍

ସମସ୍ତ ନଦୀ ମହାସାଗରରେ ମିଶିଥିଲେ, ଦାନଗୁଡିକ ନଦୀରେ ଥିଲା; ପୃଥିବୀ ପାତାଳର ଗଭୀର ତଳକୁ ଡୁବିଯାଇଥିଲା।

ପ୍ରଭୁର୍ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯାଭ୍ଯୁଜ୍ଜହାର ଗାମ୍ ତତଃ ସ୍ଵସ୍ଥାନମାନୀଯ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀଧରଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ପୃଥିବୀଧର ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କର ଦାଢିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ତାକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣି ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

ମୁମୋଚ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଅସୌ ଧାରଯିତ୍ଵା ଧରାଧରଃ ତସ୍ଯୋପରି ଜଲୌଘସ୍ଯ ମହତୀ ନୌରିଵ ସ୍ଥିତା

ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରି, ପୃଥିବୀଧର ପୂର୍ବପରି ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବଡ଼ ଜଳର ଗୁଛ ଏକ ବଡ଼ ନୌକା ପରି ରହିଲା।

ତତ୍ସମା ହ୍ଯୁରୁଦେହତ୍ଵାନ୍ ନ ମହୀ ଯାତି ସଂପ୍ଲଵମ୍ ତତ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୋ ଜଗତଃ ସ୍ଥାପନେଚ୍ଛଯା

ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଭରସା କରିଥିଲାବେଳେ, ସେ ଡୁବିଲା ନାହିଁ; ତାପରେ ଦେବତା ତାକୁ ଉଠାଇ, ଜଗତକୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଵିଭାଗାଯ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ଽମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣଃ ପୃଥିଵୀଂ ଚ ସମାଂ କୃତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସୋ ଽଚିନୋଦ୍ ଗିରୀନ୍

ପୃଥିବୀର ବିଭାଗ ପାଇଁ, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରି, ତା'ଉପରେ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିଲେ।

ପ୍ରାକ୍ସର୍ଗେ ଦହ୍ଯମାନେ ତୁ ତଦା ସଂଵର୍ତକାଗ୍ନିନା ତେନାଗ୍ନିନା ଵିଶୀର୍ଣାସ୍ତେ ପର୍ଵତା ଭୂରିଵିସ୍ତରାଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ସଂହାର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେହି ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନି ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲା।

ଶୈତ୍ଯାଦେକାର୍ଣଵେ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁନା ତେନ ସଂହତାଃ ନିଷିକ୍ତା ଯତ୍ର ଯତ୍ରାସଂସ୍ ତତ୍ର ତତ୍ରାଚଲାଭଵନ୍

ସେ ଏକା ମହାସାଗରରେ ଶୀତଳତା ଓ ବାୟୁରେ ଚାପିଯାଇଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ହେଲେ।

ତଦାଚଲତ୍ଵାଦ୍ ଅଚଲାଃ ପର୍ଵଭିଃ ପର୍ଵତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଗିରଯୋ ହି ନିଗୀର୍ଣତ୍ଵାଚ୍ ଛଯାନତ୍ଵାଚ୍ଛିଲୋଚ୍ଚଯାଃ

ଚଳିନଥିବାରୁ ସେମାନେ 'ଅଚଳ' ବୋଲି ଅଭିଧାନ ହେଲେ; ଏବଂ ଚଉଁଠାରେ ଚଉଁଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିବାରୁ, ସେମାନେ 'ଶିଳାର ଗୁଛ' ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି।

ତତସ୍ତେଷୁ ଵିକୀର୍ଣେଷୁ କୋଟିଶୋ ହି ଗିରିଷ୍ଵଥ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵିଭଜତେ କଲ୍ପାଦିଷୁ ପୁନଃ ପୁନଃ

ଏପରି ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ପାହାଡ଼ ଛିଟିଯାଇଥିବାବେଳେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ପୁଣି ପୁଣି ସେମାନେକୁ ବାଣ୍ଟିଦିଅନ୍ତି।

ସସମୁଦ୍ରାମିମାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ସପର୍ଵତାମ୍ ଭୂରାଦ୍ଯାଂଶ୍ ଚତୁରୋ ଲୋକାନ୍ ପୁନଃ ସୋ ଽଥ ଵ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍

ସେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସମୁଦ୍ର, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ଭୂ ଆଦି ଚାରିଟି ଲୋକକୁ ପୁଣି ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

ଲୋକାନ୍ ପ୍ରକଲ୍ପଯିତ୍ଵାଥ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସସର୍ଜ ହ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ଏଭଳି ଲୋକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

ସସର୍ଜ ସୃଷ୍ଟିଂ ତଦ୍ରୂପାଂ କଲ୍ପାଦିଷୁ ଯଥାପୁରା ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତଃ ସର୍ଗଂ ତଥା ଵୈ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍

ସେ ପୂର୍ବ ଯୁଗମାନେ ପରି ସୃଷ୍ଟିକୁ ତିଆରି କଲେ; ଯେପରି ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେପରି ମନେ ଧାରଣ କରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଶ୍ ଚ ସମକାଲେ ଵୈ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ ତମୋମଯଃ ତମୋମୋହୋ ମହାମୋହସ୍ ତାମିସ୍ରଶ୍ଚାନ୍ଧସଂଜ୍ଞିତଃ

ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ସମୟରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଗଠିତ ଅଜ୍ଞାନ, ଭୟଙ୍କର ମୋହ, ତାମସିକ ଭ୍ରମ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଅନ୍ଧତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଅଵିଦ୍ଯା ପଞ୍ଚପର୍ଵୈଷା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାତ୍ମନଃ ପଞ୍ଚଧାଵସ୍ଥିତଃ ସର୍ଗୋ ଧ୍ଯାଯତଃ ସୋ ଽଭିମାନିନଃ

ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତି ହୋଇ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ପଞ୍ଚଧା ରୂପରେ ଥିବା ସୃଷ୍ଟି, ଆତ୍ମମାନ୍ୟତାରେ ଲୀନ ଧ୍ୟାନୀଙ୍କର।

ସଂଵୃତସ୍ତମସା ଚୈଵ ବୀଜାଙ୍କୁରଵଦାଵୃତଃ ବହିରନ୍ତଶ୍ଚାପ୍ରକାଶସ୍ ତବ୍ଧୋ ନିଃସଂଜ୍ଞ ଏଵ ଚ

ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ବୀଜ ଭିତରେ ଅଙ୍କୁର ଭଳି ଆବୃତ, ଭିତରେ ବା ବାହାରେ କୌଣସି ଆଲୋକ ନାହିଁ, ଏହା ନିଷ୍ପ୍ରଭ ଏବଂ ଜ୍ଞାନହୀନ।

ଯସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଵୃତା ବୁଦ୍ଧିର୍ ଦୁଃଖାନି କରଣାନି ଚ ତସ୍ମାତ୍ତେ ସଂଵୃତାତ୍ମାନୋ ନଗା ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ଯେହেতୁ ସେମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଢାକା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃଖର କାରଣ, ଏହି ଢାକା ଆତ୍ମା ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ 'ମୁଖ୍ୟ ବୃକ୍ଷ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।

ମୁଖ୍ଯସର୍ଗଂ ତଥାଭୂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ହ୍ଯସାଧକମ୍ ଅପ୍ରସନ୍ନମନାଃ ସୋ ଽଥ ତତୋ ଽନ୍ଯଂ ସୋ ହ୍ଯମନ୍ଯତ

ଏହି ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅକ୍ଷମ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ସେ ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟିର ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତଶ୍ଚୈଵ ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତା ହ୍ଯଵର୍ତତ ତସ୍ମାତ୍ ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ ସ ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତାସ୍ ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ଏକ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଧାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଠାରୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହିପରି ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଧାରା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।