ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସଂସିଦ୍ଧଃ କାର୍ଯକାରଣେ ତଥା ଵୈ ସମଵର୍ତତ ଏକ ଏଵ ମହାଦେଵସ୍ ତ୍ରିଧୈଵଂ ସ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଏପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ । ଏକମାତ୍ର ମହାଦେବ, ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ।

ଅପ୍ରତୀପେନ ଜ୍ଞାନେନ ଐଶ୍ଵର୍ଯେଣ ସମନ୍ଵିତଃ ଧର୍ମେଣ ଚାପ୍ରତୀପେନ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ଚ ତେ ଽନ୍ଵିତାଃ

ଅପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ, ସାର୍ବଭୌମ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ବିରକ୍ତିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ସେମାନେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ।

ଅଵ୍ଯକ୍ତାଜ୍ଜାଯତେ ତେଷାଂ ମନସା ଯଦ୍ଯଦୀହିତମ୍ ଵଶୀକୃତତ୍ଵାତ୍ତ୍ରୈଗୁଣ୍ଯଂ ସାପେକ୍ଷତ୍ଵାତ୍ସ୍ଵଭାଵତଃ

ଅଦୃଶ୍ୟରୁ, ସେମାନଙ୍କର ମନ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରାଯାଏ, ତାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କାରଣ ସେମାନେ ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱଭାବତଃ ଏହି ନିର୍ଭରତା ଅଛି ।

ଚତୁର୍ମୁଖସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵେ କାଲତ୍ଵେ ଚାନ୍ତକଃ ସ୍ମୃତଃ ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ପୁରୁଷସ୍ ତିସ୍ରୋ ଽଵସ୍ଥାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ

ଚାରିମୁହଁ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; କାଳ ରୂପେ ସେ ଶେଷକର୍ତ୍ତା । ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡି ପୁରୁଷ, ସ୍ୱଯଂଭୂ, ତିନି ଅବସ୍ଥାରେ ବିଦ୍ୟମାନ ।

ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵେ ସୃଜତେ ଲୋକାନ୍ କାଲତ୍ଵେ ସଂକ୍ଷିପତ୍ଯପି ପୁରୁଷତ୍ଵେ ହ୍ଯୁଦାସୀନସ୍ ତିସ୍ରୋ ଽଵସ୍ଥାଃ ପ୍ରଜାପତେଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ସେ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; କାଳ ଭାବେ ସେ ଏହାକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି; ପୁରୁଷ ଭାବେ ସେ ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି—ଏହି ତିନି ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ।

ବ୍ରହ୍ମା କମଲଗର୍ଭାଭୋ ରୁଦ୍ରଃ କାଲାଗ୍ନିସନ୍ନିଭଃ ପୁରୁଷଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ରୂପଂ ତତ୍ପରମାତ୍ମନଃ

ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି; ରୁଦ୍ର କାଳାଗ୍ନି ସମାନ; ପୁରୁଷ, ପଦ୍ମନୟନ, ସେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ।

ଏକଧା ସ ଦ୍ଵିଧା ଚୈଵ ତ୍ରିଧା ଚ ବହୁଧା ପୁନଃ ମହେଶ୍ଵରଃ ଶରୀରାଣି କରୋତି ଵିକରୋତି ଚ

ଏକ ରୂପରେ, ପୁନି ଦୁଇ ଓ ତିନି ରୂପରେ, ଏବଂ ପୁଣି ଅନେକ ଭାବରେ, ମହେଶ୍ୱର ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ।

ନାନାକୃତିକ୍ରିଯାରୂପନାମଵନ୍ତି ସ୍ଵଲୀଲଯା ମହେଶ୍ଵରଃ ଶରୀରାଣି କରୋତି ଵିକରୋତି ଚ

ନାନା ଆକୃତି, କ୍ରିୟା, ରୂପ ଓ ନାମରେ, ନିଜ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା, ମହେଶ୍ୱର ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ।

ତ୍ରିଧା ଯଦ୍ଵର୍ତତେ ଲୋକେ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରିଗୁଣ ଉଚ୍ଯତେ ଚତୁର୍ଧା ପ୍ରଵିଭକ୍ତତ୍ଵାଚ୍ ଚତୁର୍ଵ୍ଯୂହଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ଏହି ଲୋକରେ ତିନି ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ସେ ତ୍ରିଗୁଣୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବାରୁ ସେ ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହ ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ଯଦାପ୍ନୋତି ଯଦାଦତ୍ତେ ଯଚ୍ଚାତ୍ତି ଵିଷଯାନଯମ୍ ଯଚ୍ଚାସ୍ଯ ସତତଂ ଭାଵସ୍ ତସ୍ମାଦାତ୍ମା ନିରୁଚ୍ଯତେ

ସେ ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଓ ଯାହା ସଦା ତାଙ୍କର ଭାବ—ଏହିପରି ଥିବାରୁ ସେ ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଋଷିଃ ସର୍ଵଗତତ୍ଵାଚ୍ଚ ଶରୀରୀ ସୋ ଽସ୍ଯ ଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ ସ୍ଵାମିତ୍ଵମସ୍ଯ ଯତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵପ୍ରଵେଶନାତ୍

ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ ଋଷି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଦେହଧାରୀ ଭାବେ ସେ ତାହାର ନାୟକ; ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ ଥିବାରୁ ସେ ବିଷ୍ଣୁ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।

ଭଗଵାନ୍ ଭଗଵଦ୍ଭାଵାନ୍ ନିର୍ମଲତ୍ଵାଚ୍ଛିଵଃ ସ୍ମୃତଃ ପରମଃ ସମ୍ପ୍ରକୃଷ୍ଟତ୍ଵାଦ୍ ଅଵନାଦ୍ ଓମିତି ସ୍ମୃତଃ

ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ଥିବାରୁ ସେ ଭଗବାନ୍; ପବିତ୍ର ଥିବାରୁ ଶିବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଥିବାରୁ ପରମ; ରକ୍ଷାକାରୀ ଥିବାରୁ 'ଓଁ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନାତ୍ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵମଯୋ ଯତଃ ତ୍ରିଧା ଵିଭଜ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଥିବାରୁ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ; ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ ସର୍ବମୟ; ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଚଳାଇଥାନ୍ତି ।

ସୃଜତେ ଗ୍ରସତେ ଚୈଵ ରକ୍ଷତେ ଚ ତ୍ରିଭିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଆଦିତ୍ଵାଦ୍ ଆଦିଦେଵୋ ଽସାଵ୍ ଅଜାତତ୍ଵାଦ୍ ଅଜଃ ସ୍ମୃତଃ

ସେ ନିଜେ ତିନି ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ପ୍ରଥମ ଥିବାରୁ ସେ ଆଦିଦେବ; ଅଜନ୍ମା ଥିବାରୁ ସେ ଅଜ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।

ପାତି ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ଦେଵେଷୁ ଚ ମହାନ୍ଦେଵୋ ମହାଦେଵସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବାରୁ ସେ ପ୍ରଜାପତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେଇ ମହାଦେବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।

ସର୍ଵଗତ୍ଵାଚ୍ଚ ଦେଵାନାମ୍ ଅଵଶ୍ଯତ୍ଵାଚ୍ଚ ଈଶ୍ଵରଃ ବୃହତ୍ତ୍ଵାଚ୍ଚ ସ୍ମୃତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଭୂତତ୍ଵାଦ୍ଭୂତ ଉଚ୍ଯତେ

ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ଓ ଦେବମାନେ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ ଥିବାରୁ ସେ ଈଶ୍ୱର; ବିଶାଳ ଥିବାରୁ ବ୍ରହ୍ମା; ଭୂତ ଥିବାରୁ ଭୂତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଃ କ୍ଷେତ୍ରଵିଜ୍ଞାନାଦ୍ ଏକତ୍ଵାତ୍କେଵଲଃ ସ୍ମୃତଃ ଯସ୍ମାତ୍ପୁର୍ଯାଂ ସ ଶେତେ ଚ ତସ୍ମାତ୍ପୂରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ

କ୍ଷେତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ଥିବାରୁ ସେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ; ଏକ ଥିବାରୁ ସେ କେବଳ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଶରୀର ନାମକ ପୁରୀରେ ଶୟନ କରିଥିବାରୁ ସେ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅନାଦିତ୍ଵାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵଯଂଭୂରିତି ସଂସ୍ମୃତଃ ଯାଜ୍ଯତ୍ଵାଦୁଚ୍ଯତେ ଯଜ୍ଞଃ କଵିର୍ ଵିକ୍ରାନ୍ତଦର୍ଶନାତ୍

ଯେହেতୁ ସେ ଆଦିହୀନ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ନିଜଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଥିବାରୁ ସେ 'ଯଜ୍ଞ' ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି। ସେ ଦୃଷ୍ଟା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

କ୍ରମଣଃ କ୍ରମଣୀଯତ୍ଵାତ୍ ପାଲକଶ୍ଚାପି ପାଲନାତ୍ ଆଦିତ୍ଯସଂଜ୍ଞଃ କପିଲୋ ହ୍ଯ୍ ଅଗ୍ରଜୋ ଽଗ୍ନିରିତି ସ୍ମୃତଃ

ଚଳନ କରିବାରୁ ସେ 'କ୍ରମଣ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ରକ୍ଷା କରିବାରୁ 'ପାଳକ' ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି। ସେ 'ଆଦିତ୍ୟ', 'କପିଳ', 'ଅଗ୍ରଜ' ଏବଂ 'ଅଗ୍ନି' ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ହିରଣ୍ଯମସ୍ଯ ଗର୍ଭୋ ଽଭୂଦ୍ ଧିରଣ୍ଯସ୍ଯାପି ଗର୍ଭଜଃ ତସ୍ମାଦ୍ଧିରଣ୍ଯଗର୍ଭତ୍ଵଂ ପୁରାଣେ ଽସ୍ମିନ୍ନିରୁଚ୍ଯତେ

ସେ ସୁନାର ଗର୍ଭ ଭାବେ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁନାରୁ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ପୁରାଣରେ ସେ 'ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ' ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ସ୍ଵଯଂଭୁଵୋ ଽପି ଵୃତ୍ତସ୍ଯ କାଲୋ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନସ୍ତୁ ଯଃ ନ ଶକ୍ଯଃ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁମ୍ ଅପି ଵର୍ଷଶତୈରପି

ଏହି ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କର ସମୟ କେବେ ବି ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

କାଲସଂଖ୍ଯାଵିଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପରାର୍ଧୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ମୃତଃ ତାଵଚ୍ଛେଷୋ ଽସ୍ଯ କାଲୋ ଽନ୍ଯସ୍ ତସ୍ଯାନ୍ତେ ପ୍ରତିସୃଜ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମୟକୁ 'ପରାର୍ଧ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୟର ଗଣନା ଶେଷ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଅନ୍ୟ, ଯାହା ଶେଷରେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।

କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଅହର୍ଭୂତାନି ଯାନି ଵୈ ସମତୀତାନି କଲ୍ପାନାଂ ତାଵଚ୍ଛେଷାଃ ପରେ ତୁ ଯେ ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ଵର୍ତତେ କଲ୍ପୋ ଵାରାହସ୍ତଂ ନିବୋଧତ

ପୂର୍ବତନ କଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ କୋଟି କୋଟି ସହସ୍ର ଦିନ ଅତିତ ହୋଇଛି; ଏତେ ଦିନ ଆଗାମୀ ପାଇଁ ଅଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ବରାହ କଳ୍ପର ବିବରଣୀ ଶୁଣ।

ପ୍ରଥମଃ ସାଂପ୍ରତସ୍ତେଷାଂ କଲ୍ପୋ ଽଯଂ ଵର୍ତତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ଯସ୍ମିନ୍ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ମନଵସ୍ତେ ଚତୁର୍ଦଶ

ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ସେହି କଳ୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପ ପ୍ରଥମ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି ଚୌଦ୍ଦ ଜଣ ମନୁ ଆସିଛନ୍ତି।

ଅତୀତା ଵର୍ତମାନାଶ୍ ଚ ଭଵିଷ୍ଯା ଯେ ଚ ଵୈ ପୁନଃ ତୈରିଯଂ ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ସପର୍ଵତା

ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ, ସେହି ମନୁମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଶାସନ କରନ୍ତି।

ପୂର୍ଣଂ ଯୁଗସହସ୍ରଂ ଵୈ ପରିପାଲ୍ଯା ମହେଶ୍ଵରୈଃ ପ୍ରଜାଭିସ୍ତପସା ଚୈଵ ତେଷାଂ ଶୃଣୁତ ଵିସ୍ତରମ୍

ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମହେଶ୍ୱରମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଏବେ ଶୁଣ।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଣ ଚୈକେନ ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାନ୍ତରାଣି ଚ କଥିତାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଲ୍ପଃ କଲ୍ପେନ ଚୈଵ ହି

ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ; ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ହୁଏ।

ଅତୀତାନି ଚ କଲ୍ପାନି ସୋଦର୍କାଣି ସହାନ୍ଵଯୈଃ ଅନାଗତେଷୁ ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ତର୍କଃ କାର୍ଯୋ ଵିଜାନତା

ଅତୀତ କଳ୍ପମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଉପକଳ୍ପ ଓ ବଂଶ ସହିତ, ଏବଂ ଆସନ୍ତା କଳ୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ—ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ଏହାକୁ ଏଭଳି ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ଆପୋ ହ୍ଯଗ୍ରେ ସମଭଵନ୍ ନଷ୍ଟେ ଚ ପୃଥିଵୀତଲେ ଶାନ୍ତତାରୈକନୀରେ ଽସ୍ମିନ୍ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ

ପ୍ରଥମେ କେବଳ ଜଳ ଥିଲା, କାରଣ ପୃଥିବୀ ଲୁଚିଯାଇଥିଲା। ସେହି ଶାନ୍ତ, ଏକମାତ୍ର ଜଳରେ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।