ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଶର୍ଵଶ୍ଚାଣ୍ଡକପାଲସ୍ଥୋ ଭଵଶ୍ଚାଂଭସି ସୁଵ୍ରତାଃ ରୁଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନିମଧ୍ଯେ ଭଗଵାନ୍ ଉଗ୍ରୋ ଵାଯୌ ପୁନଃ ସ୍ମୃତଃ

ଶର୍ବ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କପାଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଭବ ଜଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ଉଗ୍ର ପୁନି ବାୟୁରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଭୀମଶ୍ଚାଵନିମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ହ୍ଯ୍ ଅହଙ୍କାରେ ମହେଶ୍ଵରଃ ବୁଦ୍ଧୌ ଚ ଭଗଵାନୀଶଃ ସର୍ଵତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ଭୀମ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ମହେଶ୍ୱର ଅହଂକାରରେ ବସିଛନ୍ତି, ଭଗବାନ ଈଶ ବୁଦ୍ଧିରେ ବସିଛନ୍ତି—ସମସ୍ତ ଠାରେ ପରମେଶ୍ୱର ବିରାଜିତ।

ଏତୈରାଵରଣୈରଣ୍ଡଂ ସପ୍ତଭିଃ ପ୍ରାକୃତୈର୍ ଵୃତମ୍ ଏତା ଆଵୃତ୍ଯ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମ୍ ଅଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୃତଯଃ ସ୍ଥିତାଃ

ଏହି ସାତଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଆବୃତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଢାକାଯାଇଛି; ଏମିତି ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରକୃତି, ପରସ୍ପରକୁ ଆବୃତ କରି, ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ପ୍ରସର୍ଗକାଲେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତୁ ଗ୍ରସନ୍ତ୍ଯେତାଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଏଵଂ ପରସ୍ପରୋତ୍ପନ୍ନା ଧାରଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍

ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ, ଏମିତି ରହି, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଗ୍ରସଣ କରନ୍ତି; ଏମିତି, ପରସ୍ପର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଆଧାରାଧେଯଭାଵେନ ଵିକାରାସ୍ତେ ଵିକାରିଷୁ ମହେଶ୍ଵରଃ ପରୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତାଦ୍ ଅଣ୍ଡମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତସଂଭଵମ୍

ଆଧାର ଓ ଆଧେୟ ଭାବରେ, ଏହି ବିକାରଗୁଡ଼ିକ ବିକୃତିରେ ବସିଥାଏ; ପରମ ମହେଶ୍ୱର, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଠାରୁ ଉପରେ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କାରଣ।

ଅଣ୍ଡାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ସ ଏଵେଶଃ ପୁରୁଷୋ ଽର୍କସମପ୍ରଭଃ ତସ୍ମିନ୍କାର୍ଯସ୍ଯ କରଣଂ ସଂସିଦ୍ଧଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯୈଵ ତୁ

ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଠାରୁ ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁରୁଷ; ତାଙ୍କ ଭିତରେ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।

ସ ଵୈ ଶରୀରୀ ପ୍ରଥମଃ ସ ଵୈ ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ଵାମାଙ୍ଗଜୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ

ସେଇ ପ୍ରଥମ ଦେହୀ, ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କର ବାମ ଅଂଗରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା।

ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଦେଵ୍ଯା ହ୍ଯଭୂଦ୍ଦେଵ ଇଚ୍ଛଯା ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରୁ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଅଂଗରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସରସ୍ୱତୀ, ଜଗତ୍‌ଗୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଣ୍ଡେ ଇମେ ଲୋକା ଅନ୍ତର୍ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ସନକ୍ଷତ୍ରୌ ସଗ୍ରହୌ ସହ ଵାଯୁନା

ସେଇ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ଓ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଅଛି; ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଗ୍ରହମାନେ ଓ ବାୟୁ ସହିତ।

ଲୋକାଲୋକଦ୍ଵଯଂ କିଂଚିଦ୍ ଅଣ୍ଡେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ସମର୍ପିତମ୍ ଯତ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟୌ ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତଂ ମଯା କାଲାନ୍ତରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଲୋକ ଓ ଅଲୋକ ଦୁଇଟି କିଛି ପରିମାଣରେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ; ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ମୁଁ ଯାହା ଗଣନା କରିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତାହା ଏହିପରି।

ଏତତ୍କାଲାନ୍ତରଂ ଜ୍ଞେଯମ୍ ଅହର୍ଵୈ ପାରମେଶ୍ଵରମ୍ ରାତ୍ରିଶ୍ଚୈତାଵତୀ ଜ୍ଞେଯା ପରମେଶସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ଏହି କାଳକୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦିନ ବୋଲି ବୁଝିବା; ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ରାତି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଦୀର୍ଘତାର।

ଅହସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଯା ସୃଷ୍ଟିଃ ରାତ୍ରିଶ୍ ଚ ପ୍ରଲଯଃ ସ୍ମୃତଃ ନାହସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ନ ରାତ୍ରିରିତି ଧାରଯେତ୍

ଯିଏ ହାତ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଓ ରାତିକୁ ବିନାଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ହାତ ନାହିଁ, ସେଠି ନ ରାତି ଅଛି, ନ ବିନାଶ ଅଛି—ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ଉପଚାରସ୍ତୁ କ୍ରିଯତେ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାଶ୍ ଚ ମହାଭୂତାନି ପଞ୍ଚ ଚ

ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାହାର ବିଷୟ ଓ ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ବିଷୟରେ ଉପମା ଦିଆଯାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ବୁଦ୍ଧିଶ୍ ଚ ସହ ଦୈଵତୈଃ ଅହସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସର୍ଵାଣି ପରମେଶସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ସେଇପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତେ ହାତ ବିନା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଠାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଅହରନ୍ତେ ପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ ରାତ୍ର୍ଯନ୍ତେ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵଃ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତେ ଵ୍ଯକ୍ତେ ଵିକାରେ ପ୍ରତିସଂହୃତେ

ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ, ରାତିର ଶେଷରେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ରହି, ପ୍ରକଟ ଓ ତାହାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲୟ ହେଉଥିବାବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ସାଧର୍ମ୍ଯେଣାଵତିଷ୍ଠେତେ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାଵୁଭୌ ତମଃସତ୍ତ୍ଵରଜୋପେତୌ ସମତ୍ଵେନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ

ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ଧକାର, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜସ ନେଇ ସମତାରେ ଏକାଠି ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

ଅନୁପୃକ୍ତାଵଭୂତାଂ ତାଵ୍ ଓତପ୍ରୋତୌ ପରସ୍ପରମ୍ ଗୁଣସାମ୍ଯେ ଲଯୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଵୈଷମ୍ଯେ ସୃଷ୍ଟିରୁଚ୍ଯତେ

ଏହି ଦୁଇଏ, ପରସ୍ପରରେ ଗାଢ଼ ଭାବେ ମିଶିଥିବା, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ସମାନ ହେଲେ ଲୟ ହୁଏ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଅସମତା ହେଲେ ସୃଷ୍ଟି ଘଟେ।

ତିଲେ ଯଥା ଭଵେତ୍ତୈଲଂ ଘୃତଂ ପଯସି ଵା ସ୍ଥିତମ୍ ତଥା ତମସି ସତ୍ତ୍ଵେ ଚ ରଜସ୍ଯନୁସୃତଂ ଜଗତ୍

ଯେପରି ସିଂଗ ମଧ୍ୟରେ ତେଲ ଓ ଦୁଧ ମଧ୍ୟରେ ଘିଅ ଥାଏ, ସେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅନ୍ଧକାର, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜସ ପଛରେ ଚାଲିଥାଏ।

ଉପାସ୍ଯ ରଜନୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ପରାଂ ମାହେଶ୍ଵରୀଂ ତଥା ଅର୍ହମୁଖେ ପ୍ରଵୃତ୍ତଶ୍ ଚ ପରଃ ପ୍ରକୃତିସଂଭଵଃ

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲାପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ମୁଖରୁ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

କ୍ଷୋଭଯାମାସ ଯୋଗେନ ପରେଣ ପରମେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷଂ ଚୈଵ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସ ମହେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ଉତ୍ତମ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ତାଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ମାହେଶ୍ୱର ହେଲେ।

ମହେଶ୍ଵରାତ୍ତ୍ରଯୋ ଦେଵା ଜଜ୍ଞିରେ ଜଗଦୀଶ୍ଵରାତ୍ ଶାଶ୍ଵତାଃ ପରମା ଗୁହ୍ଯଃ ସର୍ଵାତ୍ମାନଃ ଶରୀରିଣଃ

ମାହେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ଠାରୁ, ତିନି ଦେବତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ସେମାନେ ଚିରନ୍ତନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୁପ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।

ଏତ ଏଵ ତ୍ରଯୋ ଦେଵା ଏତ ଏଵ ତ୍ରଯୋ ଗୁଣାଃ ଏତ ଏଵ ତ୍ରଯୋ ଲୋକା ଏତ ଏଵ ତ୍ରଯୋ ଽଗ୍ନଯଃ

ଏହି ତିନି ଦେବତା, ତିନି ଗୁଣ, ତିନି ଲୋକ ଓ ତିନି ଅଗ୍ନି—ସବୁ ଏକେ ଅଟୁଟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଛନ୍ତି।

ପରସ୍ପରାଶ୍ରିତା ହ୍ଯେତେ ପରସ୍ପରମନୁଵ୍ରତାଃ ପରସ୍ପରେଣ ଵର୍ତନ୍ତେ ଧାରଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍

ଏହିମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ଏକାଉଠି ଚାଲନ୍ତି ଓ ପରସ୍ପରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମିଥୁନା ହ୍ଯେତେ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମୁପଜୀଵିନଃ କ୍ଷଣଂ ଵିଯୋଗୋ ନ ହ୍ଯେଷାଂ ନ ତ୍ଯଜନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍

ଏହିମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ଯୁଗଳ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏକାଉଠି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, କେବେଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବି ଅଲଗା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ପରସ୍ପରକୁ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

ଈଶ୍ଵରସ୍ତୁ ପରୋ ଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ମହତଃ ପରଃ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ରଜସା ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଗାଦୌ ହି ପ୍ରଵର୍ତତେ

ପରମେଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ବିଷ୍ଣୁ ମହାତ୍ମା ଠାରୁ ଉପରେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମା ରଜସ ଗୁଣ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ପରଃ ସ ପୁରୁଷୋ ଜ୍ଞେଯଃ ପ୍ରକୃତିଃ ସା ପରା ସ୍ମୃତା

ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ପ୍ରକୃତିକୁ ମଧ୍ୟ ପରା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଅଧିଷ୍ଠିତା ସା ହି ମହେଶ୍ଵରେଣ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଚୋଦ୍ଯମନେ ସମନ୍ତାତ୍ ଅନୁପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ତୁ ମହାଂସ୍ତଦେନାଂ ଚିରସ୍ଥିରତ୍ଵାଦ୍ ଵିଷଯଂ ଶ୍ରିଯଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସେ ପ୍ରକୃତି, ମାହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ମହାନ୍ ତାଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଶ୍ରୀର ଅଧିକାରିଣୀ ହୁଅନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନଗୁଣଵୈଷମ୍ଯାତ୍ ସର୍ଗକାଲଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଈଶ୍ଵରାଧିଷ୍ଠିତାତ୍ପୂର୍ଵଂ ତସ୍ମାତ୍ସଦସଦାତ୍ମକାତ୍

ପ୍ରଧାନର ଗୁଣ ଅସମତା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ସମୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ପୂର୍ବରୁ ଯେତେବେଳେ ଈଶ୍ୱର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଏହା ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଦୁହିଁର ଗୁଣ ଧାରଣ କରେ।

ସଂସିଦ୍ଧଃ କାର୍ଯକରଣେ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚାଗ୍ରେ ହ୍ଯଵର୍ତତ ତେଜସାପ୍ରତିମୋ ଧୀମାନ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରକାଶକଃ

କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧ ଥିବା ରୁଦ୍ର, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସେ ତେଜରେ ଅପୂର୍ବ, ବୁଦ୍ଧିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅପ୍ରକଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି।