ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସ ହତ୍ଵା ଦେଵସମ୍ଭୂତଂ ନରକଂ ଦୈତ୍ଯପୁଙ୍ଗଵମ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଚକ୍ରସ୍ଯ ଵରଦାନାନ୍ମହାତ୍ମନଃ

ଦେବତାଁଙ୍କର ଜନ୍ମ ଥିବା ଦାଇତ୍ୟମାନୋଁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରକାସୁରଙ୍କୁ, ମହାତ୍ମା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଚକ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ସେ ହତ୍ୟା କଲେ।

ସ୍ଵୋପଭୋଗ୍ଯାନି କନ୍ଯାନାଂ ଷୋଡଶାତୁଲଵିକ୍ରମଃ ଶତାଧିକାନି ଜଗ୍ରାହ ସହସ୍ରାଣି ମହାବଲଃ

ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ, ନିଜ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଷୋଳେ ହଜାରଠାରୁ ଅଧିକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ଶାପଵ୍ଯାଜେନ ଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଉପସଂହୃତଵାନ୍ କୁଲମ୍ ସଂହୃତ୍ଯ ତତ୍କୁଲଂ ଚୈଵ ପ୍ରଭାସେ ଽତିଷ୍ଠଦଚ୍ଯୁତଃ

ଶାପକୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁର ବଂଶ ନାଶ କଲେ, ଏବଂ ସେଇ ବଂଶ ନଷ୍ଟ କରି, ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭାସରେ ରହିଲେ।

ତଦା ତସ୍ଯୈଵ ତୁ ଗତଂ ଵର୍ଷାଣାମଧିକଂ ଶତମ୍ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଵୈ ଜରାକ୍ଲେଶାପହାରିଣଃ

ସେଇ ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ, ଜରାର କ୍ଷୟ ଦୂର କରିଥିବା, ଡ୍ୱାରକାରେ ଏକ ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ।

ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ କଣ୍ଵସ୍ଯ ନାରଦସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ଶାପଂ ପିଣ୍ଡାରକେ ଽରକ୍ଷଦ୍ ଵଚୋ ଦୁର୍ଵାସସସ୍ତଦା

ସେଇ ସମୟରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କଣ୍ବ ଓ ନାରଦଙ୍କ ଶାପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଙ୍କ କଥାକୁ ସେ ପାଳନ କଲେ।

ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ମାନୁଷଂ ରୂପଂ ଜରକାସ୍ତ୍ରଚ୍ଛଲେନ ତୁ ଅନୁଗୃହ୍ଯ ଚ କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ଲୁବ୍ଧକଂ ପ୍ରଯଯୌ ଦିଵମ୍

ତାପରେ, ଜରାଙ୍କ ତୀରର ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମାନବ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି, କୃଷ୍ଣ ଶିକାରୀକୁ କୃପା କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ।

ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରସ୍ଯ ଶାପେନ ଭାର୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଚୌରୈଶ୍ଚାପହୃତାଃ ସର୍ଵାସ୍ ତସ୍ଯ ମାଯାବଲେନ ଚ

ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଚୋରମାନେ ମାୟାବଳରେ ଚୋରି କରି ନେଇଯାଇଥିଲେ।

ବଲଭଦ୍ରୋ ଽପି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ନାଗୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଗାମ ଚ ମହିଷ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ରୁକ୍ମିଣୀପ୍ରମୁଖାଃ ଶୁଭାଃ

ବଳଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ସବୁ ଛାଡ଼ି, ନାଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଯାଇଥିଲେ; ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଦି, ତାଙ୍କ ସହିତ।

ସହାଗ୍ନିଂ ଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵାଃ କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ରେଵତୀ ଚ ତଥା ଦେଵୀ ବଲଭଦ୍ରେଣ ଧୀମତା

ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ଦେବୀ ରେବତୀ ମଧ୍ୟ, ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ତେଣୁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପାଵକଂ ଵିପ୍ରାଃ ସା ଚ ଭର୍ତୃପଥଂ ଗତା ପ୍ରେତକାର୍ଯଂ ହରେଃ କୃତ୍ଵା ପାର୍ଥଃ ପରମଵୀର୍ଯଵାନ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ଜଣେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପଥକୁ ଚଲିଗଲେ। ହରିଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି, ପାର୍ଥ, ଯିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତାପୀ, ସେ ଏହା କଲେ।

ରାମସ୍ଯ ଚ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ଵୃଷ୍ଣୀନାମପି ସୁଵ୍ରତଃ କନ୍ଦମୂଲଫଲୈସ୍ତସ୍ଯ ବଲିକାର୍ଯଂ ଚକାର ସଃ

ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ମୂଳ, କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ।

ଦ୍ରଵ୍ଯାଭାଵାତ୍ ସ୍ଵଯଂ ପାର୍ଥୋ ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ ଚ ଦିଵଂ ଗତଃ ଏଵଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ

ସାମଗ୍ରୀ ନଥିବାରୁ, ପାର୍ଥ ନିଜେ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହିପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ମଳ କର୍ମର କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଗଲା।

ପ୍ରଭାଵୋ ଵିଲଯଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯୈଵ ମହାତ୍ମନଃ ଇତ୍ଯେତତ୍ସୋମଵଂଶାନାଂ ନୃପାଣାଂ ଚରିତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ ଓ ଲୟ ସବୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ। ଏହା ହେଉଛି ସୋମବଂଶୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ଇତିହାସ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଶ୍ରାଵଯେଦପି ସ ଯାତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯିଏ ଏହା ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଆଦିସର୍ଗସ୍ତ୍ଵଯା ସୂତ ସୂଚିତୋ ନ ପ୍ରକାଶିତଃ ସାଂପ୍ରତଂ ଵିସ୍ତରେଣୈଵ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସୁଵ୍ରତ

ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଆଦି ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛ, କିନ୍ତୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହିନାହାଁ। ଏବେ ତୁମେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।

ମହେଶ୍ଵରୋ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଚ ପରତ୍ଵେ ସଂସ୍ଥିତୋ ଦେଵଃ ପରମାତ୍ମା ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ

ମହେଶ୍ୱର, ମହାଦେବ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷର ଉପରେ ଅତିତ୍ୱ ରେ ବିରାଜିତ। ସେ ଦେବତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଓ ମୁନିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଚେଶ୍ଵରାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଅଭଵତ୍କାରଣଂ ପରମ୍ ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚେତି ଯଦାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ

ଏଇଶ୍ୱରରୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ। ଯାହାକୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି ତତ୍ତ୍ୱବିଚାରୀମାନେ କହନ୍ତି।

ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସୈର୍ ହୀନଂ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶଵିଵର୍ଜିତମ୍ ଅଜରଂ ଧ୍ରୁଵମକ୍ଷଯ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ଏହାରେ ଗନ୍ଧ, ବର୍ଣ୍ଣ, ରସ ନାହିଁ; ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହା ଅଜର, ଅଚଳ, ଅବିନାଶୀ, ନିତ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ରୂପରେ ବିରାଜିତ।

ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ମହାଭୂତଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ଵିଗ୍ରହଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଈଶ୍ଵରାଜ୍ଞାପ୍ରଚୋଦିତମ୍

ଏହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆକାର, ଯାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚଳିତ।

ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମଜଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ପ୍ରଭଵାଵ୍ଯଯମ୍ ଅପ୍ରକାଶମଵିଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତ

ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଅଜନ୍ମା, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତିନି ଗୁଣ ଥିବା, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅବିନାଶୀ। ଏହା ଅପ୍ରକାଶିତ, ଅଜ୍ଞେୟ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆରମ୍ଭରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲା।

ଅସ୍ଯାତ୍ମନା ସର୍ଵମିଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ଵାସୀଚ୍ଛିଵେଚ୍ଛଯା ଗୁଣସାମ୍ଯେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅଵିଭାଗେ ତମୋମଯେ

ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲା, ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ। ସେତେବେଳେ ତିନି ଗୁଣ ସମତୁଳିତ ଥିଲେ, ଏହା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଦଶାରେ ଥିଲା।

ସର୍ଗକାଲେ ପ୍ରଧାନସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତସ୍ଯ ଵୈ ଗୁଣଭାଵାଦ୍ଵ୍ଯଜ୍ଯମାନୋ ମହାନ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ହ

ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ, ପ୍ରଧାନରୁ, ଯିଏ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଗୁଣମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହେବାରୁ, ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

ସୂକ୍ଷ୍ମେଣ ମହତା ଚାଥ ଅଵ୍ଯକ୍ତେନ ସମାଵୃତମ୍ ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତୋ ମହାନଗ୍ରେ ସତ୍ତାମାତ୍ରପ୍ରକାଶକଃ

ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ଏଠାରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ ଥିଲା, ପ୍ରଥମେ କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କଲା।

ମନୋ ମହାଂସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯମ୍ ଏକଂ ତତ୍କାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଲିଙ୍ଗମାତ୍ରଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତଂ ହି ତତ୍

ମନ ଓ ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଏକ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଏହା ତାହାର କାରଣ ଭାବରେ ସ୍ମୃତ। କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଧର୍ମାଦୀନି ଚ ରୂପାଣି ଲୋକତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥହେତଵଃ ମହାନ୍ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵିକୁରୁତେ ଚୋଦ୍ଯମାନଃ ସିସୃକ୍ଷଯା

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ, ଯାହା ଜଗତର ସତ୍ୟର କାରଣ, ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ।

ମନୋ ମହାନ୍ମତିର୍ବ୍ରହ୍ମ ପୂର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ଖ୍ଯାତିରୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଜ୍ଞା ଚିତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ସଂଵିଦ୍ ଵିଶ୍ଵେଶଶ୍ଚେତି ସ ସ୍ମୃତଃ

ମନ, ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ବୁଦ୍ଧି, ବ୍ରହ୍ମା, ପୂର୍ବବୁଦ୍ଧି, କୀର୍ତ୍ତି, ଏଶ୍ୱରତ୍ୱ, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଚେତନା, ସ୍ମୃତି, ସଂବିଦ୍, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର—ଏହିପରି ସ୍ମୃତ।

ମନୁତେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଯସ୍ମାଚ୍ଚେଷ୍ଟା ଫଲଂ ତତଃ ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯାତ୍ତେନ ଵିଭକ୍ତଂ ତୁ ଯେନ ତନ୍ମନ ଉଚ୍ଯତେ

ଯେହେତୁ ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଫଳ ବିଚାର କରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମତାରୁ ଏହା ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ; ଏହିଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ମନ ବୋଲାଯାଏ।

ତତ୍ତ୍ଵାନାମ୍ ଅଗ୍ରଜୋ ଯସ୍ମାନ୍ ମହାଂଶ୍ ଚ ପରିମାଣତଃ ଵିଶେଷେଭ୍ଯୋ ଗୁଣେଭ୍ଯୋ ଽପି ମହାନିତି ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ତିନି ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଓ ବଡ଼, ଏବଂ ସବୁ ଗୁଣ ଓ ବିଶେଷତାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ମହାନ୍' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ବିଭର୍ତି ମାନଂ ମନୁତେ ଵିଭାଗଂ ମନ୍ଯତେ ଽପି ଚ ପୁରୁଷୋ ଭୋଗସଂବନ୍ଧାତ୍ ତେନ ଚାସୌ ମତିଃ ସ୍ମୃତଃ

ସେ ସମ୍ମାନ ଧରିଥାଏ, ଭିନ୍ନତା ବିଚାର କରେ, ଭେଦ ଅନୁଭବ କରେ; ପୁରୁଷ ଭୋଗ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବାରୁ, ଏହିକୁ 'ମତି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।