ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତାସନ୍ ଵସୁଦେଵାଯ ତା ଦଦୌ ଵୃଷଦେଵୋପଦେଵା ଚ ତଥାନ୍ଯା ଦେଵରକ୍ଷିତା
ତାଙ୍କର ସାତଜଣ ଝିଅଙ୍କୁ ବସୁଦେବଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା—ବୃଷଦେବୀ, ଉପଦେବା, ଦେବରକ୍ଷିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଶ୍ରୀଦେଵା ଶାନ୍ତିଦେଵା ଚ ସହଦେଵା ତଥାପରା ଦେଵକୀ ଚାପି ତାସାଂ ଚ ଵରିଷ୍ଠାଭୂତ୍ସୁମଧ୍ଯମା
ଶ୍ରୀଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ସହଦେବା ଓ ଦେବକୀ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବକୀ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ମଧ୍ୟମ ପ୍ରକୃତିର ଥିଲେ।
ନଵୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସୁତାସ୍ ତେଷାଂ କଂସସ୍ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନଅଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କଂସ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼; ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତା ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ଥିଲେ।
ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତା ପତ୍ନୀ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ ବଭୂଵ ଵନ୍ଦ୍ଯା ପୂଜ୍ଯା ଚ ଦେଵୈରପି ପତିଵ୍ରତା
ଦେବକୀ, ଦେବକଙ୍କ ଝିଅ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ସେ ଦେବତାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ଓ ପତିପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ।
ରୋହିଣୀ ଚ ମହାଭାଗା ପତ୍ନୀ ଚାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ ପୌରଵୀ ବାହ୍ଲିକସୁତା ସଂପୂଜ୍ଯାସୀତ୍ସୁରୈରପି
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ରୋହିଣୀ ମଧ୍ୟ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ପୌରବୀ, ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ଝିଅ, ଦେବତାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ।
ଅସୂତ ରୋହିଣୀ ରାମଂ ବଲଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହଲାଯୁଧମ୍ ଆଶ୍ରିତଂ କଂସଭୀତ୍ଯା ଚ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଶାନ୍ତତେଜସମ୍
ରୋହିଣୀ ବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଳଧାରୀ ରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; କଂସଙ୍କ ଭୟରୁ ସେ ନିଜ ତେଜକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖିଥିଲେ।
ଜାତେ ରାମେ ଽଥ ନିହତେ ଷଡ୍ଗର୍ଭେ ଚାତିଦକ୍ଷିଣେ ଵସୁଦେଵୋ ହରିଂ ଧୀମାନ୍ ଦେଵକ୍ଯାମୁଦପାଦଯତ୍
ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଛଅଜଣ ପୁଅଙ୍କ ନିହତ ହେବା ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସୁଦେବ ଦେବକୀରେ ହରିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ସ ଏଵ ପରମାତ୍ମାସୌ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ ହଲାଯୁଧଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଅନନ୍ତୋ ରଜତପ୍ରଭଃ
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଜନାର୍ଦନ; ଏବଂ ଭାଗ୍ୟବାନ ହଳାୟୁଧ, ଅନନ୍ତ, ଚାନ୍ଦି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଭୃଗୁଶାପଛଲେନୈଵ ମାନଯନ୍ମାନୁଷୀଂ ତନୁମ୍ ବଭୂଵ ତସ୍ଯାଂ ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵାସୁଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନ
ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପର ଉପଲକ୍ଷେ, ମାନବ ଶରୀରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଜନାର୍ଦନ ବାସୁଦେବ ଦେବକୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଉମାଦେହସମୁଦ୍ଭୂତା ଯୋଗନିଦ୍ରା ଚ କୌଶିକୀ ନିଯୋଗାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଯଶୋଦାତନଯା ହ୍ଯଭୂତ୍
ଉମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯୋଗନିଦ୍ରା, ଯାହାକୁ କୌଶିକୀ କୁହାଯାଏ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଝିଅ ହେଲେ।
ସା ଚୈଵ ପ୍ରକୃତିଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତା ପୁରୁଷୋ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣୋ ଧର୍ମମୋକ୍ଷଫଲପ୍ରଦଃ
ସେ ନିଜେ ପ୍ରକୃତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଏବଂ ଭାଗ୍ୟବାନ କୃଷ୍ଣ, ପରମ ପୁରୁଷ, ଧର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଦେଇଥିବା।
ତାଂ କନ୍ଯାଂ ଜଗୃହେ ରକ୍ଷନ୍ କଂସାତ୍ସ୍ଵସ୍ଯାତ୍ମଜଂ ତଦା ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୃତଲାଞ୍ଛନମ୍
ସେଇ ଚାରିହାତ ଓ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କନ୍ୟା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ତାଙ୍କୁ ସେ କଂସରୁ ନିଜ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନେଇଥିଲେ।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଂ ଧାରଯନ୍ତଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ ଯଶୋଦାଯୈ ପ୍ରଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵସୁଦେଵଶ୍ ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସୁଦେବ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵୈନଂ ନନ୍ଦଗୋପସ୍ଯ ରକ୍ଷତାମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ରକ୍ଷକଂ ଜଗତାଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଧୃତଵିଗ୍ରହମ୍
ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ ଦେଇ, 'ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର' ବୋଲି କହି, ବସୁଦେବ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭରସା କରିଥିଲେ।
ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚୈଵ ଦେଵସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ରାମେଣ ସାର୍ଧଂ ତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଦଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ଅପାର ତେଜ ଥିବା ଦେବ ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ, ଭଗବାନ ପରମେଶ୍ୱର ଯିଏ ଦାନଦେବାରେ ସମର୍ଥ, ସେଉଁଠି ରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ଭୂଭାରନିଗ୍ରହାର୍ଥଂ ଚ ହ୍ଯ୍ ଅଵତୀର୍ଣଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ ଅତୋ ଵୈ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣଂ ଯାଦଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୃଥିବୀର ଭାର କମେଇବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଏହିପରି, ଯାଦବମାନେ ସମସ୍ତ ଭଲ ଫଳ ପାଇବେ।
ଅଯଂ ସ ଗର୍ଭୋ ଦେଵକ୍ଯା ଯୋ ନଃ କ୍ଲେଶ୍ଯାନ୍ହରିଷ୍ଯତି ଉଗ୍ରସେନାତ୍ମଜାଯାଥ କଂସାଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ, ଯିଏ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ; ଏବଂ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସ, ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଜଣେ ପୁଅ।
ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା ଜାତାଂ କନ୍ଯାଂ ସୁଲକ୍ଷଣାମ୍ ଅସ୍ଯାସ୍ତଵାଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭୋ ଦେଵକ୍ଯାଃ କଂସ ସୁଵ୍ରତ
ତାପରେ, ସେ ଜଣେ ଲକ୍ଷଣବାନ୍ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ: 'ଏହି ହେଉଛି ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ, ହେ କଂସ, ତୁମେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।'
ମୃତ୍ଯୁର୍ ଏଵ ନ ସଂଦେହ ଇତି ଵାଣୀ ପୁରାତନୀ ତତସ୍ତାଂ ହନ୍ତୁମାରେଭେ କଂସଃ ସୋଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଚାଂବରମ୍
ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁସାରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତେଣୁ କଂସ ଆକାଶକୁ ଲାଘି, ସେଠାରେ ତାକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଉଵାଚାଷ୍ଟଭୁଜା ଦେଵୀ ମେଘଗଂଭୀରଯା ଗିରା ରକ୍ଷସ୍ଵ ତତ୍ସ୍ଵକଂ ଦେହମ୍ ଆଯାତୋ ମୃତ୍ଯୁରେଵ ତେ
ଅଷ୍ଟଭୁଜା ଦେବୀ ମେଘ ଭଳି ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ନିଜ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଯାଇଛି।'
ରକ୍ଷମାଣସ୍ଯ ଦେହସ୍ଯ ମାଯାଵୀ କଂସରୂପିଣଃ କିଂ କୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ମୂର୍ଖ ଜାତଃ ଖଲୁ ତଵାନ୍ତକୃତ୍
'ତୁମେ ନିଜ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ମାୟାବୀ କଂସ, କଣ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛ, ମୂର୍ଖ, ଯାହାର ଫଳରେ ତୁମର ନାଶକ ଜନ୍ମ ନେଇଛି?'
ଦେଵକ୍ଯାଃ ସ ଭଯାତ୍କଂସୋ ଜଘାନୈଵାଷ୍ଟମଂ ତ୍ଵିତି ସ୍ମରନ୍ତି ଵିହିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଦେଵକ୍ଯାସ୍ ତନଯୋ ଽଷ୍ଟମଃ
ଦେବକୀଙ୍କ ଭୟରେ କଂସ ଅଷ୍ଟମ ଶିଶୁକୁ ମାରିଦେଲେ—ଏହିପରି କଥା ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଥିଲେ।
ଯସ୍ତତ୍ପ୍ରତିକୃତୌ ଯତ୍ନୋ ଭୋଜସ୍ଯାସୀଦ୍ଵୃଥା ହରେଃ ପ୍ରଭାଵାନ୍ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାସ୍ ତଯା ଚୈଵ ଜଡୀକୃତଃ
ଭୋଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶିଶୁକୁ ବଦଳାଇବା ଚେଷ୍ଟା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ହରିଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅସାର ହୋଇଗଲେ।
କଂସୋ ଽପି ନିହତସ୍ତେନ କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ନିହତା ବହଵଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣଘାତିନଃ
କଂସ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ, ଯାହାଙ୍କ କର୍ମ କେବେ ଦୂଷିତ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଅନେକ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ ମଧ୍ୟ ମାରାଗଲେ।
ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତନଯାଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନପ୍ରମୁଖାସ୍ ତଥା ବହଵଃ ପରିସଂଖ୍ଯାତାଃ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ନାମ ଗଣନା କରାଯାଇଛି।
କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ କୃଷ୍ଣେନ ସଦୃଶାଃ ସୁତାଃ ପୁତ୍ରେଷ୍ଵେତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚାରୁଦେଷ୍ଣାଦଯୋ ହରେଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରି; ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ହରିଙ୍କ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିଶେଷ।
ଵିଶିଷ୍ଟା ବଲଵନ୍ତଶ୍ ଚ ରୌକ୍ମିଣେଯାରିସୂଦନାଃ ଷୋଡଶସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରାଣି ଶତମେକଂ ତଥାଧିକମ୍
ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଷୋଳେ ହଜାର ଏକଶଏ ଜଣେ ମହିଳା ଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତାସୁ ସର୍ଵାସୁ ପ୍ରିଯା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଚ ରୁକ୍ମିଣୀ ତଯା ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ବଡ଼; ତାଙ୍କ ସହିତ କୃଷ୍ଣ, ଯାହାଙ୍କ କର୍ମ ନିର୍ମଳ, ବାରୋ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ।
ଉଷ୍ଯତା ଵାଯୁଭକ୍ଷେଣ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ପୂଜିତୋ ହରଃ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଃ ସୁଚାରୁଶ୍ ଚ ଚାରୁଵେଷୋ ଯଶୋଧରଃ
ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ, ବାରୋ ବର୍ଷ ହବାକୁ ବାୟୁ ଖାଇ ହରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା; ତାହାରୁ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁବେଷ, ଏବଂ ଯଶୋଧର ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଚାରୁଶ୍ରଵାଶ୍ଚାରୁଯଶାଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସାମ୍ବ ଏଵ ଚ ଏତେ ଲବ୍ଧାସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣେନ ଶୂଲପାଣିପ୍ରସାଦତଃ
ଚାରୁଶ୍ରବା, ଚାରୁୟଶା, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ସାମ୍ବ—ଏହିମାନେ କୃଷ୍ଣ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ କୃପାରେ ପାଇଥିଲେ।