ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଜଯଧ୍ଵଜଶ୍ ଚ ରାଜାସୀଦ୍ ଆଵନ୍ତୀନାଂ ଵିଶାଂ ପତିଃ ଜଯଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂତ୍ ତାଲଜଙ୍ଘୋ ମହାବଲଃ

ଜୟଧ୍ୱଜ ନାମକ ରାଜା ଅବନ୍ତୀ ଜନଙ୍କର ନାୟକ ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କର ପୁଅ ତାଳଜଂଘ, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଶତଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତସ୍ଯେହ ତାଲଜଙ୍ଘାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ତେଷାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଵୀତିହୋତ୍ରୋ ଽଭଵନ୍ନୃପଃ

ତାଳଜଂଘଙ୍କର ଏଠାରେ ଶତମାନେ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ 'ତାଳଜଂଘ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଓ ଶୂରବୀର ଥିଲେ ରାଜା ବୀତିହୋତ୍ର।

ଵୃଷପ୍ରଭୃତଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତତ୍ସୁତାଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ ଵୃଷୋ ଵଂଶକରସ୍ତେଷାଂ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵନ୍ମଧୁଃ

ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ ପ୍ରଧାନ। ବୃଷଙ୍କର ପୁଅ ମଧୁ।

ମଧୋଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଚାସୀଦ୍ ଵୃଷ୍ଣିସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଵଂଶଭାକ୍ ଵୃଷ୍ଣେସ୍ତୁ ଵୃଷ୍ଣଯଃ ସର୍ଵେ ମଧୋର୍ଵୈ ମାଧଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଯାଦଵା ଯଦୁଵଂଶେନ ନିରୁଚ୍ଯନ୍ତେ ତୁ ହୈହଯାଃ

ମଧୁଙ୍କର ଏକଶ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ୍ଣି ତାଙ୍କ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ। ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ବୃଷ୍ଣି ବୋଲାଯାଏ, ମଧୁଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମାଧବ କୁହାଯାଏ। ଯଦୁଙ୍କ ବଂଶର ହୋଇଥିବା ହୈହୟମାନେ ଯାଦବ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।

ତେଷାଂ ପଞ୍ଚ ଗଣା ହ୍ଯେତେ ହୈହଯାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଏହି ମହାତ୍ମା ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଟି ଗୋତ୍ର ଅଛି।

ଵୀତିହୋତ୍ରାଶ୍ ଚ ହର୍ଯାତା ଭୋଜାଶ୍ଚାଵନ୍ତଯସ୍ ତଥା ଶୂରସେନାସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତାସ୍ ତାଲଜଙ୍ଘାସ୍ତଥୈଵ ଚ

ସେମାନେ ହେଲେ ବୀତିହୋତ୍ର, ହର୍ୟାତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୂରସେନ, ଏବଂ ତାଳଜଂଘ।

ଶୂରଶ୍ ଚ ଶୂରସେନଶ୍ ଚ ଵୃଷଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତଥୈଵ ଚ ଜଯଧ୍ଵଜଃ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତା ହୈହଯୋତ୍ତମାଃ

ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଶୂରଶ୍ ଚ ଶୂରଵୀରଶ୍ ଚ ଶୂରସେନସ୍ଯ ଚାନଘାଃ ଶୂରସେନା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଦେଶାସ୍ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଶୂର ଓ ଶୂରବୀର, ଏବଂ ଶୂରସେନଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅମାନେ, ଏମାନେ 'ଶୂରସେନ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦେଶ ଏହି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।

ଵୀତିହୋତ୍ରସୁତଶ୍ଚାପି ଵିଶ୍ରୁତୋ ନର୍ତ ଇତ୍ଯୁତ ଦୁର୍ଜଯଃ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବଭୂଵାମିତ୍ରକର୍ଶନଃ

ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ ନର୍ତ୍ତ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଜୟ 'ଅମିତ୍ରକର୍ଷଣ' ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

କ୍ରୋଷ୍ଟୁଶ୍ ଚ ଶୃଣୁ ରାଜର୍ଷେର୍ ଵଂଶମୁତ୍ତମପୌରୁଷମ୍ ଯସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ତୁ ସମ୍ଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଵୃଷ୍ଣିକୁଲୋଦ୍ଵହଃ

ଏବେ ରାଜର୍ଷି କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ଉତ୍ତମ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ବଂଶରେ ବୃଷ୍ଣିକୁଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

କ୍ରୋଷ୍ଟୋରେକୋ ଽଭଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଵୃଜିନୀଵାନ୍ମହାଯଶାଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵତ୍ ସ୍ଵାତୀ କୁଶଙ୍କୁସ୍ ତତ୍ସୁତୋ ଽଭଵତ୍

କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିଲେ ବୃଜିନୀବାନ୍, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ସ୍ୱାତୀ, ତାଙ୍କୁ ନେଇ କୁଶଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଅଥ ପ୍ରସୂତିମିଚ୍ଛନ୍ଵୈ କୁଶଙ୍କୁଃ ସୁମହାବଲଃ ମହାକ୍ରତୁଭିର୍ ଈଜେ ଽସୌ ଵିଵିଧୈରାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ

ପ୍ରଜା ଆଶା କରି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁଶଙ୍କୁ ବହୁ ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ।

ଜଜ୍ଞେ ଚିତ୍ରରଥସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ କର୍ମଭିର୍ ଅନ୍ଵିତଃ ଅଥ ଚୈତ୍ରରଥୋ ଵୀରୋ ଯଜ୍ଵା ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣଃ

ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ନାମ ଚିତ୍ରରଥ, ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ। ପରେ ଏହି ଚିତ୍ରରଥ ବଡ଼ ବୀର ଓ ଦାନଶୀଳ ଯଜ୍ଞକାରୀ ହେଲେ।

ଶଶବିନ୍ଦୁସ୍ ତୁ ଵୈ ରାଜା ଅନ୍ଵଯାଦ୍ ଵ୍ରତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ବହୁପ୍ରଜାଃ

ଏହି ବଂଶରେ ଶଶବିନ୍ଦୁ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମଣ୍ଡଳର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୀର ଓ ବହୁ ପୁଅ ସହିତ।

ଶଶବିନ୍ଦୋସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣାମଭୂଚ୍ଛତମ୍ ଶଂସନ୍ତି ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାମ୍ ଅନନ୍ତକମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍

ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନନ୍ତକ ନାମକ ପୁଅ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅପରିମିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅନନ୍ତକାତ୍ ସୁତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତନଯୋ ଧୃତିଃ ଉଶନାସ୍ତସ୍ଯ ତନଯଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ମହୀମିମାମ୍

ଅନନ୍ତକଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉଶନା, ଯିଏ ଏହି ଭୂମିକୁ ଅଧିକାର କଲେ।

ଆଜହାରାଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଶତମୁତ୍ତମଧାର୍ମିକଃ ସ୍ମୃତଶ୍ଚୋଶନସଃ ପୁତ୍ରଃ ସିତେଷୁର୍ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ

ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଉଶନା ଏକଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସିତେଷୁ ନାମକ ରାଜା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ମରୁତସ୍ତସ୍ଯ ତନଯୋ ରାଜର୍ଷିର୍ଵଂଶଵର୍ଧନଃ ଵୀରଃ କମ୍ବଲବର୍ହିସ୍ତୁ ମରୁସ୍ତସ୍ଯାତ୍ମଜଃ ସ୍ମୃତଃ

ସିତେଷୁଙ୍କ ପୁଅ ମରୁତ, ଯିଏ ରାଜର୍ଷି ଓ ବଂଶ ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ମରୁତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୀର କମ୍ବଳବର୍ହି।

ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରୁକ୍ମକଵଚୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ କମ୍ବଲବର୍ହିଷଃ ନିହତ୍ଯ ରୁକ୍ମକଵଚୋ ଵୀରାନ୍ କଵଚିନୋ ରଣେ

କମ୍ବଳବର୍ହିଙ୍କ ପୁଅ ଜ୍ଞାନୀ ରୁକ୍ମକବଚ। ରୁକ୍ମକବଚ ଯୁଦ୍ଧରେ କବଚଧାରୀ ବୀରମାନେକୁ ବଧ କଲେ।

ଧନ୍ଵିନୋ ନିଶିତୈର୍ ବାଣୈର୍ ଅଵାପ ଶ୍ରିଯମୁତ୍ତମାମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧେ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଋତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯଃ ପୃଥିଵୀଂ ଦଦୌ

ତାଙ୍କ ଧନୁରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ି ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଧାର୍ମିକ ଏହି ନରେଶ ଋତ୍ବିଜମାନେକୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କଲେ।

ଜଜ୍ଞେ ତୁ ରୁକ୍ମକଵଚାତ୍ ପରାଵୃତ୍ପରଵୀରହା ଜଜ୍ଞିରେ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ମହାସତ୍ତ୍ଵାଃ ପରାଵୃତଃ

ରୁକ୍ମକବଚଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ ପରାବୃତ୍, ଯିଏ ଶତ୍ରୁବଳ ନାଶ କରିଥିଲେ। ଏହି ପରାବୃତ୍ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ।

ରୁକ୍ମେଷୁଃ ପୃଥୁରୁକ୍ମଶ୍ ଚ ଜ୍ଯାମଘଃ ପରିଘୋ ହରିଃ ପରିଘଂ ଚ ହରିଂ ଚୈଵ ଵିଦେହେଷୁ ପିତା ନ୍ଯସତ୍

ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପରିଘ ଓ ହରି—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପିତା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ଦେଇଥିଲେ; ପରିଘ ଓ ହରିଙ୍କୁ ବିଦେହ ଦେଶକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।

ରୁକ୍ମେଷୁରଭଵଦ୍ରାଜା ପୃଥୁରୁକ୍ମସ୍ତଦାଶ୍ରଯାତ୍ ତୈସ୍ତୁ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ରାଜା ଜ୍ଯାମଘୋ ଽଵସଦାଶ୍ରମେ

ରୁକ୍ମେଷୁ ରାଜା ହେଲେ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ପୃଥୁରୁକ୍ମ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଲେ।

ପ୍ରଶାନ୍ତଃ ସ ଵନସ୍ଥୋ ଽପି ବ୍ରାହ୍ମଣୈରେଵ ବୋଧିତଃ ଜଗାମ ଧନୁରାଦାଯ ଦେଶମନ୍ଯଂ ଧ୍ଵଜୀ ରଥୀ

ସେ ଅତି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ତେଣୁ ଧନୁଷ ନେଇ, ଝଣ୍ଡା ଓ ରଥ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

ନର୍ମଦାତୀରମେକାକୀ କେଵଲଂ ଭାର୍ଯଯା ଯୁତଃ ଋକ୍ଷଵନ୍ତଂ ଗିରିଂ ଗତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତମନ୍ଯୈରୁଵାସ ସଃ

ସେ ଏକାକି, କେବଳ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ଋକ୍ଷବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବାରୁ ସେଠାରେ ବସିଲେ।

ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯାଭଵଦ୍ଭାର୍ଯା ଶୈବ୍ଯା ଶୀଲଵତୀ ସତୀ ସା ଚୈଵ ତପସୋଗ୍ରେଣ ଶୈବ୍ଯା ଵୈ ସମ୍ପ୍ରସୂଯତ

ଜ୍ୟାମଘଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଶୈବ୍ୟା, ଶିଳ୍ପଶୀଳା ଓ ପତିବ୍ରତା; ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୈବ୍ୟା ଏକ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ସୁତଂ ଵିଦର୍ଭଂ ସୁଭଗା ଵଯଃପରିଣତା ସତୀ ରାଜା ପୁତ୍ରସୁତାଯାଂ ତୁ ଵିଦ୍ଵାଂସୌ କ୍ରଥକୈଶିକୌ

ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ବୟସ୍ସାଧିତ ଶୈବ୍ୟା ଏକ ପୁଅ, ବିଦର୍ଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ପାଖରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କ୍ରଥ ଓ କୈଶିକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପୁତ୍ରୌ ଵିଦର୍ଭରାଜସ୍ଯ ଶୂରୌ ରଣଵିଶାରଦୌ ରୋମପାଦସ୍ତୃତୀଯଶ୍ ଚ ବଭ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯାତ୍ମଜଃ ସ୍ମୃତଃ

ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ପ୍ରବଳ—ରୋମପାଦ ଓ ତୃତୀୟ ବଭ୍ରୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ସୁଧୃତିସ୍ତନଯସ୍ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପରମଧାର୍ମିକଃ କୌଶିକସ୍ତନଯସ୍ତସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଚୈଦ୍ଯାନ୍ଵଯଃ ସ୍ମୃତଃ

ତାଙ୍କର ପୁଅ ସୁଧୃତି ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ସୁଧୃତିଠାରୁ କୌଶିକ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଚେଦି ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।