ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଯଦା ନ ନିନ୍ଦେନ୍ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ତଦା ଯା ଦୁସ୍ତ୍ଯଜା ଦୁର୍ମତିଭିର୍ ଯାନଜୀର୍ଯତି ଜୀର୍ଯତଃ

ଯେତେବେଳେ କାହାକୁ ନ ନିନ୍ଦା କରେ, ନ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଯେ ତୀବ୍ର ଆସକ୍ତି ମୂର୍ଖମାନେ ଛାଡ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାହା ଶରୀର ଭଳି ଶୋଷିଯାଏ।

ଯୋ ଽସୌ ପ୍ରାଣାନ୍ତିକୋ ରୋଗସ୍ ତାଂ ତୃଷ୍ଣାଂ ତ୍ଯଜତଃ ସୁଖମ୍ ଜୀର୍ଯନ୍ତି ଜୀର୍ଯତଃ କେଶା ଦନ୍ତା ଜୀର୍ଯନ୍ତି ଜୀର୍ଯତଃ

ଯେ ଜୀବନ ସମାପ୍ତ କରୁଥିବା ରୋଗ—ତୃଷ୍ଣା—ତାହାକୁ ଯିଏ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ସେ ସୁଖ ପାଏ; ଯେପରି ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ କେଶ ଓ ଦାନ୍ତ ଝରିଯାଏ, ଏହିପରି ତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ଶୋଷିଯାଏ।

ଚକ୍ଷୁଃଶ୍ରୋତ୍ରେ ଚ ଜୀର୍ଯେତେ ତୃଷ୍ଣୈକା ନିରୁପଦ୍ରଵା ଜୀର୍ଯନ୍ତି ଦେହିନଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵଭାଵାଦେଵ ନାନ୍ଯଥା

ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ବୟସରେ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ତୃଷ୍ଣା ମାତ୍ର ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଯାଏ; ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ଜୀଵିତାଶା ଧନାଶା ଚ ଜୀର୍ଯତୋ ଽପି ନ ଜୀର୍ଯତେ ଯଚ୍ଚ କାମସୁଖଂ ଲୋକେ ଯଚ୍ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ମହତ୍ସୁଖମ୍

ଜୀବନ ଓ ଧନ ଆଶା ଶରୀର ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏନି; ଏହି ଲୋକରେ ଯେ କାମସୁଖ ଅଛି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେ ବଡ଼ ସୁଖ ଅଛି—

ତୃଷ୍ଣାକ୍ଷଯସୁଖସ୍ଯୈତତ୍ କଲାଂ ନାର୍ହତି ଷୋଡଶୀମ୍ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜର୍ଷିଃ ସଦାରଃ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଵନମ୍

ତୃଷ୍ଣା ଶେଷ ହେବାର ସୁଖର ଏହା ଛଅଦଶମାଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ କରିପାରେନି। ଏପରି କହି, ସେ ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କର ଝିଅ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗେ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ଚ ମହାଯଶାଃ ସାଧଯିତ୍ଵା ତ୍ଵନଶନଂ ସଦାରଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ତଵାନ୍

ଭୃଗୁ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ, ସେ ମହାନ୍ୟ ମହିମାଶାଳୀ ପୁରୁଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଉପବାସର ନିୟମ ପୂରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ଵଂଶାସ୍ତୁ ପଞ୍ଚୈତେ ପୁଣ୍ଯା ଦେଵର୍ଷିସତ୍କୃତାଃ ଯୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତା ପୃଥିଵୀ କୃତ୍ସ୍ନା ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ମରୀଚିଭିଃ

ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚଟି ବଂଶ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବୃଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲେ।

ଧନୀ ପ୍ରଜାଵାନ୍ ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ କୀର୍ତିମାଂଶ୍ ଚ ଭଵେନ୍ନରଃ ଯଯାତିଚରିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପଠଞ୍ଛୃଣ୍ଵଂଶ୍ ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍

ଯେଉଁ ମଣିଷ ଯୟାତିଙ୍କର ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ଧନୀ, ସନ୍ତାନସମୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇଯାଏ।

ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

ଯଦୋର୍ଵଂଶଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯୋତ୍ତମତେଜସଃ ସଂକ୍ଷେପେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯାଚ୍ଚ ଗଦତୋ ମେ ନିବୋଧତ

ଏବେ ମୁଁ ୟଦୁଙ୍କର ବଂଶର କଥା କହିବି, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ। ମୋ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଏହାକୁ କ୍ରମରେ ଶୁଣ।

ଯଦୋଃ ପୁତ୍ରା ବଭୂଵୁର୍ ହି ପଞ୍ଚ ଦେଵସୁତୋପମାଃ ସହସ୍ରଜିତ୍ସୁତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁର୍ ନୀଲୋ ଽଜକୋ ଲଘୁଃ

ୟଦୁଙ୍କର ପାଞ୍ଚଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବପୁତ୍ର ସମାନ। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ସହସ୍ରଜିତ୍, ତାପରେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁ, ନୀଳ, ଅଜକ ଓ ଲଘୁ।

ସହସ୍ରଜିତ୍ସୁତସ୍ତଦ୍ଵଚ୍ ଛତଜିନ୍ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ ସୁତାଃ ଶତଜିତଃ ଖ୍ଯାତାସ୍ ତ୍ରଯଃ ପରମକୀର୍ତଯଃ

ସହସ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ ଏକ ରାଜା ଶତଜିତ୍ ନାମର ପୁଅ ହେଲେ। ଶତଜିତ୍ଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ।

ହୈହଯଶ୍ ଚ ହଯଶ୍ଚୈଵ ରାଜା ଵେଣୁହଯଶ୍ ଚ ଯଃ ହୈହଯସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଧର୍ମ ଇତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ

ହୈହୟ, ହୟ ଓ ରାଜା ବେଣୁହୟ—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅ। ହୈହୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଧର୍ମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵଦ୍ଵିପ୍ରା ଧର୍ମନେତ୍ର ଇତି ଶ୍ରୁତଃ ଧର୍ମନେତ୍ରସ୍ଯ କୀର୍ତିସ୍ ତୁ ସଂଜଯସ୍ ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମନେତ୍ର ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ହେଲେ। ଧର୍ମନେତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ କୀର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସଂଜୟ।

ସଂଜଯସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ମହିଷ୍ମାନ୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ଆସୀନ୍ ମହିଷ୍ମତଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍

ସଂଜୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଧାର୍ମିକ ମହିଷ୍ମାନ୍ ଥିଲେ। ମହିଷ୍ମାନ୍ଙ୍କର ପୁଅ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ଯସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଦୁର୍ଦମୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ ଦୁର୍ଦମସ୍ଯ ସୁତୋ ଧୀମାନ୍ ଧନକୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ

ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ। ଦୁର୍ଦ୍ଦମଙ୍କର ପୁଅ ଧନକ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଧନକସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସଂମତାଃ କୃତଵୀର୍ଯଃ କୃତାଗ୍ନିଶ୍ ଚ କୃତଵର୍ମା ତଥୈଵ ଚ

ଧନକଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ—କୃତବୀର୍ୟ, କୃତାଗ୍ନି, କୃତବର୍ମା ଓ କୃତଔଜା।

କୃତୌଜାଶ୍ ଚ ଚତୁର୍ଥୋ ଽଭୂତ୍ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ତତୋ ଽର୍ଜୁନଃ ଜଜ୍ଞେ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରୋତ୍ତମଃ

ଚାରିଥିଲେ କୃତଔଜା; ତାଙ୍କଠାରୁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ଓ ହଜାରଟି ବାହୁ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ରାମସ୍ ତଦା ତ୍ଵାସୀନ୍ ମୃତ୍ଯୁର୍ନାରାଯଣାତ୍ମକଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯାସନ୍ ପଞ୍ଚ ତତ୍ର ମହାରଥାଃ

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାମ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପେ ଆସିଥିଲେ, ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶତମାନେ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ମହାବୀର ଥିଲେ।

କୃତାସ୍ତ୍ରା ବଲିନଃ ଶୂରା ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ମନସ୍ଵିନଃ ଶୂରଶ୍ ଚ ଶୂରସେନଶ୍ ଚ ଧୃଷ୍ଟଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତଥୈଵ ଚ

ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୌର୍ଯ୍ୟବାନ୍, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ—ଶୂର, ଶୂରସେନ, ଧୃଷ୍ଟ ଓ କୃଷ୍ଣ।

ଜଯଧ୍ଵଜଶ୍ ଚ ରାଜାସୀଦ୍ ଆଵନ୍ତୀନାଂ ଵିଶାଂ ପତିଃ ଜଯଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂତ୍ ତାଲଜଙ୍ଘୋ ମହାବଲଃ

ଜୟଧ୍ୱଜ ନାମକ ରାଜା ଅବନ୍ତୀ ଜନଙ୍କର ନାୟକ ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କର ପୁଅ ତାଳଜଂଘ, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଶତଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତସ୍ଯେହ ତାଲଜଙ୍ଘାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ତେଷାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଵୀତିହୋତ୍ରୋ ଽଭଵନ୍ନୃପଃ

ତାଳଜଂଘଙ୍କର ଏଠାରେ ଶତମାନେ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ 'ତାଳଜଂଘ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଓ ଶୂରବୀର ଥିଲେ ରାଜା ବୀତିହୋତ୍ର।

ଵୃଷପ୍ରଭୃତଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତତ୍ସୁତାଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ ଵୃଷୋ ଵଂଶକରସ୍ତେଷାଂ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵନ୍ମଧୁଃ

ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ ପ୍ରଧାନ। ବୃଷଙ୍କର ପୁଅ ମଧୁ।

ମଧୋଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଚାସୀଦ୍ ଵୃଷ୍ଣିସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ଵଂଶଭାକ୍ ଵୃଷ୍ଣେସ୍ତୁ ଵୃଷ୍ଣଯଃ ସର୍ଵେ ମଧୋର୍ଵୈ ମାଧଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଯାଦଵା ଯଦୁଵଂଶେନ ନିରୁଚ୍ଯନ୍ତେ ତୁ ହୈହଯାଃ

ମଧୁଙ୍କର ଏକଶ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ୍ଣି ତାଙ୍କ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ। ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ବୃଷ୍ଣି ବୋଲାଯାଏ, ମଧୁଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମାଧବ କୁହାଯାଏ। ଯଦୁଙ୍କ ବଂଶର ହୋଇଥିବା ହୈହୟମାନେ ଯାଦବ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।

ତେଷାଂ ପଞ୍ଚ ଗଣା ହ୍ଯେତେ ହୈହଯାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଏହି ମହାତ୍ମା ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଟି ଗୋତ୍ର ଅଛି।

ଵୀତିହୋତ୍ରାଶ୍ ଚ ହର୍ଯାତା ଭୋଜାଶ୍ଚାଵନ୍ତଯସ୍ ତଥା ଶୂରସେନାସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତାସ୍ ତାଲଜଙ୍ଘାସ୍ତଥୈଵ ଚ

ସେମାନେ ହେଲେ ବୀତିହୋତ୍ର, ହର୍ୟାତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୂରସେନ, ଏବଂ ତାଳଜଂଘ।

ଶୂରଶ୍ ଚ ଶୂରସେନଶ୍ ଚ ଵୃଷଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତଥୈଵ ଚ ଜଯଧ୍ଵଜଃ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତା ହୈହଯୋତ୍ତମାଃ

ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଶୂରଶ୍ ଚ ଶୂରଵୀରଶ୍ ଚ ଶୂରସେନସ୍ଯ ଚାନଘାଃ ଶୂରସେନା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଦେଶାସ୍ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଶୂର ଓ ଶୂରବୀର, ଏବଂ ଶୂରସେନଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅମାନେ, ଏମାନେ 'ଶୂରସେନ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦେଶ ଏହି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।

ଵୀତିହୋତ୍ରସୁତଶ୍ଚାପି ଵିଶ୍ରୁତୋ ନର୍ତ ଇତ୍ଯୁତ ଦୁର୍ଜଯଃ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବଭୂଵାମିତ୍ରକର୍ଶନଃ

ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ ନର୍ତ୍ତ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଜୟ 'ଅମିତ୍ରକର୍ଷଣ' ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।