ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କୃଶାଶ୍ଵୋ ଽଥ ରଣାଶ୍ଵଶ୍ ଚ ସଂହତାଶ୍ଵାତ୍ମଜାଵୁଭୌ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ରଣାଶ୍ଵସ୍ଯ ମାନ୍ଧାତା ତସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ

ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କୁ କୃଶାଶ୍ୱ ଓ ରଣାଶ୍ୱ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ହେଲେ । ରଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ଧାତା ହେଲେ ।

ମାନ୍ଧାତୁଃ ପୁରୁକୁତ୍ସୋ ଽଭୂଦ୍ ଅମ୍ବରୀଷଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଶ୍ ଚ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାଃ

ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି ତିନିଜଣ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଅଂବରୀଷସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ଽପରଃ ସ୍ମୃତଃ ହରିତୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ହରିତାସ୍ତୁ ଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁବନାଶ୍ୱ । ତାଙ୍କୁ ହରିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ହରିତଙ୍କୁ ହରିତମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପକ୍ଷେ କ୍ଷତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ପୁରୁକୁତ୍ସସ୍ଯ ଦାଯାଦସ୍ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ଯୁର୍ ମହାଯଶାଃ

ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ । ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ମହାଖ୍ୟାତ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁ ।

ନର୍ମଦାଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସମ୍ଭୂତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧା ଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ସମ୍ଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ । ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପକ୍ଷେ କ୍ଷତ୍ରୋପେତାଃ ସମାଶ୍ରିତାଃ ସମ୍ଭୂତିରପରଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଅନରଣ୍ଯମଜୀଜନତ୍

ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ । ସମ୍ଭୂତି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁଅ ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ରାଵଣେନ ହତୋ ଯୋ ଽସୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଽନରଣ୍ଯସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ

ଯିଏ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବାବେଳେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ, ସେ ଅନରଣ୍ୟ । ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ।

ହର୍ଯଶ୍ଵାତ୍ତୁ ଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ଵସୁମନା ନୃପଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵଦ୍ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ଵା ଭଵଭାଵିତଃ

ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦୃଷଦ୍ବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ରାଜା ବସୁମନା ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭବଭାବିତ ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ବାନ ।

ପ୍ରସାଦାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମସୂନୋର୍ ଵୈ ତଣ୍ଡିନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶିଷ୍ଯତାମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦାଜ୍ଞଯା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ତଣ୍ଡିଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କଲେ ।

ଗଣୈଶ୍ଵର୍ଯମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵଭକ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ କଥଂ ଚୈଵାଶ୍ଵମେଧଂ ଵୈ କରୋମୀତି ଵିଚିନ୍ତଯନ୍

ସେ ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ଗଣମାନ୍ୟତା ଲାଭ କଲେ । ସେ କିପରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।

ଧନହୀନଶ୍ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତମ୍ ତଣ୍ଡିସଂଜ୍ଞଂ ଦ୍ଵିଜଂ ତସ୍ମାଲ୍ ଲବ୍ଧଵାନ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ । ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ତଣ୍ଡି ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଏହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଲାଭ କଲେ ।

ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ପୁରା ତେନ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଣ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତଣ୍ଡିର୍ମହେଶ୍ଵରମ୍

ପୁରୁଣା କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହଜାରଟି ନାମ କହିଥିଲେ; ସେହି ହଜାରଟି ନାମରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତଣ୍ଡିନ୍ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ଲବ୍ଧଵାନ୍ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଯୋନିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ତତସ୍ତସ୍ମାନ୍ନୃପୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତଣ୍ଡିନା କଥିତଂ ପୁରା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଣପତି ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ପରେ ତଣ୍ଡିନ୍ ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ, ତାହା ରାଜା ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥିଲେ।

ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତାଣ୍ଡିନା ବ୍ରହ୍ମଯୋନିନା

ହଜାରଟି ନାମ ଜପ କରି ସେ ଗଣପତି ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହଜାରଟି ନାମ ବ୍ରହ୍ମାଯୋନି ତଣ୍ଡିନ୍ କହିଥିଲେ।

କଥିତଂ ସର୍ଵଵେଦାର୍ଥସଂଚଯଂ ସୂତ ସୁଵ୍ରତ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଶୋଭନମ୍

ହେ ସୂତ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼, ସମସ୍ତ ବେଦର ଅର୍ଥ ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି; ତୁମେ ଶୁଭ ହଜାରଟି ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତସ୍ଯ ହରସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରସହସ୍ରଂ ତୁ ନାମ୍ନାଂ ଶୃଣୁତ ସୁଵ୍ରତାଃ

ହେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼ମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଅପାର ତେଜ ଥିବା ହରଙ୍କ ଏହି ଏକ ହଜାର ଆଠଟି ନାମ ଶୁଣ।

ଯଜ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍ ଓଁ ସ୍ଥିରଃ ସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରଭୁର୍ଭାନୁଃ ପ୍ରଵରୋ ଵରଦୋ ଵରଃ

ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଜପ କରି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଗଣପତି ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ: ଓଁ! ଦୃଢ଼, ଅଚଳ, ପ୍ରଭୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାତା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵକରୋ ଭଵଃ ଜଟୀ ଦଣ୍ଡୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ସର୍ଵଗଃ ସର୍ଵଭାଵନଃ

ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଭବ; ଜଟାଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଚୂଡ଼ାଧାରୀ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।

ହରିଶ୍ ଚ ହରିଣାକ୍ଷଶ୍ ଚ ସର୍ଵଭୂତହରଃ ସ୍ମୃତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ ଚ ନିଵୃତ୍ତିଶ୍ ଚ ଶାନ୍ତାତ୍ମା ଶାଶ୍ଵତୋ ଧ୍ରୁଵଃ

ହରି, ହରିଣାକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ହରିବା ପରିଚିତ; କ୍ରିୟା ଓ ବିରତି, ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମା, ଚିରନ୍ତନ, ଅଚଳ।

ଶ୍ମଶାନଵାସୀ ଭଗଵାନ୍ ଖଚରୋ ଗୋଚରୋ ଽର୍ଦନଃ ଅଭିଵାଦ୍ଯୋ ମହାକର୍ମା ତପସ୍ଵୀ ଭୂତଧାରଣଃ

ଶ୍ମଶାନବାସୀ, ଭଗବାନ୍, ଆକାଶେ ଚଳନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିବା, ଦମନକାରୀ; ପ୍ରଣାମଯୋଗ୍ୟ, ମହାକାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ତପସ୍ୱୀ, ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା।

ଉନ୍ମତ୍ତଵେଷଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଃ ସର୍ଵଲୋକଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ମହାରୂପୋ ମହାକାଯଃ ସର୍ଵରୂପୋ ମହାଯଶାଃ

ପାଗଳ ଭେଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଗୁପ୍ତ, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ପ୍ରଜାପତି; ବିଶାଳ ରୂପ, ବଡ଼ ଦେହ, ସମସ୍ତ ରୂପ, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି।

ମହାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତଶ୍ ଚ ଵିରୂପୋ ଵାମନୋ ନରଃ ଲୋକପାଲୋ ଽନ୍ତର୍ହିତାତ୍ମା ପ୍ରସାଦୋ ଽଭଯଦୋ ଵିଭୁଃ

ମହାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, ବାମନ, ନର; ଲୋକରକ୍ଷକ, ଗୁପ୍ତ ଆତ୍ମା, କୃପାଳୁ, ନିର୍ଭୟତା ଦାତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।

ପଵିତ୍ରଶ୍ ଚ ମହାଂଶ୍ଚୈଵ ନିଯତୋ ନିଯତାଶ୍ରଯଃ ସ୍ଵଯଂଭୂଃ ସର୍ଵକର୍ମା ଚ ଆଦିରାଦିକରୋ ନିଧିଃ

ପବିତ୍ର ଓ ବଡ଼, ନିୟମିତ, ନିୟମିତମାନେଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ; ସ୍ୱୟଂଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଆରମ୍ଭ, ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ଧନର ଭଣ୍ଡାର।

ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ସୋମୋ ନକ୍ଷତ୍ରସାଧକଃ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ସୂର୍ଯଃ ଶନିଃ କେତୁର୍ ଗ୍ରହୋ ଗ୍ରହପତିର୍ମତଃ

ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି, ସୋମ, ନକ୍ଷତ୍ର ସାଧକ; ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶନି, କେତୁ, ଗ୍ରହ, ଗ୍ରହମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ।

ରାଜା ରାଜ୍ଯୋଦଯଃ କର୍ତା ମୃଗବାଣାର୍ପଣୋ ଘନଃ ମହାତପା ଦୀର୍ଘତପା ଅଦୃଶ୍ଯୋ ଧନସାଧକଃ

ରାଜା, ରାଜ୍ୟର ଉଦୟର କାରଣ, କର୍ତ୍ତା, ମୃଗକୁ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିବା, ମେଘ; ମହାତପସ୍ୱୀ, ଦୀର୍ଘତପ, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଧନ ଦାତା।

ସଂଵତ୍ସରଃ କୃତୀମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରାଣାଯାମଃ ପରଂତପଃ ଯୋଗୀ ଯୋଗୋ ମହାବୀଜୋ ମହାରତୋ ମହାବଲଃ

ବର୍ଷ, ପୁଣ୍ୟମନ୍ତ୍ର ଧାରୀ, ପ୍ରାଣାୟାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀ; ଯୋଗୀ, ଯୋଗ, ମହାବୀଜ, ମହାରଥ, ମହାବଳ।

ସୁଵର୍ଣରେତାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସୁବୀଜୋ ଵୃଷଵାହନଃ ଦଶବାହୁସ୍ତ୍ଵନିମିଷୋ ନୀଲକଣ୍ଠ ଉମାପତିଃ

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବୀଜ ଥିବା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଉତ୍ତମ ବୀଜ ଥିବା, ବୃଷ ଚିହ୍ନିତ; ଦଶବାହୁ, ଅନିମିଷ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।

ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ସ୍ଵଯଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲଵୀରୋ ବଲାଗ୍ରଣୀଃ ଗଣକର୍ତା ଗଣପତିର୍ ଦିଗ୍ଵାସାଃ କାମ୍ଯ ଏଵ ଚ

ବିଶ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବାନ୍ ବୀର, ବଳରେ ପ୍ରଥମ; ଗଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଗଣପତି, ଦିଗ୍ବାସୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା।

ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ପରମୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵଭାଵକରୋ ହରଃ କମଣ୍ଡଲୁଧରୋ ଧନ୍ଵୀ ବାଣହସ୍ତଃ କପାଲଵାନ୍

ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ ଭାବର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହର; କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧାରୀ, ବାଣ ଧାରୀ, ଖପର ଧାରୀ।