ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସୁରାଣାଂ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଯସ୍ଯାଂ ପିତୄଣାଂ ଚ ସଦା ସ୍ଥିତିଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଜ୍ଯେଷ୍ଠଦାଯାଦୋ ମଧ୍ଯଦେଶମ୍ ଅଵାପ୍ତଵାନ୍

ସେହି ସହରରେ ଦେବମାନେ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମଧ୍ୟଦେଶ ପାଇଥିଲେ।

କନ୍ଯାଭାଵାଚ୍ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ନୈଵ ଭାଗମଵାପ୍ତଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠଵଚନାତ୍ ତ୍ଵାସୀତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ କୌଣସି କନ୍ୟା ନଥିବାରୁ ସେ ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ମହାତ୍ମା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବସିଲେ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ତତ୍ପୁରୂରଵସେ ପ୍ରାଦାଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାଯଶାଃ

ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଧର୍ମରାଜା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ପୁରୂରବାସ୍ଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେ ବିଶେଷ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ।

ମାନଵେଯୋ ମହାଭାଗଃ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋରଭଵଦ୍ଵୀରୋ ଵିକୁକ୍ଷିର୍ଧର୍ମଵିତ୍ତମଃ

ମାନବେୟ, ଯିଏ ନର ଓ ନାରୀ ଦୁହିଁର ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମହାଭାଗ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କର ଶୂର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ ବିକୁକ୍ଷି ।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ରଶତସ୍ଯାସୀଦ୍ ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ତତ୍ସୁତାଃ ଅଭୂଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କକୁତ୍ସ୍ଥଶ୍ ଚ କକୁତ୍ସ୍ଥାତ୍ତୁ ସୁଯୋଧନଃ

ସେ ବିକୁକ୍ଷି ଏକଶ ଝଣା ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପନ୍ଦର ଓ ଦଶ ଝଣା ପୁଅ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ଥିଲେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ହେଉଛି ସୁୟୋଧନ ।

ତତଃ ପୃଥୁର୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵକଃ ପାର୍ଥିଵସ୍ ତଥା ଵିଶ୍ଵକସ୍ଯାର୍ଦ୍ରକୋ ଧୀମାନ୍ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ

ତାପରେ ପୃଥୁ, ଯିଏ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ରାଜା ବିଶ୍ୱକ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ବିଶ୍ୱକଙ୍କୁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ଆର୍ଦ୍ରକ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି ଯୁବନାଶ୍ୱ ।

ଶାବସ୍ତିଶ୍ ଚ ମହାତେଜା ଵଂଶକସ୍ତୁ ତତୋ ଽଭଵତ୍ ନିର୍ମିତା ଯେନ ଶାବସ୍ତୀ ଗୌଡଦେଶେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଶାବସ୍ତି, ଯିଏ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ସେ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାପରେ ବଂଶକ ହେଲେ । ବଂଶକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାବସ୍ତିମାନେ ଗୌଡ଼ଦେଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ।

ଵଂଶାଚ୍ଚ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଽଭୂତ୍ କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଧୁନ୍ଧୁଂ ହତ୍ଵା ମହାବଲମ୍

ବଂଶକଙ୍କୁ ବୃହଦଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱ । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମାରି ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମ ପାଇଲେ ।

ଧୁନ୍ଧୁମାରସ୍ଯ ତନଯାସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାଃ ଦୃଢାଶ୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଚଣ୍ଡାଶ୍ଵଃ କପିଲାଶ୍ଵଶ୍ ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ

ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଦୃଢ଼ାଶ୍ୱ, ଚଣ୍ଡାଶ୍ୱ ଓ କପିଳାଶ୍ୱ ।

ଦୃଢାଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରମୋଦସ୍ତୁ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ନିକୁମ୍ଭସ୍ତୁ ସଂହତାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ

ଦୃଢ଼ାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପ୍ରମୋଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ । ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କୁ ନିକୁମ୍ଭ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସଂହତାଶ୍ୱ ।

କୃଶାଶ୍ଵୋ ଽଥ ରଣାଶ୍ଵଶ୍ ଚ ସଂହତାଶ୍ଵାତ୍ମଜାଵୁଭୌ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ରଣାଶ୍ଵସ୍ଯ ମାନ୍ଧାତା ତସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ

ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କୁ କୃଶାଶ୍ୱ ଓ ରଣାଶ୍ୱ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ହେଲେ । ରଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ଧାତା ହେଲେ ।

ମାନ୍ଧାତୁଃ ପୁରୁକୁତ୍ସୋ ଽଭୂଦ୍ ଅମ୍ବରୀଷଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଶ୍ ଚ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାଃ

ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି ତିନିଜଣ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଅଂବରୀଷସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ଽପରଃ ସ୍ମୃତଃ ହରିତୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ହରିତାସ୍ତୁ ଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁବନାଶ୍ୱ । ତାଙ୍କୁ ହରିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ହରିତଙ୍କୁ ହରିତମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପକ୍ଷେ କ୍ଷତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ପୁରୁକୁତ୍ସସ୍ଯ ଦାଯାଦସ୍ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ଯୁର୍ ମହାଯଶାଃ

ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ । ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ମହାଖ୍ୟାତ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁ ।

ନର୍ମଦାଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସମ୍ଭୂତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧା ଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ସମ୍ଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ । ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପକ୍ଷେ କ୍ଷତ୍ରୋପେତାଃ ସମାଶ୍ରିତାଃ ସମ୍ଭୂତିରପରଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଅନରଣ୍ଯମଜୀଜନତ୍

ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ । ସମ୍ଭୂତି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁଅ ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ରାଵଣେନ ହତୋ ଯୋ ଽସୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଽନରଣ୍ଯସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ

ଯିଏ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବାବେଳେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ, ସେ ଅନରଣ୍ୟ । ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ।

ହର୍ଯଶ୍ଵାତ୍ତୁ ଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ଵସୁମନା ନୃପଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵଦ୍ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ଵା ଭଵଭାଵିତଃ

ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦୃଷଦ୍ବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ରାଜା ବସୁମନା ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭବଭାବିତ ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ବାନ ।

ପ୍ରସାଦାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମସୂନୋର୍ ଵୈ ତଣ୍ଡିନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶିଷ୍ଯତାମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦାଜ୍ଞଯା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ତଣ୍ଡିଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କଲେ ।

ଗଣୈଶ୍ଵର୍ଯମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵଭକ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ କଥଂ ଚୈଵାଶ୍ଵମେଧଂ ଵୈ କରୋମୀତି ଵିଚିନ୍ତଯନ୍

ସେ ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ଗଣମାନ୍ୟତା ଲାଭ କଲେ । ସେ କିପରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।

ଧନହୀନଶ୍ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତମ୍ ତଣ୍ଡିସଂଜ୍ଞଂ ଦ୍ଵିଜଂ ତସ୍ମାଲ୍ ଲବ୍ଧଵାନ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ । ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ତଣ୍ଡି ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଏହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଲାଭ କଲେ ।

ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ପୁରା ତେନ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଣ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତଣ୍ଡିର୍ମହେଶ୍ଵରମ୍

ପୁରୁଣା କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହଜାରଟି ନାମ କହିଥିଲେ; ସେହି ହଜାରଟି ନାମରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତଣ୍ଡିନ୍ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ଲବ୍ଧଵାନ୍ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଯୋନିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ତତସ୍ତସ୍ମାନ୍ନୃପୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତଣ୍ଡିନା କଥିତଂ ପୁରା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଣପତି ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ପରେ ତଣ୍ଡିନ୍ ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ, ତାହା ରାଜା ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥିଲେ।

ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତାଣ୍ଡିନା ବ୍ରହ୍ମଯୋନିନା

ହଜାରଟି ନାମ ଜପ କରି ସେ ଗଣପତି ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହଜାରଟି ନାମ ବ୍ରହ୍ମାଯୋନି ତଣ୍ଡିନ୍ କହିଥିଲେ।

କଥିତଂ ସର୍ଵଵେଦାର୍ଥସଂଚଯଂ ସୂତ ସୁଵ୍ରତ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଶୋଭନମ୍

ହେ ସୂତ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼, ସମସ୍ତ ବେଦର ଅର୍ଥ ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି; ତୁମେ ଶୁଭ ହଜାରଟି ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତସ୍ଯ ହରସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରସହସ୍ରଂ ତୁ ନାମ୍ନାଂ ଶୃଣୁତ ସୁଵ୍ରତାଃ

ହେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼ମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଅପାର ତେଜ ଥିବା ହରଙ୍କ ଏହି ଏକ ହଜାର ଆଠଟି ନାମ ଶୁଣ।

ଯଜ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍ ଓଁ ସ୍ଥିରଃ ସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରଭୁର୍ଭାନୁଃ ପ୍ରଵରୋ ଵରଦୋ ଵରଃ

ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଜପ କରି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଗଣପତି ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ: ଓଁ! ଦୃଢ଼, ଅଚଳ, ପ୍ରଭୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାତା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵକରୋ ଭଵଃ ଜଟୀ ଦଣ୍ଡୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ସର୍ଵଗଃ ସର୍ଵଭାଵନଃ

ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଭବ; ଜଟାଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଚୂଡ଼ାଧାରୀ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।

ହରିଶ୍ ଚ ହରିଣାକ୍ଷଶ୍ ଚ ସର୍ଵଭୂତହରଃ ସ୍ମୃତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ ଚ ନିଵୃତ୍ତିଶ୍ ଚ ଶାନ୍ତାତ୍ମା ଶାଶ୍ଵତୋ ଧ୍ରୁଵଃ

ହରି, ହରିଣାକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ହରିବା ପରିଚିତ; କ୍ରିୟା ଓ ବିରତି, ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମା, ଚିରନ୍ତନ, ଅଚଳ।