ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ ନଭଗଶ୍ ଚୈଵ ଧୃଷ୍ଣୁଃ ଶର୍ଯାତିରେଵ ଚ ନରିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ ଚ ଵୈ ଧୀମାନ୍ ନାଭାଗୋ ଽରିଷ୍ଟ ଏଵ ଚ

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନଭଗ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ଶର୍ୟାତି, ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନଭାଗ ଓ ଅରିଷ୍ଟ,

କରୂଷଶ୍ ଚ ପୃଷଧ୍ରଶ୍ ଚ ନଵୈତେ ମାନଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଇଲା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵରିଷ୍ଠା ଚ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ ଚ ଯା ପୁରା

କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର — ଏହି ନଉଜଣେ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଇଲା, ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।

ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵିଲା ପୁରା ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋସ୍ତ୍ଵତ୍ର ପ୍ରସାଦାନ୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ସେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ପୁନଃ ଶରଵଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵାଜ୍ଞଯା ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମାନଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମଵଂଶପ୍ରଵୃଦ୍ଧଯେ

ପୁନି, ଶରବଣ ଉପରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମନୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୁଅ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଜଣେ ଜିଅ ହେଲେ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋରଶ୍ଵମେଧେନ ଇଲା କିଂପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ଇଲା କିଂପୁରୁଷତ୍ଵେ ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ଇଲା କିମ୍ପୁରୁଷ ହେଲେ; ଏବଂ କିମ୍ପୁରୁଷ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାନ୍ତି।

ମାସମେକଂ ପୁମାନ୍ଵୀରଃ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ମାସମଭୂତ୍ପୁନଃ ଇଲା ବୁଧସ୍ଯ ଭଵନଂ ସୋମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚାଶ୍ରିତା

ଏକ ମାସ ପୁଅ ଭାବେ, ଆଉ ଏକ ମାସ ଜିଅ ଭାବେ ଥିଲେ। ଇଲା, ସୋମଙ୍କ ପୁଅ ବୁଧଙ୍କ ଘରେ ବାସ କଲେ।

ବୁଧେନାନ୍ତରମାସାଦ୍ଯ ମୈଥୁନାଯ ପ୍ରଵର୍ତିତା ସୋମପୁତ୍ରାଦ୍ବୁଧାଚ୍ଚାପି ଐଲୋ ଜଜ୍ଞେ ପୁରୂରଵାଃ

ବୁଧଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଇ, ସେ ମିଳନ କଲେ; ଏବଂ ସୋମପୁତ୍ର ବୁଧଙ୍କଠାରୁ ଏଇଲ ନାମକ ପୁରୂରବାସ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସୋମଵଂଶାଗ୍ରଜୋ ଧୀମାନ୍ ଭଵଭକ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋର୍ଵଂଶଵିସ୍ତାରଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତପୋଧନାଃ

ପୁରୂରବାସ୍, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ତପସ୍ୱୀମାନେ, ପରେ ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶର ବିସ୍ତାର କଥା କହିବି।

ପୁତ୍ରତ୍ରଯମଭୂତ୍ତସ୍ଯ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଉତ୍କଲଶ୍ ଚ ଗଯଶ୍ଚୈଵ ଵିନତାଶ୍ଵସ୍ତଥୈଵ ଚ

ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ: ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ।

ଉତ୍କଲସ୍ଯୋତ୍କଲଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିନତାଶ୍ଵସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମମ୍ ଗଯା ଗଯସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାତା ପୁରୀ ପରମଶୋଭନା

ଉତ୍କଳଙ୍କ ଦେଶ ଉତ୍କଳ ଥିଲା; ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କ ଦେଶ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଥିଲା; ଗୟାଙ୍କ ସହର, ଗୟା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା।

ସୁରାଣାଂ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଯସ୍ଯାଂ ପିତୄଣାଂ ଚ ସଦା ସ୍ଥିତିଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଜ୍ଯେଷ୍ଠଦାଯାଦୋ ମଧ୍ଯଦେଶମ୍ ଅଵାପ୍ତଵାନ୍

ସେହି ସହରରେ ଦେବମାନେ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମଧ୍ୟଦେଶ ପାଇଥିଲେ।

କନ୍ଯାଭାଵାଚ୍ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ନୈଵ ଭାଗମଵାପ୍ତଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠଵଚନାତ୍ ତ୍ଵାସୀତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ କୌଣସି କନ୍ୟା ନଥିବାରୁ ସେ ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ମହାତ୍ମା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବସିଲେ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ତତ୍ପୁରୂରଵସେ ପ୍ରାଦାଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାଯଶାଃ

ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଧର୍ମରାଜା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ପୁରୂରବାସ୍ଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେ ବିଶେଷ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ।

ମାନଵେଯୋ ମହାଭାଗଃ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋରଭଵଦ୍ଵୀରୋ ଵିକୁକ୍ଷିର୍ଧର୍ମଵିତ୍ତମଃ

ମାନବେୟ, ଯିଏ ନର ଓ ନାରୀ ଦୁହିଁର ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମହାଭାଗ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କର ଶୂର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ ବିକୁକ୍ଷି ।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ରଶତସ୍ଯାସୀଦ୍ ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ତତ୍ସୁତାଃ ଅଭୂଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କକୁତ୍ସ୍ଥଶ୍ ଚ କକୁତ୍ସ୍ଥାତ୍ତୁ ସୁଯୋଧନଃ

ସେ ବିକୁକ୍ଷି ଏକଶ ଝଣା ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପନ୍ଦର ଓ ଦଶ ଝଣା ପୁଅ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ଥିଲେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ହେଉଛି ସୁୟୋଧନ ।

ତତଃ ପୃଥୁର୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵକଃ ପାର୍ଥିଵସ୍ ତଥା ଵିଶ୍ଵକସ୍ଯାର୍ଦ୍ରକୋ ଧୀମାନ୍ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ

ତାପରେ ପୃଥୁ, ଯିଏ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ରାଜା ବିଶ୍ୱକ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ବିଶ୍ୱକଙ୍କୁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ଆର୍ଦ୍ରକ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି ଯୁବନାଶ୍ୱ ।

ଶାବସ୍ତିଶ୍ ଚ ମହାତେଜା ଵଂଶକସ୍ତୁ ତତୋ ଽଭଵତ୍ ନିର୍ମିତା ଯେନ ଶାବସ୍ତୀ ଗୌଡଦେଶେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଶାବସ୍ତି, ଯିଏ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ସେ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାପରେ ବଂଶକ ହେଲେ । ବଂଶକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାବସ୍ତିମାନେ ଗୌଡ଼ଦେଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ।

ଵଂଶାଚ୍ଚ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଽଭୂତ୍ କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଧୁନ୍ଧୁଂ ହତ୍ଵା ମହାବଲମ୍

ବଂଶକଙ୍କୁ ବୃହଦଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱ । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମାରି ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମ ପାଇଲେ ।

ଧୁନ୍ଧୁମାରସ୍ଯ ତନଯାସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାଃ ଦୃଢାଶ୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଚଣ୍ଡାଶ୍ଵଃ କପିଲାଶ୍ଵଶ୍ ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ

ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଦୃଢ଼ାଶ୍ୱ, ଚଣ୍ଡାଶ୍ୱ ଓ କପିଳାଶ୍ୱ ।

ଦୃଢାଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରମୋଦସ୍ତୁ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ନିକୁମ୍ଭସ୍ତୁ ସଂହତାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ

ଦୃଢ଼ାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପ୍ରମୋଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ । ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କୁ ନିକୁମ୍ଭ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସଂହତାଶ୍ୱ ।

କୃଶାଶ୍ଵୋ ଽଥ ରଣାଶ୍ଵଶ୍ ଚ ସଂହତାଶ୍ଵାତ୍ମଜାଵୁଭୌ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ରଣାଶ୍ଵସ୍ଯ ମାନ୍ଧାତା ତସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ

ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କୁ କୃଶାଶ୍ୱ ଓ ରଣାଶ୍ୱ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ହେଲେ । ରଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ଧାତା ହେଲେ ।

ମାନ୍ଧାତୁଃ ପୁରୁକୁତ୍ସୋ ଽଭୂଦ୍ ଅମ୍ବରୀଷଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଶ୍ ଚ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାଃ

ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି ତିନିଜଣ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଅଂବରୀଷସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ଽପରଃ ସ୍ମୃତଃ ହରିତୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ହରିତାସ୍ତୁ ଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁବନାଶ୍ୱ । ତାଙ୍କୁ ହରିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ହରିତଙ୍କୁ ହରିତମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପକ୍ଷେ କ୍ଷତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ପୁରୁକୁତ୍ସସ୍ଯ ଦାଯାଦସ୍ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ଯୁର୍ ମହାଯଶାଃ

ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ । ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ମହାଖ୍ୟାତ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁ ।

ନର୍ମଦାଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସମ୍ଭୂତିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧା ଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ସମ୍ଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ । ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଏତେ ହ୍ଯଙ୍ଗିରସଃ ପକ୍ଷେ କ୍ଷତ୍ରୋପେତାଃ ସମାଶ୍ରିତାଃ ସମ୍ଭୂତିରପରଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଅନରଣ୍ଯମଜୀଜନତ୍

ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ । ସମ୍ଭୂତି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁଅ ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ରାଵଣେନ ହତୋ ଯୋ ଽସୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଽନରଣ୍ଯସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ

ଯିଏ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବାବେଳେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ, ସେ ଅନରଣ୍ୟ । ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ।

ହର୍ଯଶ୍ଵାତ୍ତୁ ଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ଵସୁମନା ନୃପଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵଦ୍ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ଵା ଭଵଭାଵିତଃ

ହର୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦୃଷଦ୍ବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ରାଜା ବସୁମନା ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭବଭାବିତ ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ବାନ ।

ପ୍ରସାଦାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମସୂନୋର୍ ଵୈ ତଣ୍ଡିନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶିଷ୍ଯତାମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦାଜ୍ଞଯା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ତଣ୍ଡିଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କଲେ ।