ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଛାଯାଶାପାତ୍ ପଦଂ ଚୈକଂ ଯମସ୍ଯ କ୍ଲିନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍ ପୂଯଶୋଣିତସମ୍ପୂର୍ଣଂ କୃମୀଣାଂ ନିଚଯାନ୍ଵିତମ୍

ଛାୟାଙ୍କ ଶାପରେ, ଯମଙ୍କର ଏକ ପାଦ ଅସୁସ୍ଥ ହେଲା—ପୁପୁଣି ଓ ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୀଟମାନେ ଭରିଥିଲେ।

ସୋ ଽପି ଗୋକର୍ଣମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଫଲକେନାନିଲାଶନଃ ଆରାଧଯନ୍ମହାଦେଵଂ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷାଯୁତାଯୁତମ୍

ତାପରେ ସେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଯାଇ, ଫଳ ଛାଡ଼ି ବାୟୁ ଖାଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।

ଭଵପ୍ରସାଦାଦ୍ ଆଗତ୍ଯ ଲୋକପାଲତ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍ ପିତୄଣାମାଧିପତ୍ଯଂ ତୁ ଶାପମୋକ୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ

ଭବଙ୍କ କୃପାରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକପାଳ ପଦ, ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଏବଂ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।

ଲବ୍ଧଵାନ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାଚ୍ଛୂଲପାଣିନଃ ଅସହନ୍ତୀ ପୁରା ଭାନୋସ୍ ତେଜୋମଯମ୍ ଅନିନ୍ଦିତା

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ପୂର୍ବେ, ଭାନୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତେଜସ୍‌ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ରୂପଂ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସ୍ଵଦେହାତ୍ତୁ ଛାଯାଖ୍ଯାଂ ସା ତ୍ଵକଲ୍ପଯତ୍ ଵଡଵାରୂପମାସ୍ଥାଯ ତପସ୍ତେପେ ତୁ ସୁଵ୍ରତା

ତେଣୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ନିଜ ଦେହରୁ ଛାୟା ନାମକ ଜଣେ ତିଆରି କଲେ। ଘୋଡ଼ିର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କଲେ।

କାଲାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଛାଯାଂ ଛାଯାପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ଵଡଵାମଗମତ୍ସଂଜ୍ଞାମ୍ ଅଶ୍ଵରୂପେଣ ଭାସ୍କରଃ

ସମୟ ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ ଜାଣି, ଛାୟାଙ୍କ ଠାକୁରାଣୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଘୋଡ଼ା ଆକାର ଧରି, ଭଡବା ନାମକ ଛାୟାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

ଵଡଵା ଚ ତଦା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସଂଜ୍ଞା ତସ୍ମାଦ୍ଦିଵାକରାତ୍ ସୁଷୁଵେ ଚାଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ ଦେଵାନାଂ ତୁ ଭିଷଗ୍ଵରୌ

ତାପରେ ଭଡବା, ତ୍ୱଷ୍ଟାର କନ୍ୟା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ।

ଲିଖିତୋ ଭାସ୍କରଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସଂଜ୍ଞାପିତ୍ରା ମହାତ୍ମନା ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚକ୍ରଂ ତୁ ଯଦ୍ଘୋରଂ ମଣ୍ଡଲାଦ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ

ତାପରେ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ପିତା, ମହାତ୍ମା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମଣ୍ଡଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ତିଆରି କଲେ।

ନିର୍ମମେ ଭଗଵାଂସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ପ୍ରଧାନଂ ଦିଵ୍ଯମାଯୁଧମ୍ ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଶୁଭଂ ସୁଦର୍ଶନମିତି ସ୍ମୃତମ୍

ଭଗବାନ୍ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାକୁ ଶୁଭ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଲବ୍ଧଵାନ୍ ଭଗଵାଂଶ୍ଚକ୍ରଂ କୃଷ୍ଣଃ କାଲାଗ୍ନିସନ୍ନିଭମ୍ ମନୋସ୍ତୁ ପ୍ରଥମସ୍ଯାସନ୍ ନଵ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତତ୍ସମାଃ

ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ, କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚକ୍ର ପାଇଲେ। ଏବଂ ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କ ନଉଟି ପୁଅ ତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ ନଭଗଶ୍ ଚୈଵ ଧୃଷ୍ଣୁଃ ଶର୍ଯାତିରେଵ ଚ ନରିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ ଚ ଵୈ ଧୀମାନ୍ ନାଭାଗୋ ଽରିଷ୍ଟ ଏଵ ଚ

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନଭଗ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ଶର୍ୟାତି, ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନଭାଗ ଓ ଅରିଷ୍ଟ,

କରୂଷଶ୍ ଚ ପୃଷଧ୍ରଶ୍ ଚ ନଵୈତେ ମାନଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଇଲା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵରିଷ୍ଠା ଚ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ ଚ ଯା ପୁରା

କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର — ଏହି ନଉଜଣେ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଇଲା, ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।

ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵିଲା ପୁରା ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋସ୍ତ୍ଵତ୍ର ପ୍ରସାଦାନ୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ସେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ପୁନଃ ଶରଵଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵାଜ୍ଞଯା ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମାନଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମଵଂଶପ୍ରଵୃଦ୍ଧଯେ

ପୁନି, ଶରବଣ ଉପରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମନୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୁଅ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଜଣେ ଜିଅ ହେଲେ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋରଶ୍ଵମେଧେନ ଇଲା କିଂପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ଇଲା କିଂପୁରୁଷତ୍ଵେ ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ଇଲା କିମ୍ପୁରୁଷ ହେଲେ; ଏବଂ କିମ୍ପୁରୁଷ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାନ୍ତି।

ମାସମେକଂ ପୁମାନ୍ଵୀରଃ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ମାସମଭୂତ୍ପୁନଃ ଇଲା ବୁଧସ୍ଯ ଭଵନଂ ସୋମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚାଶ୍ରିତା

ଏକ ମାସ ପୁଅ ଭାବେ, ଆଉ ଏକ ମାସ ଜିଅ ଭାବେ ଥିଲେ। ଇଲା, ସୋମଙ୍କ ପୁଅ ବୁଧଙ୍କ ଘରେ ବାସ କଲେ।

ବୁଧେନାନ୍ତରମାସାଦ୍ଯ ମୈଥୁନାଯ ପ୍ରଵର୍ତିତା ସୋମପୁତ୍ରାଦ୍ବୁଧାଚ୍ଚାପି ଐଲୋ ଜଜ୍ଞେ ପୁରୂରଵାଃ

ବୁଧଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଇ, ସେ ମିଳନ କଲେ; ଏବଂ ସୋମପୁତ୍ର ବୁଧଙ୍କଠାରୁ ଏଇଲ ନାମକ ପୁରୂରବାସ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସୋମଵଂଶାଗ୍ରଜୋ ଧୀମାନ୍ ଭଵଭକ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋର୍ଵଂଶଵିସ୍ତାରଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତପୋଧନାଃ

ପୁରୂରବାସ୍, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ତପସ୍ୱୀମାନେ, ପରେ ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶର ବିସ୍ତାର କଥା କହିବି।

ପୁତ୍ରତ୍ରଯମଭୂତ୍ତସ୍ଯ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଉତ୍କଲଶ୍ ଚ ଗଯଶ୍ଚୈଵ ଵିନତାଶ୍ଵସ୍ତଥୈଵ ଚ

ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ: ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ।

ଉତ୍କଲସ୍ଯୋତ୍କଲଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିନତାଶ୍ଵସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମମ୍ ଗଯା ଗଯସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାତା ପୁରୀ ପରମଶୋଭନା

ଉତ୍କଳଙ୍କ ଦେଶ ଉତ୍କଳ ଥିଲା; ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କ ଦେଶ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଥିଲା; ଗୟାଙ୍କ ସହର, ଗୟା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା।

ସୁରାଣାଂ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଯସ୍ଯାଂ ପିତୄଣାଂ ଚ ସଦା ସ୍ଥିତିଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଜ୍ଯେଷ୍ଠଦାଯାଦୋ ମଧ୍ଯଦେଶମ୍ ଅଵାପ୍ତଵାନ୍

ସେହି ସହରରେ ଦେବମାନେ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମଧ୍ୟଦେଶ ପାଇଥିଲେ।

କନ୍ଯାଭାଵାଚ୍ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ନୈଵ ଭାଗମଵାପ୍ତଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠଵଚନାତ୍ ତ୍ଵାସୀତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ କୌଣସି କନ୍ୟା ନଥିବାରୁ ସେ ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ମହାତ୍ମା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବସିଲେ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ତତ୍ପୁରୂରଵସେ ପ୍ରାଦାଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାଯଶାଃ

ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଧର୍ମରାଜା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ପୁରୂରବାସ୍ଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେ ବିଶେଷ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ।

ମାନଵେଯୋ ମହାଭାଗଃ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋରଭଵଦ୍ଵୀରୋ ଵିକୁକ୍ଷିର୍ଧର୍ମଵିତ୍ତମଃ

ମାନବେୟ, ଯିଏ ନର ଓ ନାରୀ ଦୁହିଁର ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମହାଭାଗ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାଙ୍କର ଶୂର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ ବିକୁକ୍ଷି ।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ରଶତସ୍ଯାସୀଦ୍ ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ତତ୍ସୁତାଃ ଅଭୂଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କକୁତ୍ସ୍ଥଶ୍ ଚ କକୁତ୍ସ୍ଥାତ୍ତୁ ସୁଯୋଧନଃ

ସେ ବିକୁକ୍ଷି ଏକଶ ଝଣା ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପନ୍ଦର ଓ ଦଶ ଝଣା ପୁଅ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ଥିଲେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ହେଉଛି ସୁୟୋଧନ ।

ତତଃ ପୃଥୁର୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵକଃ ପାର୍ଥିଵସ୍ ତଥା ଵିଶ୍ଵକସ୍ଯାର୍ଦ୍ରକୋ ଧୀମାନ୍ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ

ତାପରେ ପୃଥୁ, ଯିଏ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ରାଜା ବିଶ୍ୱକ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ବିଶ୍ୱକଙ୍କୁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ଆର୍ଦ୍ରକ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି ଯୁବନାଶ୍ୱ ।

ଶାବସ୍ତିଶ୍ ଚ ମହାତେଜା ଵଂଶକସ୍ତୁ ତତୋ ଽଭଵତ୍ ନିର୍ମିତା ଯେନ ଶାବସ୍ତୀ ଗୌଡଦେଶେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଶାବସ୍ତି, ଯିଏ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ସେ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାପରେ ବଂଶକ ହେଲେ । ବଂଶକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାବସ୍ତିମାନେ ଗୌଡ଼ଦେଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ।

ଵଂଶାଚ୍ଚ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଽଭୂତ୍ କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ ଧୁନ୍ଧୁମାରତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଧୁନ୍ଧୁଂ ହତ୍ଵା ମହାବଲମ୍

ବଂଶକଙ୍କୁ ବୃହଦଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱ । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମାରି ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମ ପାଇଲେ ।

ଧୁନ୍ଧୁମାରସ୍ଯ ତନଯାସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାଃ ଦୃଢାଶ୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଚଣ୍ଡାଶ୍ଵଃ କପିଲାଶ୍ଵଶ୍ ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ

ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଦୃଢ଼ାଶ୍ୱ, ଚଣ୍ଡାଶ୍ୱ ଓ କପିଳାଶ୍ୱ ।