ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚକ୍ରେ ପୁରାଣଂ ଵୈ ପରାଶରଃ ଷଟ୍ପ୍ରକାରଂ ସମସ୍ତାର୍ଥସାଧକଂ ଜ୍ଞାନସଂଚଯମ୍

ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ପରାଶର ଛଅ ପ୍ରକାରର ଜ୍ଞାନର ସଂଗ୍ରହ, ସମସ୍ତ ଅର୍ଥକୁ ସାଧନ କରୁଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ ରଚନା କଲେ।

ଷଟ୍ସାହସ୍ରମିତଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦାର୍ଥେନ ଚ ସଂଯୁତମ୍ ଚତୁର୍ଥଂ ହି ପୁରାଣାନାଂ ସଂହିତାସୁ ସୁଶୋଭନମ୍

ଏହି ପୁରାଣରେ ଛଅ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ବେଦର ଅର୍ଥ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ। ଏହା ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ, ସଂହିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।

ଏଷ ଵଃ କଥିତଃ ସର୍ଵୋ ଵାସିଷ୍ଠାନାଂ ସମାସତଃ ପ୍ରଭଵଃ ଶକ୍ତିସୂନୋଶ୍ ଚ ପ୍ରଭାଵୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ଏଭଳି ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବସିଷ୍ଠମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ମହିମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଦିତ୍ଯଵଂଶଂ ସୋମସ୍ଯ ଵଂଶଂ ଵଂଶଵିଦାଂ ଵର ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ ରୋମହର୍ଷଣ

ହେ ରୋମହର୍ଷଣ, ବଂଶବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆମକୁ ଏବେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସୋମ ବଂଶ ବିଷୟରେ କହ।

ଅଦିତିଃ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରମ୍ ଆଦିତ୍ଯଂ କଶ୍ଯପାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ଯାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚୈଵାସୀଦ୍ ଭାର୍ଯା ତ୍ରଯମ୍ ଅଥାପରମ୍

ଅଦିତି ତାଙ୍କ ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ଆଦିତ୍ୟ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସେଇ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କର ତିନୋଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ପରେ ଆଉ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।

ସଂଜ୍ଞା ରାଜ୍ଞୀ ପ୍ରଭା ଛାଯା ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାସାଂ ଵଦାମି ଵଃ ସଂଜ୍ଞା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ଚ ସୁଷୁଵେ ସୂର୍ଯାନ୍ମନୁମନୁତ୍ତମମ୍

ସଂଜ୍ଞା, ରାଜ୍ଞୀ, ପ୍ରଭା ଓ ଛାୟା—ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ। ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ କହିବି। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ସଂଜ୍ଞା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଯମଂ ଚ ଯମୁନାଂ ଚୈଵ ରାଜ୍ଞୀ ରେଵତମେଵ ଚ ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାତମ୍ ଆଦିତ୍ଯାଚ୍ ଛାଯାଂ ସଂଜ୍ଞାପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍

ସେ ଯମ ଓ ଯମୁନା, ଏବଂ ରାଜ୍ଞୀ ରେବତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପ୍ରଭା, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଭାତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ସଂଜ୍ଞା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଛାୟାକୁ ରଖିଲେ।

ଛାଯା ଚ ତସ୍ମାତ୍ସୁଷୁଵେ ସାଵର୍ଣିଂ ଭାସ୍କରାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ତତଃ ଶନିଂ ଚ ତପତୀଂ ଵିଷ୍ଟିଂ ଚୈଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଛାୟା ତାପରେ ଭାସ୍କରଙ୍କଠାରୁ ସାବର୍ଣିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶନି, ତପତୀ ଓ ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଛାଯା ସ୍ଵପୁତ୍ରାଭ୍ଯଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ଚକ୍ରେ ମନୌ ତଦା ପୂର୍ଵୋ ମନୁର୍ନ ଚକ୍ଷାମ ଯମସ୍ତୁ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ

ସେବେଳେ, ଛାୟା ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ମନୁଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ପୂର୍ବ ମନୁ ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯମ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ—

ସଂତାଡଯାମାସ ରୁଷା ପାଦମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣମ୍ ଯମେନ ତାଡିତା ସା ତୁ ଛାଯା ଵୈ ଦୁଃଖିତାଭଵତ୍

ସେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଦ ଉଠାଇ ଛାୟାକୁ ମାଡ଼ିଲେ। ଯମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରହାରରେ ଛାୟା ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ଛାଯାଶାପାତ୍ ପଦଂ ଚୈକଂ ଯମସ୍ଯ କ୍ଲିନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍ ପୂଯଶୋଣିତସମ୍ପୂର୍ଣଂ କୃମୀଣାଂ ନିଚଯାନ୍ଵିତମ୍

ଛାୟାଙ୍କ ଶାପରେ, ଯମଙ୍କର ଏକ ପାଦ ଅସୁସ୍ଥ ହେଲା—ପୁପୁଣି ଓ ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୀଟମାନେ ଭରିଥିଲେ।

ସୋ ଽପି ଗୋକର୍ଣମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଫଲକେନାନିଲାଶନଃ ଆରାଧଯନ୍ମହାଦେଵଂ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷାଯୁତାଯୁତମ୍

ତାପରେ ସେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଯାଇ, ଫଳ ଛାଡ଼ି ବାୟୁ ଖାଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।

ଭଵପ୍ରସାଦାଦ୍ ଆଗତ୍ଯ ଲୋକପାଲତ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍ ପିତୄଣାମାଧିପତ୍ଯଂ ତୁ ଶାପମୋକ୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ

ଭବଙ୍କ କୃପାରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକପାଳ ପଦ, ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଏବଂ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।

ଲବ୍ଧଵାନ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାଚ୍ଛୂଲପାଣିନଃ ଅସହନ୍ତୀ ପୁରା ଭାନୋସ୍ ତେଜୋମଯମ୍ ଅନିନ୍ଦିତା

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ପୂର୍ବେ, ଭାନୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତେଜସ୍‌ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ରୂପଂ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସ୍ଵଦେହାତ୍ତୁ ଛାଯାଖ୍ଯାଂ ସା ତ୍ଵକଲ୍ପଯତ୍ ଵଡଵାରୂପମାସ୍ଥାଯ ତପସ୍ତେପେ ତୁ ସୁଵ୍ରତା

ତେଣୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ନିଜ ଦେହରୁ ଛାୟା ନାମକ ଜଣେ ତିଆରି କଲେ। ଘୋଡ଼ିର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କଲେ।

କାଲାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଛାଯାଂ ଛାଯାପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ଵଡଵାମଗମତ୍ସଂଜ୍ଞାମ୍ ଅଶ୍ଵରୂପେଣ ଭାସ୍କରଃ

ସମୟ ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ ଜାଣି, ଛାୟାଙ୍କ ଠାକୁରାଣୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଘୋଡ଼ା ଆକାର ଧରି, ଭଡବା ନାମକ ଛାୟାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

ଵଡଵା ଚ ତଦା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସଂଜ୍ଞା ତସ୍ମାଦ୍ଦିଵାକରାତ୍ ସୁଷୁଵେ ଚାଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ ଦେଵାନାଂ ତୁ ଭିଷଗ୍ଵରୌ

ତାପରେ ଭଡବା, ତ୍ୱଷ୍ଟାର କନ୍ୟା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ।

ଲିଖିତୋ ଭାସ୍କରଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସଂଜ୍ଞାପିତ୍ରା ମହାତ୍ମନା ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚକ୍ରଂ ତୁ ଯଦ୍ଘୋରଂ ମଣ୍ଡଲାଦ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ

ତାପରେ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ପିତା, ମହାତ୍ମା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମଣ୍ଡଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ତିଆରି କଲେ।

ନିର୍ମମେ ଭଗଵାଂସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ପ୍ରଧାନଂ ଦିଵ୍ଯମାଯୁଧମ୍ ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଶୁଭଂ ସୁଦର୍ଶନମିତି ସ୍ମୃତମ୍

ଭଗବାନ୍ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାକୁ ଶୁଭ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଲବ୍ଧଵାନ୍ ଭଗଵାଂଶ୍ଚକ୍ରଂ କୃଷ୍ଣଃ କାଲାଗ୍ନିସନ୍ନିଭମ୍ ମନୋସ୍ତୁ ପ୍ରଥମସ୍ଯାସନ୍ ନଵ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତତ୍ସମାଃ

ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ, କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚକ୍ର ପାଇଲେ। ଏବଂ ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କ ନଉଟି ପୁଅ ତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ ନଭଗଶ୍ ଚୈଵ ଧୃଷ୍ଣୁଃ ଶର୍ଯାତିରେଵ ଚ ନରିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ ଚ ଵୈ ଧୀମାନ୍ ନାଭାଗୋ ଽରିଷ୍ଟ ଏଵ ଚ

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନଭଗ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ଶର୍ୟାତି, ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନଭାଗ ଓ ଅରିଷ୍ଟ,

କରୂଷଶ୍ ଚ ପୃଷଧ୍ରଶ୍ ଚ ନଵୈତେ ମାନଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଇଲା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵରିଷ୍ଠା ଚ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ ଚ ଯା ପୁରା

କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର — ଏହି ନଉଜଣେ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଇଲା, ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।

ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵିଲା ପୁରା ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋସ୍ତ୍ଵତ୍ର ପ୍ରସାଦାନ୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ସେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ପୁନଃ ଶରଵଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵାଜ୍ଞଯା ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମାନଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମଵଂଶପ୍ରଵୃଦ୍ଧଯେ

ପୁନି, ଶରବଣ ଉପରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମନୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୁଅ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଜଣେ ଜିଅ ହେଲେ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋରଶ୍ଵମେଧେନ ଇଲା କିଂପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ଇଲା କିଂପୁରୁଷତ୍ଵେ ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ଇଲା କିମ୍ପୁରୁଷ ହେଲେ; ଏବଂ କିମ୍ପୁରୁଷ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାନ୍ତି।

ମାସମେକଂ ପୁମାନ୍ଵୀରଃ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ମାସମଭୂତ୍ପୁନଃ ଇଲା ବୁଧସ୍ଯ ଭଵନଂ ସୋମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚାଶ୍ରିତା

ଏକ ମାସ ପୁଅ ଭାବେ, ଆଉ ଏକ ମାସ ଜିଅ ଭାବେ ଥିଲେ। ଇଲା, ସୋମଙ୍କ ପୁଅ ବୁଧଙ୍କ ଘରେ ବାସ କଲେ।

ବୁଧେନାନ୍ତରମାସାଦ୍ଯ ମୈଥୁନାଯ ପ୍ରଵର୍ତିତା ସୋମପୁତ୍ରାଦ୍ବୁଧାଚ୍ଚାପି ଐଲୋ ଜଜ୍ଞେ ପୁରୂରଵାଃ

ବୁଧଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଇ, ସେ ମିଳନ କଲେ; ଏବଂ ସୋମପୁତ୍ର ବୁଧଙ୍କଠାରୁ ଏଇଲ ନାମକ ପୁରୂରବାସ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସୋମଵଂଶାଗ୍ରଜୋ ଧୀମାନ୍ ଭଵଭକ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋର୍ଵଂଶଵିସ୍ତାରଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତପୋଧନାଃ

ପୁରୂରବାସ୍, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ତପସ୍ୱୀମାନେ, ପରେ ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶର ବିସ୍ତାର କଥା କହିବି।

ପୁତ୍ରତ୍ରଯମଭୂତ୍ତସ୍ଯ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଉତ୍କଲଶ୍ ଚ ଗଯଶ୍ଚୈଵ ଵିନତାଶ୍ଵସ୍ତଥୈଵ ଚ

ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ: ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ।