ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଯଶସସ୍ତପସଶ୍ଚୈଵ କ୍ରୋଧୋ ନାଶକରଃ ସ୍ମୃତଃ ଅଲଂ ହି ରାକ୍ଷସୈର୍ ଦଗ୍ଧୈର୍ ଦୀନୈର୍ ଅନପରାଧିଭିଃ

କ୍ରୋଧ ଯଶ ଓ ତପସ୍ୟାକୁ ନଶ୍ଟ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁଃଖିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦହନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।

ସତ୍ରଂ ତେ ଵିରମତ୍ଵେତତ୍ କ୍ଷମାସାରା ହି ସାଧଵଃ ଏଵଂ ଵସିଷ୍ଠଵାକ୍ଯେନ ଶାକ୍ତେଯୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ

ତୁମର ଏହି ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କର; କ୍ଷମା ହେଉଛି ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ମୂଳ ଗୁଣ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାକ୍ତେୟ...

ଉପସଂହୃତଵାନ୍ ସତ୍ରଂ ସଦ୍ଯସ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯଗୌରଵାତ୍ ତତଃ ପ୍ରୀତଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ

...ସେଇ କଥାର ମାନ ରଖି, ସତ୍ୱରେ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କଲେ। ତାପରେ ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ ଖୁସି ହେଲେ।

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ ଚ ତଦା ସତ୍ରଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ ଵସିଷ୍ଠେନ ତୁ ଦତ୍ତାର୍ଘ୍ଯଃ କୃତାସନପରିଗ୍ରହଃ

ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ପରାଶରମୁଵାଚେଦଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ସ୍ଥିତଂ ମୁନିଃ ଵୈରେ ମହତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ ଗୁରୋର୍ ଅଦ୍ଯାଶ୍ରିତା କ୍ଷମା

ମୁନି ପୁଣି ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ପରାଶରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଗୁରୁଙ୍କ କଥାରେ ଆଜି ତୁମେ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁତା ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ।'

ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାତ୍ସମସ୍ତାନି ଭଵାଞ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଣି ଵେତ୍ସ୍ଯତି ସଂତତେର୍ମମ ନ ଛେଦଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନାପି ଯତଃ କୃତଃ

ଏହିପରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିପାରିବ; ମୋ ବଂଶର କେବେ ବିଛିନ୍ନ ହେବ ନାହିଁ, କାରଣ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ଭଙ୍ଗ ହେଇପାରିବ ନାହିଁ।

ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାନ୍ମହାଭାଗ ଦଦାମ୍ଯନ୍ଯଂ ମହାଵରମ୍ ପୁରାଣସଂହିତାକର୍ତା ଭଵାନ୍ଵତ୍ସ ଭଵିଷ୍ଯତି

ଏହିପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଉଛି: ତୁମେ, ପୁଅ, ପୁରାଣ ସଂହିତାର ରଚନାକାର ହେବ।

ଦେଵତାପରମାର୍ଥଂ ଚ ଯଥାଵଦ୍ଵେତ୍ସ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ଵା ନିଵୃତ୍ତୌ ଵା କର୍ମଣସ୍ ତେ ଽମଲା ମତିଃ

ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିମୁଖ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିପାରିବେ, କାରଣ ତୁମର କର୍ମ ପ୍ରତି ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଅଛି।

ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦସଂଦିଗ୍ଧା ତଵ ଵତ୍ସ ଭଵିଷ୍ଯତି ତତଶ୍ ଚ ପ୍ରାହ ଭଗଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠୋ ଵଦତାଂ ଵରଃ

ମୋର କୃପାରେ, ମୋର ପୁଅ, ତୁମର ବୁଝାମଣା ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। ଏହା ପରେ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ଭଗବାନ କହିଲେ।

ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନ ଯଦୁକ୍ତଂ ତେ ସର୍ଵମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ଅଥ ତସ୍ଯ ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ। ଏହା ପରେ, ସେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—

ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚକ୍ରେ ପୁରାଣଂ ଵୈ ପରାଶରଃ ଷଟ୍ପ୍ରକାରଂ ସମସ୍ତାର୍ଥସାଧକଂ ଜ୍ଞାନସଂଚଯମ୍

ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ପରାଶର ଛଅ ପ୍ରକାରର ଜ୍ଞାନର ସଂଗ୍ରହ, ସମସ୍ତ ଅର୍ଥକୁ ସାଧନ କରୁଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ ରଚନା କଲେ।

ଷଟ୍ସାହସ୍ରମିତଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦାର୍ଥେନ ଚ ସଂଯୁତମ୍ ଚତୁର୍ଥଂ ହି ପୁରାଣାନାଂ ସଂହିତାସୁ ସୁଶୋଭନମ୍

ଏହି ପୁରାଣରେ ଛଅ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ବେଦର ଅର୍ଥ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ। ଏହା ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ, ସଂହିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।

ଏଷ ଵଃ କଥିତଃ ସର୍ଵୋ ଵାସିଷ୍ଠାନାଂ ସମାସତଃ ପ୍ରଭଵଃ ଶକ୍ତିସୂନୋଶ୍ ଚ ପ୍ରଭାଵୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ଏଭଳି ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବସିଷ୍ଠମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ମହିମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଦିତ୍ଯଵଂଶଂ ସୋମସ୍ଯ ଵଂଶଂ ଵଂଶଵିଦାଂ ଵର ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ ରୋମହର୍ଷଣ

ହେ ରୋମହର୍ଷଣ, ବଂଶବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆମକୁ ଏବେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସୋମ ବଂଶ ବିଷୟରେ କହ।

ଅଦିତିଃ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରମ୍ ଆଦିତ୍ଯଂ କଶ୍ଯପାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ଯାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚୈଵାସୀଦ୍ ଭାର୍ଯା ତ୍ରଯମ୍ ଅଥାପରମ୍

ଅଦିତି ତାଙ୍କ ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ଆଦିତ୍ୟ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସେଇ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କର ତିନୋଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ପରେ ଆଉ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।

ସଂଜ୍ଞା ରାଜ୍ଞୀ ପ୍ରଭା ଛାଯା ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାସାଂ ଵଦାମି ଵଃ ସଂଜ୍ଞା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ଚ ସୁଷୁଵେ ସୂର୍ଯାନ୍ମନୁମନୁତ୍ତମମ୍

ସଂଜ୍ଞା, ରାଜ୍ଞୀ, ପ୍ରଭା ଓ ଛାୟା—ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ। ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ କହିବି। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ସଂଜ୍ଞା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଯମଂ ଚ ଯମୁନାଂ ଚୈଵ ରାଜ୍ଞୀ ରେଵତମେଵ ଚ ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାତମ୍ ଆଦିତ୍ଯାଚ୍ ଛାଯାଂ ସଂଜ୍ଞାପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍

ସେ ଯମ ଓ ଯମୁନା, ଏବଂ ରାଜ୍ଞୀ ରେବତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପ୍ରଭା, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଭାତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ସଂଜ୍ଞା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଛାୟାକୁ ରଖିଲେ।

ଛାଯା ଚ ତସ୍ମାତ୍ସୁଷୁଵେ ସାଵର୍ଣିଂ ଭାସ୍କରାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ତତଃ ଶନିଂ ଚ ତପତୀଂ ଵିଷ୍ଟିଂ ଚୈଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଛାୟା ତାପରେ ଭାସ୍କରଙ୍କଠାରୁ ସାବର୍ଣିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶନି, ତପତୀ ଓ ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଛାଯା ସ୍ଵପୁତ୍ରାଭ୍ଯଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ଚକ୍ରେ ମନୌ ତଦା ପୂର୍ଵୋ ମନୁର୍ନ ଚକ୍ଷାମ ଯମସ୍ତୁ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ

ସେବେଳେ, ଛାୟା ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ମନୁଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ପୂର୍ବ ମନୁ ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯମ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ—

ସଂତାଡଯାମାସ ରୁଷା ପାଦମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣମ୍ ଯମେନ ତାଡିତା ସା ତୁ ଛାଯା ଵୈ ଦୁଃଖିତାଭଵତ୍

ସେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଦ ଉଠାଇ ଛାୟାକୁ ମାଡ଼ିଲେ। ଯମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରହାରରେ ଛାୟା ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ଛାଯାଶାପାତ୍ ପଦଂ ଚୈକଂ ଯମସ୍ଯ କ୍ଲିନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍ ପୂଯଶୋଣିତସମ୍ପୂର୍ଣଂ କୃମୀଣାଂ ନିଚଯାନ୍ଵିତମ୍

ଛାୟାଙ୍କ ଶାପରେ, ଯମଙ୍କର ଏକ ପାଦ ଅସୁସ୍ଥ ହେଲା—ପୁପୁଣି ଓ ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୀଟମାନେ ଭରିଥିଲେ।

ସୋ ଽପି ଗୋକର୍ଣମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଫଲକେନାନିଲାଶନଃ ଆରାଧଯନ୍ମହାଦେଵଂ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷାଯୁତାଯୁତମ୍

ତାପରେ ସେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଯାଇ, ଫଳ ଛାଡ଼ି ବାୟୁ ଖାଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।

ଭଵପ୍ରସାଦାଦ୍ ଆଗତ୍ଯ ଲୋକପାଲତ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍ ପିତୄଣାମାଧିପତ୍ଯଂ ତୁ ଶାପମୋକ୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ

ଭବଙ୍କ କୃପାରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକପାଳ ପଦ, ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଏବଂ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।

ଲବ୍ଧଵାନ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାଚ୍ଛୂଲପାଣିନଃ ଅସହନ୍ତୀ ପୁରା ଭାନୋସ୍ ତେଜୋମଯମ୍ ଅନିନ୍ଦିତା

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ପୂର୍ବେ, ଭାନୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତେଜସ୍‌ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ରୂପଂ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସ୍ଵଦେହାତ୍ତୁ ଛାଯାଖ୍ଯାଂ ସା ତ୍ଵକଲ୍ପଯତ୍ ଵଡଵାରୂପମାସ୍ଥାଯ ତପସ୍ତେପେ ତୁ ସୁଵ୍ରତା

ତେଣୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ନିଜ ଦେହରୁ ଛାୟା ନାମକ ଜଣେ ତିଆରି କଲେ। ଘୋଡ଼ିର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କଲେ।

କାଲାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଛାଯାଂ ଛାଯାପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ଵଡଵାମଗମତ୍ସଂଜ୍ଞାମ୍ ଅଶ୍ଵରୂପେଣ ଭାସ୍କରଃ

ସମୟ ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ ଜାଣି, ଛାୟାଙ୍କ ଠାକୁରାଣୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଘୋଡ଼ା ଆକାର ଧରି, ଭଡବା ନାମକ ଛାୟାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

ଵଡଵା ଚ ତଦା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସଂଜ୍ଞା ତସ୍ମାଦ୍ଦିଵାକରାତ୍ ସୁଷୁଵେ ଚାଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ ଦେଵାନାଂ ତୁ ଭିଷଗ୍ଵରୌ

ତାପରେ ଭଡବା, ତ୍ୱଷ୍ଟାର କନ୍ୟା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ।

ଲିଖିତୋ ଭାସ୍କରଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସଂଜ୍ଞାପିତ୍ରା ମହାତ୍ମନା ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚକ୍ରଂ ତୁ ଯଦ୍ଘୋରଂ ମଣ୍ଡଲାଦ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ

ତାପରେ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ପିତା, ମହାତ୍ମା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମଣ୍ଡଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ତିଆରି କଲେ।

ନିର୍ମମେ ଭଗଵାଂସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ପ୍ରଧାନଂ ଦିଵ୍ଯମାଯୁଧମ୍ ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଶୁଭଂ ସୁଦର୍ଶନମିତି ସ୍ମୃତମ୍

ଭଗବାନ୍ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାକୁ ଶୁଭ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।