ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ମହାଭାଗାଂ ରକ୍ଷ ଵତ୍ସ ମହାମତେ ଅରୁନ୍ଧତୀଂ ଚ ପିତରଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ମମ ସର୍ଵଦା

ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସଦା ମୋ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ମହାମାନ୍ୟ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଓ ତୁମର ପିତା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।

ଅନ୍ଵଯଃ ସକଲୋ ଵତ୍ସ ମମ ସଂତାରିତସ୍ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରେଣ ଲୋକାଞ୍ଜଯତୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ସଦ୍ଭିଃ ସଦୈଵ ହି

ହେ ବାଳକ, ତୁମେ ମୋର ସମସ୍ତ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ, ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସଦା ସଜ୍ଜନମାନେ କହନ୍ତି।

ଈପ୍ସିତଂ ଵରଯେଶାନଂ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯଭିଵନ୍ଦ୍ଯେଶଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଶଙ୍କରମ୍

ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବାଛିବି; ମୁଁ ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଯିବି।

ଏଵଂ ପୁତ୍ରମୁପାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ସଦସି ଜଗାମ ପିତରଂ ଵଶୀ

ଏଭଳି ପୁଅକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସଭାରେ ଜଣେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

ଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ପିତରଂ ତଦାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯୈଵ ଶଙ୍କରମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଇଷ୍ଟାଭିଃ ଶାକ୍ତେଯଃ ଶଶିଭୂଷଣମ୍

ପିତାଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଏବଂ ଚୟିତ ଶବ୍ଦରେ ଶାକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଚନ୍ଦ୍ରଶିର ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵୋ ମନ୍ମଥାନ୍ଧକମର୍ଦନଃ ଅନୁଗୃହ୍ଯାଥ ଶାକ୍ତେଯଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ

ତାପରେ କାମ ଓ ଅନ୍ଧକାସୁରଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ମହାଦେବ ଖୁସି ହୋଇ, ଶାକ୍ତେୟଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ଗତେ ମହେଶ୍ଵରେ ସାଂବେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଦଦାହ ରାକ୍ଷସାନାଂ ତୁ କୁଲଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍

ମହେଶ୍ୱର ଯିବା ପରେ, ସାଂବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେର ବଂଶକୁ ଦହନ କଲେ।

ତଦାହ ପୌତ୍ରଂ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିଭିର୍ ଵୃତଃ ଅଲମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତକୋପେନ ତାତ ମନ୍ଯୁମିମଂ ଜହି

ତାପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠ, ମୁନିମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଥିବା, ତାଙ୍କର ପଉତାକୁ କହିଲେ: 'ଏତେ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧ ଦରକାର ନାହିଁ, ପୁଅ, ଏହି କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କର।'

ରାକ୍ଷସା ନାପରାଧ୍ଯନ୍ତି ପିତୁସ୍ ତେ ଵିହିତଂ ତଥା ମୂଢାନାମେଵ ଭଵତି କ୍ରୋଧୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ନ ହି

ରାକ୍ଷସମାନେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହାନ୍ତି; ଏହା ତୁମର ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହୋଇଛି। କ୍ରୋଧ ମାତ୍ର ମୂଢ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ।

ହନ୍ଯତେ ତାତ କଃ କେନ ଯତଃ ସ୍ଵକୃତଭୁକ୍ପୁମାନ୍ ସଂଚିତସ୍ଯାତିମହତା ଵତ୍ସ କ୍ଲେଶେନ ମାନଵୈଃ

କିଏ କାହାକୁ ମାରେ, ପୁଅ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ। ମାନବମାନେ ନିଜର ସଞ୍ଚିତ କର୍ମରେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଯଶସସ୍ତପସଶ୍ଚୈଵ କ୍ରୋଧୋ ନାଶକରଃ ସ୍ମୃତଃ ଅଲଂ ହି ରାକ୍ଷସୈର୍ ଦଗ୍ଧୈର୍ ଦୀନୈର୍ ଅନପରାଧିଭିଃ

କ୍ରୋଧ ଯଶ ଓ ତପସ୍ୟାକୁ ନଶ୍ଟ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁଃଖିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦହନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।

ସତ୍ରଂ ତେ ଵିରମତ୍ଵେତତ୍ କ୍ଷମାସାରା ହି ସାଧଵଃ ଏଵଂ ଵସିଷ୍ଠଵାକ୍ଯେନ ଶାକ୍ତେଯୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ

ତୁମର ଏହି ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କର; କ୍ଷମା ହେଉଛି ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ମୂଳ ଗୁଣ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାକ୍ତେୟ...

ଉପସଂହୃତଵାନ୍ ସତ୍ରଂ ସଦ୍ଯସ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯଗୌରଵାତ୍ ତତଃ ପ୍ରୀତଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ

...ସେଇ କଥାର ମାନ ରଖି, ସତ୍ୱରେ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କଲେ। ତାପରେ ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ ଖୁସି ହେଲେ।

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ ଚ ତଦା ସତ୍ରଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ ଵସିଷ୍ଠେନ ତୁ ଦତ୍ତାର୍ଘ୍ଯଃ କୃତାସନପରିଗ୍ରହଃ

ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ପରାଶରମୁଵାଚେଦଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ସ୍ଥିତଂ ମୁନିଃ ଵୈରେ ମହତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ ଗୁରୋର୍ ଅଦ୍ଯାଶ୍ରିତା କ୍ଷମା

ମୁନି ପୁଣି ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ପରାଶରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଗୁରୁଙ୍କ କଥାରେ ଆଜି ତୁମେ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁତା ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ।'

ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାତ୍ସମସ୍ତାନି ଭଵାଞ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଣି ଵେତ୍ସ୍ଯତି ସଂତତେର୍ମମ ନ ଛେଦଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନାପି ଯତଃ କୃତଃ

ଏହିପରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିପାରିବ; ମୋ ବଂଶର କେବେ ବିଛିନ୍ନ ହେବ ନାହିଁ, କାରଣ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ଭଙ୍ଗ ହେଇପାରିବ ନାହିଁ।

ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାନ୍ମହାଭାଗ ଦଦାମ୍ଯନ୍ଯଂ ମହାଵରମ୍ ପୁରାଣସଂହିତାକର୍ତା ଭଵାନ୍ଵତ୍ସ ଭଵିଷ୍ଯତି

ଏହିପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଉଛି: ତୁମେ, ପୁଅ, ପୁରାଣ ସଂହିତାର ରଚନାକାର ହେବ।

ଦେଵତାପରମାର୍ଥଂ ଚ ଯଥାଵଦ୍ଵେତ୍ସ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ଵା ନିଵୃତ୍ତୌ ଵା କର୍ମଣସ୍ ତେ ଽମଲା ମତିଃ

ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିମୁଖ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିପାରିବେ, କାରଣ ତୁମର କର୍ମ ପ୍ରତି ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଅଛି।

ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦସଂଦିଗ୍ଧା ତଵ ଵତ୍ସ ଭଵିଷ୍ଯତି ତତଶ୍ ଚ ପ୍ରାହ ଭଗଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠୋ ଵଦତାଂ ଵରଃ

ମୋର କୃପାରେ, ମୋର ପୁଅ, ତୁମର ବୁଝାମଣା ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। ଏହା ପରେ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ଭଗବାନ କହିଲେ।

ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନ ଯଦୁକ୍ତଂ ତେ ସର୍ଵମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ଅଥ ତସ୍ଯ ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ। ଏହା ପରେ, ସେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—

ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚକ୍ରେ ପୁରାଣଂ ଵୈ ପରାଶରଃ ଷଟ୍ପ୍ରକାରଂ ସମସ୍ତାର୍ଥସାଧକଂ ଜ୍ଞାନସଂଚଯମ୍

ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ପରାଶର ଛଅ ପ୍ରକାରର ଜ୍ଞାନର ସଂଗ୍ରହ, ସମସ୍ତ ଅର୍ଥକୁ ସାଧନ କରୁଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ ରଚନା କଲେ।

ଷଟ୍ସାହସ୍ରମିତଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦାର୍ଥେନ ଚ ସଂଯୁତମ୍ ଚତୁର୍ଥଂ ହି ପୁରାଣାନାଂ ସଂହିତାସୁ ସୁଶୋଭନମ୍

ଏହି ପୁରାଣରେ ଛଅ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ବେଦର ଅର୍ଥ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ। ଏହା ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ, ସଂହିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।

ଏଷ ଵଃ କଥିତଃ ସର୍ଵୋ ଵାସିଷ୍ଠାନାଂ ସମାସତଃ ପ୍ରଭଵଃ ଶକ୍ତିସୂନୋଶ୍ ଚ ପ୍ରଭାଵୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ଏଭଳି ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବସିଷ୍ଠମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ମହିମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଦିତ୍ଯଵଂଶଂ ସୋମସ୍ଯ ଵଂଶଂ ଵଂଶଵିଦାଂ ଵର ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ ରୋମହର୍ଷଣ

ହେ ରୋମହର୍ଷଣ, ବଂଶବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆମକୁ ଏବେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସୋମ ବଂଶ ବିଷୟରେ କହ।

ଅଦିତିଃ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରମ୍ ଆଦିତ୍ଯଂ କଶ୍ଯପାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ଯାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚୈଵାସୀଦ୍ ଭାର୍ଯା ତ୍ରଯମ୍ ଅଥାପରମ୍

ଅଦିତି ତାଙ୍କ ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ଆଦିତ୍ୟ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସେଇ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କର ତିନୋଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ପରେ ଆଉ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।

ସଂଜ୍ଞା ରାଜ୍ଞୀ ପ୍ରଭା ଛାଯା ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାସାଂ ଵଦାମି ଵଃ ସଂଜ୍ଞା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ଚ ସୁଷୁଵେ ସୂର୍ଯାନ୍ମନୁମନୁତ୍ତମମ୍

ସଂଜ୍ଞା, ରାଜ୍ଞୀ, ପ୍ରଭା ଓ ଛାୟା—ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ। ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ କହିବି। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ସଂଜ୍ଞା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଯମଂ ଚ ଯମୁନାଂ ଚୈଵ ରାଜ୍ଞୀ ରେଵତମେଵ ଚ ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାତମ୍ ଆଦିତ୍ଯାଚ୍ ଛାଯାଂ ସଂଜ୍ଞାପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍

ସେ ଯମ ଓ ଯମୁନା, ଏବଂ ରାଜ୍ଞୀ ରେବତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପ୍ରଭା, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଭାତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ସଂଜ୍ଞା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଛାୟାକୁ ରଖିଲେ।

ଛାଯା ଚ ତସ୍ମାତ୍ସୁଷୁଵେ ସାଵର୍ଣିଂ ଭାସ୍କରାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ତତଃ ଶନିଂ ଚ ତପତୀଂ ଵିଷ୍ଟିଂ ଚୈଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଛାୟା ତାପରେ ଭାସ୍କରଙ୍କଠାରୁ ସାବର୍ଣିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶନି, ତପତୀ ଓ ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଛାଯା ସ୍ଵପୁତ୍ରାଭ୍ଯଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ଚକ୍ରେ ମନୌ ତଦା ପୂର୍ଵୋ ମନୁର୍ନ ଚକ୍ଷାମ ଯମସ୍ତୁ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ

ସେବେଳେ, ଛାୟା ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ମନୁଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ପୂର୍ବ ମନୁ ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯମ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ—