ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଭଲ୍ଲାଵୀ ମଧୁପିଙ୍ଗଶ୍ଚ ଶ୍ଵେତକେତୁସ୍ତପୋନିଧିଃ ଉଶିକୋ ବୃହଦଶ୍ଵଶ୍ ଚ ଦେଵଲଃ କଵିରେଵ ଚ

ଭଲ୍ଲାବୀ, ମଧୁପିଙ୍ଗ, ଶ୍ୱେତକେତୁ, ତପୋନିଧି, ଉଶିକ, ବୃହଦଶ୍ୱ, ଦେବଳ ଏବଂ କବି।

ଶାଲିହୋତ୍ରୋ ଽଗ୍ନିଵେଶଶ୍ଚ ଯୁଵନାଶ୍ଵଃ ଶରଦ୍ଵସୁଃ ଛଗଲଃ କୁଣ୍ଡକର୍ଣଶ୍ ଚ କୁମ୍ଭଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଵାହକଃ

ଶାଳିହୋତ୍ର, ଅଗ୍ନିବେଶ, ଯୁବନାଶ୍ୱ, ଶରଦ୍ବସୁ, ଛଗଳ, କୁଣ୍ଡକର୍ଣ୍ଣ, କୁମ୍ଭ ଏବଂ ପ୍ରବାହକ।

ଉଲୂକୋ ଵିଦ୍ଯୁତଶ୍ଚୈଵ ମଣ୍ଡୂକୋ ହ୍ଯାଶ୍ଵଲାଯନଃ ଅକ୍ଷପାଦଃ କୁମାରଶ୍ ଚ ଉଲୂକୋ ଵତ୍ସ ଏଵ ଚ

ଉଲୂକ, ବିଦ୍ୟୁତ, ମଣ୍ଡୂକ, ଆଶ୍ୱଲାୟନ, ଅକ୍ଷପାଦ, କୁମାର, ଉଲୂକ ଏବଂ ବତ୍ସ।

କୁଶିକଶ୍ଚୈଵ ଗର୍ଭଶ୍ ଚ ମିତ୍ରଃ କୌରୁଷ୍ଯ ଏଵ ଚ ଶିଷ୍ଯାସ୍ତ୍ଵେତେ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵାଵର୍ତେଷୁ ଯୋଗିନାମ୍

କୁଶିକ, ଗର୍ଭ, ମିତ୍ର ଏବଂ କୌରୁଷ୍ୟ—ଏହେଁ ମହାତ୍ମା ଶିଷ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀ ପରମ୍ପରାରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵିମଲା ବ୍ରହ୍ମଭୂଯିଷ୍ଠା ଜ୍ଞାନଯୋଗପରାଯଣାଃ ଏତେ ପାଶୁପତାଃ ସିଦ୍ଧା ଭସ୍ମୋଦ୍ଧୂଲିତଵିଗ୍ରହାଃ

ଏମାନେ ନିର୍ମଳ, ବ୍ରହ୍ମରେ ସ୍ଥିତ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ଏହି ସିଦ୍ଧ ପାଶୁପତମାନେ ଭସ୍ମରେ ଢାକା।

ଶିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚୈତେଷାଂ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ପାଶୁପତଂ ଯୋଗଂ ରୁଦ୍ରଲୋକାଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ

ଏମାନଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶିଷ୍ୟମାନେ, ଶତେ ଏବଂ ହଜାରେ, ପାଶୁପତ ଯୋଗ ପାଇଁ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସ୍ଥିତ।

ଦେଵାଦଯଃ ପିଶାଚାନ୍ତାଃ ପଶଵଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ତେଷାଂ ପତିତ୍ଵାତ୍ସର୍ଵେଶୋ ଭଵଃ ପଶୁପତିଃ ସ୍ମୃତଃ

ଦେବତା ଠାରୁ ପିଶାଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ପାଶୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହେବାରୁ ଭବଙ୍କୁ ପାଶୁପତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ତେନ ପ୍ରଣୀତୋ ରୁଦ୍ରେଣ ପଶୂନାଂ ପତିନା ଦ୍ଵିଜାଃ ଯୋଗଃ ପାଶୁପତୋ ଜ୍ଞେଯଃ ପରାଵରଵିଭୂତଯେ

ଏହି ପାଶୁପତ ଯୋଗ, ଯାହାକୁ ରୁଦ୍ର ପ୍ରଣୀତ କରିଛନ୍ତି, ଦ୍ବିଜମାନେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଜଣାଯାଏ।

ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯୋଗସ୍ଥାନାନି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ କଲ୍ପିତାନି ଶିଵେନୈଵ ହିତାଯ ଜଗତାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ଯୋଗର ଯେଉଁ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଶିବେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ଦ୍ବିଜମାନେ।

ଗଲାଦଧୋ ଵିତସ୍ତ୍ଯା ଯନ୍ ନାଭେରୁପରି ଚୋତ୍ତମମ୍ ଯୋଗସ୍ଥାନମଧୋ ନାଭେର୍ ଆଵର୍ତଂ ମଧ୍ଯମଂ ଭ୍ରୁଵୋଃ

ଗଳା ତଳେ ଏକ ଭୁଜା ଦୂରିରେ ଯେଉଁଠି ନାଭି ଉପରେ ଅଛି, ସେଠି ଯୋଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ; ନାଭି ତଳେ ତଳସ୍ଥାନ, ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମ।

ସର୍ଵାର୍ଥଜ୍ଞାନନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଆତ୍ମନୋ ଯୋଗ ଉଚ୍ଯତେ ଏକାଗ୍ରତା ଭଵେଚ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଦା ତତ୍ପ୍ରସାଦତଃ

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ସାଧନା ଯାହା ଆତ୍ମା ପାଇଁ, ତାକୁ ଯୋଗ କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସଦା ଏକାଗ୍ରତା ମିଳେ।

ପ୍ରସାଦସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଯତ୍ ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈଃ କ୍ରମଶୋ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍

କୃପାର ଯେଉଁ ସ୍ୱରୂପ ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭୂତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ବିଜମାନେ, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବି ଏକଥା କହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନେ କ୍ରମେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଯୋଗଶବ୍ଦେନ ନିର୍ଵାଣଂ ମାହେଶଂ ପଦମୁଚ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ହେତୁରୃଷେର୍ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ

ଯୋଗ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିର୍ବାଣ ପଦ; ଏହାର କାରଣ ଋଷିଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ସେଇ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମିଳେ।

ଜ୍ଞାନେନ ନିର୍ଦହେତ୍ପାପଂ ନିରୁଧ୍ଯ ଵିଷଯାନ୍ ସଦା ନିରୁଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରିଯଵୃତ୍ତେସ୍ତୁ ଯୋଗସିଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି

ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପାପକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯେଉଁଠିକି ଆସକ୍ତି ହୁଏ, ସେଉଠାରୁ ଏହାକୁ ରୋକିବା ଦରକାର। ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଚଳନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଯୋଗର ସିଦ୍ଧି ହେବ।

ଯୋଗୋ ନିରୋଧୋ ଵୃତ୍ତେଷୁ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ସାଧନାନ୍ଯଷ୍ଟଧା ଚାସ୍ଯ କଥିତାନୀହ ସିଦ୍ଧଯେ

ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମନର ଚଳନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଯୋଗ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଠଟି ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଯମସ୍ତୁ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ନିଯମସ୍ ତଥା ତୃତୀଯମାସନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରାଣାଯାମସ୍ତତଃ ପରମ୍

ପ୍ରଥମେ ଯମ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ନିୟମ, ତୃତୀୟ ହେଉଛି ଆସନ, ତାପରେ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାଣାୟାମ।

ପ୍ରତ୍ଯାହାରଂ ପଞ୍ଚମୋ ଵୈ ଧାରଣା ଚ ତତଃ ପରା ଧ୍ଯାନଂ ସପ୍ତମମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ସମାଧିସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟମଃ ସ୍ମୃତଃ

ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ତାପରେ ଧାରଣା, ସପ୍ତମ ହେଉଛି ଧ୍ୟାନ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛି ସମାଧି।

ତପସ୍ଯୁପରମଶ୍ଚୈଵ ଯମ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ଅହିଂସା ପ୍ରଥମୋ ହେତୁର୍ ଯମସ୍ଯ ଯମିନାଂ ଵରାଃ

ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମିତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଯମ କୁହାଯାଏ। ଯମର ପ୍ରଥମ ମୂଳ ହେଉଛି ଅହିଂସା, ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବପ୍ରଥମ।

ସତ୍ଯମସ୍ତେଯମପରଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାପରିଗ୍ରହୌ ନିଯମସ୍ଯାପି ଵୈ ମୂଲଂ ଯମ ଏଵ ନ ସଂଶଯଃ

ସତ୍ୟ, ଚୋରି ନକରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଓ ଅପରିଗ୍ରହ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ନିୟମର ମୂଳ। ନିଶ୍ଚୟରେ, ଯମ ଏହାର ଆଧାର।

ଆତ୍ମଵତ୍ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ହିତାଯୈଵ ପ୍ରଵର୍ତନମ୍ ଅହିଂସୈଷା ସମାଖ୍ଯାତା ଯା ଚାତ୍ମଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧିଦା

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଳି ନିଜ ପ୍ରତି ଯେପରି ଭଲ କରାଯାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରିବାକୁ ଅହିଂସା କୁହାଯାଏ। ଏହା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ।

ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚାନୁମିତଂ ସ୍ଵାନୁଭୂତଂ ଯଥାର୍ଥତଃ କଥନଂ ସତ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ପରପୀଡାଵିଵର୍ଜିତମ୍

ଯାହା ଦେଖାଯାଇଛି, ଶୁଣାଯାଇଛି, ଅନୁମାନ କରାଯାଇଛି କିମ୍ବା ନିଜେ ଅନୁଭବ କରାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଯଥାର୍ଥ କଥା କହିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ନଦେବା—ଏହିଠାରେ ସତ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ନାଶ୍ଲୀଲଂ କୀର୍ତଯେଦେଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମିତି ଶ୍ରୁତିଃ ପରଦୋଷାନ୍ ପରିଜ୍ଞାଯ ନ ଵଦେଦିତି ଚାପରମ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅଶ୍ଳୀଳ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି। ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ଅନ୍ୟ ଏକ ନିୟମ।

ଅନାଦାନଂ ପରସ୍ଵାନାମ୍ ଆପଦ୍ଯପି ଵିଚାରତଃ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ତଦସ୍ତେଯଂ ସମାସତଃ

ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଅଚୌର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ମୈଥୁନସ୍ଯାପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ହି ମନୋଵାକ୍କାଯକର୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ମନ, କଥା ଓ କାୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ମୈଥୁନ ରହିତ ଅବସ୍ଥା, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

ଇହ ଵୈଖାନସାନାଂ ଚ ଵିଦାରାଣାଂ ଵିଶେଷତଃ ସଦାରାଣାଂ ଗୃହସ୍ଥାନଂ ତଥୈଵ ଚ ଵଦାମି ଵଃ

ଏଠି ମୁଁ ବିଶେଷଭାବେ ବୈଖାନସ, ବିଦାର, ସ୍ତ୍ରୀସହିତ ଥିବା ଓ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ କହୁଛି।

ସ୍ଵଦାରେ ଵିଧିଵତ୍କୃତ୍ଵା ନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚାନ୍ଯତଃ ସଦା ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମିତି ସ୍ମୃତମ୍

ନିଜ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀ ସ୍ତ୍ରୀସହ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଂଗମ କରି, ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ସଦା ଦୂରେ ରହିବା, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବିତ।

ମେଧ୍ଯା ସ୍ଵନାରୀ ସମ୍ଭୋଗଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ଏଵଂ ଗୃହସ୍ଥୋ ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନ ସଂଶଯଃ

ନିଜ ପବିତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀସହ ସଂଗମ ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ।

ଅହିଂସାପ୍ଯେଵମେଵୈଷା ଦ୍ଵିଜଗୁର୍ଵଗ୍ନିପୂଜନେ ଵିଧିନା ଯାଦୃଶୀ ହିଂସା ସା ତ୍ଵହିଂସା ଇତି ସ୍ମୃତା

ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜ, ଗୁରୁ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ହିଂସା ହୁଏ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଅହିଂସା ଭାବରେ ମନାଯାଏ।

ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସଦା ପରିତ୍ଯାଜ୍ଯାଃ ସଙ୍ଗଂ ନୈଵ ଚ କାରଯେତ୍ କୁଣପେଷୁ ଯଥା ଚିତ୍ତଂ ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସଦା ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ସଂଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପରି ମୃତଦେହ ସହ ମନ ଦୂରେ ରହେ, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରିବା ଉଚିତ।