ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅହୋ ମମାତ୍ର କାଠିନ୍ଯଂ ମନସୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ ପତିଂ ପ୍ରାଣସମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥିତା ଯତ୍ର କ୍ଷଣଂ ଯତଃ

ହାଁ, ମୋ ମନ କେତେ କଠୋର, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ପ୍ରାଣ ସମାନ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଏକ କ୍ଷଣ ରହିପାରିଛି।

ଵସିଷ୍ଠାଶ୍ଵତ୍ଥମାଶ୍ରିତ୍ଯ ହ୍ଯ୍ ଅମୃତା ତୁ ଯଥା ଲତା ନିର୍ମୂଲାପ୍ଯମୃତା ଭର୍ତ୍ରା ତ୍ଯକ୍ତା ଦୀନା ସ୍ଥିତାପ୍ଯହମ୍

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପରେ ଲତା ଯେପରି ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ହୋଇଯାଇଛି, ଯଦିଓ ମୂଳ ଛିଣ୍ଡାଯାଇଛି; ସ୍ୱାମୀ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବାରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି।

ସ୍ନୁଷାଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯୈଵ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ ତଦା ଚକ୍ରେ ମତିଂ ଧୀମାନ୍ ଯାତୁଂ ସ୍ଵାଶ୍ରମମାଶ୍ରମୀ

ଝିଅଘରୁଆର କଥା ଶୁଣି, ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ସଭାର୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠଃ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ କ୍ଷଣାତ୍ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ଚ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ସଂଵିଵେଶ ସ ଚିନ୍ତଯନ୍

ଅତି କଷ୍ଟରେ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ଭଗବାନ୍ ବଶିଷ୍ଠ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।

ସା ଗର୍ଭଂ ପାଲଯାମାସ କଥଂଚିନ୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ କୁଲସଂଧାରଣାର୍ଥାଯ ଶକ୍ତିପତ୍ନୀ ପତିଵ୍ରତା

ଶକ୍ତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବଂଶ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କିପରି ହେଉ ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

ତତଃ ସାସୂତ ତନଯଂ ଦଶମେ ମାସି ସୁପ୍ରଭମ୍ ଶକ୍ତିପତ୍ନୀ ଯଥା ଶକ୍ତିଂ ଶକ୍ତିମନ୍ତମରୁନ୍ଧତୀ

ତାପରେ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦଶମ ମାସରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେପରି ଅରୁନ୍ଧତୀ ତାଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ଅସୂତ ସା ଦିତିର୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଯଥା ସ୍ଵାହା ଗୁହଂ ସୁତମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଯଥାରଣିଃ ପତ୍ନୀ ଶକ୍ତେଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପରାଶରମ୍

ସେ ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେପରି ଦିତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସ୍ୱାହା ଗୁହାଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଗ୍ନିକୁ ଅରଣିରୁ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ଯଦା ତଦା ଶକ୍ତିସୂନୁର୍ ଅଵତୀର୍ଣୋ ମହୀତଲେ ଶକ୍ତିସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଦା ଦୁଃଖଂ ପିତୄଣାଂ ସମତାଂ ଯଯୌ

ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ, ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ସହ ସମତା ଅନୁଭବ କଲେ।

ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ଆଦିତ୍ଯୈର୍ ଇଵ ଭାସ୍କରଃ ରରାଜ ପିତୃଲୋକସ୍ଥୋ ଵାସିଷ୍ଠୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ପିତୃଲୋକରେ ବାସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହ ରହି, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେପରି ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତିଶୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

ଜଗୁସ୍ତଦା ଚ ପିତରୋ ନନୃତୁଶ୍ ଚ ପିତାମହାଃ ପ୍ରପିତାମହାଶ୍ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ହ୍ଯ୍ ଅଵତୀର୍ଣେ ପରାଶରେ

ତାପରେ ପିତୃମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରାଶରଙ୍କ ଅବତାରରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

ଯେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଭୂମୌ ନନୃତୁର୍ ଦିଵି ଦେଵତାଃ ପୁଷ୍କରାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ସସୃଜୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ ଖେଚରାଃ

ଯେମାନେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ପୁଷ୍କର ଆଦି ଖେଚରମାନେ ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ।

ପୁରେଷୁ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ପ୍ରଣାଦଂ ଵିଷମଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାଶ୍ ଚ ମୁନଯଃ ସମୂହୁର୍ହର୍ଷସଂତତିମ୍

ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଧ୍ୱନି କଲେ, ଏବଂ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।

ଅଵତୀର୍ଣୋ ଯଥା ହ୍ଯଣ୍ଡାଦ୍ ଭାନୁଃ ସୋ ଽପି ପରାଶରଃ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରୋ ମେଘଜାଲାଦ୍ଦିଵାକରଃ

ଯେପରି ଡିଁଡାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେପରି ପରାଶର ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିମୁହଁ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଯେପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ଉଦୟ ହୁଏ।

ସୁଖଂ ଚ ଦୁଃଖମଭଵଦ୍ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାସ୍ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ପତିଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ମୁନେସ୍ତଥା

ଅଦୃଶ୍ୟାନ୍ତୀଙ୍କୁ ଏକାଥିରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଦୁହିଁଟି ଆସିଲା, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଖି ଏବଂ ପତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯେପରି ଅରୁନ୍ଧତୀ ମହାମୁନିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତନଯଂ ବାଲା ପରାଶରମତିଦ୍ଯୁତିମ୍ ଲଲାପ ଵିହ୍ଵଲା ବାଲା ସନ୍ନକଣ୍ଠୀ ପପାତ ଚ

ତାଙ୍କ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁଅ ପରାଶରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଯୁବତୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଗଳା ଅଟକି ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ସା ପରାଶରମହୋ ମହାମତିଂ ଦେଵଦାନଵଗଣୈଶ୍ ଚ ପୂଜିତମ୍ ଜାତମାତ୍ରମ୍ ଅନଘଂ ଶୁଚିସ୍ମିତା ବୁଧ୍ଯ ସାଶ୍ରୁନଯନା ଲଲାପ ଚ

ସେ ଶୁଭ୍ର ହସ ଓ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ଜନ୍ମମାତ୍ର ପରାଶରଙ୍କୁ, ଯିଏ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ନିର୍ମଳ ଓ ଦେବ-ଦାନବମାନେ ପୂଜିଥିବା, ସ୍ତୁତି କଲେ।

ହା ଵସିଷ୍ଠସୁତ କୁତ୍ରଚିଦ୍ଗତଃ ପଶ୍ଯ ପୁତ୍ରମନଘଂ ତଵାତ୍ମଜମ୍ ତ୍ଯଜ୍ଯ ଦୀନଵଦନାଂ ଵନାନ୍ତରେ ପୁତ୍ରଦର୍ଶନପରାମିମାଂ ପ୍ରଭୋ

"ହେ ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଅଛ, ତୁମର ନିର୍ମଳ ପୁଅ, ତୁମର ଆତ୍ମଜକୁ ଦେଖ! ମୋତେ, ଏହି ଦୁଃଖିତ ମୁହଁ ଓ ପୁଅକୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ଅରଣ୍ୟରେ ଯାଇଛ, ପ୍ରଭୁ!"

ଶକ୍ତେ ସ୍ଵଂ ଚ ସୁତଂ ପଶ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଷଣ୍ମୁଖମ୍ ଯଥା ମହେଶ୍ଵରୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ ସଗଣୋ ହୃଷିତାନନଃ

"ହେ ଶକ୍ତି, ତୁମେ ତୁମର ଛଅମୁହଁ ଥିବା ପୁଅକୁ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦେଖ, ଯେପରି ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ ମୁଖରେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଦେଖିଥିଲେ।"

ଅଥ ତସ୍ଯାସ୍ତଦାଲାପଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ନୁଷାମୁଵାଚେଦଂ ମା ରୋଦୀର୍ ଇତି ଦୁଃଖିତଃ

ତାପରେ ମହାମୁନି ବାସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ସ୍ନୁଷାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, "ମୁଁ ରଉନାହଁ" ବୋଲି କହିଲେ।

ଆଜ୍ଞଯା ତସ୍ଯ ସା ଶୋକଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ କୁଲାଙ୍ଗନା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହ୍ଯପାଲଯଦ୍ବାଲଂ ବାଲା ବାଲମୃଗେକ୍ଷଣା

ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେ ଗୃହଣୀ ତାଙ୍କ ଶୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜେ ଯୁବତୀ ଓ ମୃଗନୟନୀ ହୋଇ, ଶିଶୁ ପରାଶରଙ୍କୁ ଦୟାରେ ପାଳନ କଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମବଲାଂ ପ୍ରାହ ମଙ୍ଗଲାଭରଣୈର୍ ଵିନା ଆସୀନାମାକୁଲାଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣାମ୍

ତାଙ୍କୁ ଯୁବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ, ମଙ୍ଗଳ ଭୂଷଣ ବିନା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଥିବା, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ସହ ବସିଥିବା ଦେଖି, ସେ କଥା କହିଲେ।

ଅମ୍ବ ମଙ୍ଗଲଵିଭୂଷଣୈର୍ ଵିନା ଦେହଯଷ୍ଟିରନଘେ ନ ଶୋଭତେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତଵାଦ୍ଯ କାରଣଂ ଚନ୍ଦ୍ରବିଂବରହିତେଵ ଶର୍ଵରୀ

"ମା, ମଙ୍ଗଳ ଭୂଷଣ ବିନା ତୁମର ନିର୍ମଳ ଦେହ ରୂପ ହରାଇଛି। ଆଜି ତୁମେ ଏହାର କାରଣ କହିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ରାତି ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏ।"

ମାତର୍ମାତଃ କଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମଙ୍ଗଲାଭରଣାନି ଵୈ ଆସୀନା ଭର୍ତୃହୀନେଵ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଶୋଭନେ

"ମା, କିପରି ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ଭୂଷଣ ଛାଡ଼ି ବସିଛ, ଯେପରି ପତି ବିହୀନା ଜଣେ ନାରୀ? ଶୋଭାବତୀ, ତୁମେ ଏହା କାହିଁକି ହେଲା କହିବା ଉଚିତ।"

ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯ ସା ନ କିଂଚିଦ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପୁତ୍ରଂ ଶୁଭଂ ଵା ଯଦି ଵେତରତ୍

ପୁଅଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଅଦୃଶ୍ୟନ୍ତୀ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ମଧ୍ୟ ପୁଅକୁ କହିଲେ ନାହିଁ।

ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଶାକ୍ତେଯୋ ଭଗଵାନ୍ମମ ମାତଃ କୁତ୍ର ମହାତେଜାଃ ପିତା ଵଦ ଵଦେତି ତାମ୍

ତାପରେ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ପୁଣି ଅଦୃଶ୍ୟନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମା, ଆମ ପିତା ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? କହ, ମୋତେ କହ।'

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁରୋଦ ସା ଵାକ୍ଯଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯାତୀଵ ଵିହ୍ଵଲା ଭକ୍ଷିତୋ ରକ୍ଷସା ତାତସ୍ ତଵେତି ନିପପାତ ଚ

ପୁଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାନ୍ଦି କହିଲେ, 'ତୋର ବାପାକୁ ରାକ୍ଷସ ଖାଇଦେଇଛି,' ବୋଲି ଭୂମିରେ ଢେଲିପଡ଼ିଲେ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠୋ ଽପି ପପାତ ଭୂମୌ ପୌତ୍ରସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସ ରୁଦନ୍ଦଯାଲୁଃ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଚାଶ୍ରମଵାସିନସ୍ତଦା ମୁନେର୍ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମୁନୀଶ୍ଵରାଶ୍ ଚ

ନାତିଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଭୂମିରେ ଢେଲିପଡ଼ିଲେ। ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଆଶ୍ରମର ଋଷିମାନେ ଓ ବସିଷ୍ଠ ସହ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ଭକ୍ଷିତୋ ରକ୍ଷସା ମାତୁଃ ପିତା ତଵ ମୁଖାଦିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରାଶରୋ ଧୀମାନ୍ ପ୍ରାହ ଚାସ୍ରାଵିଲେକ୍ଷଣଃ

ମାଆଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାପାକୁ ରାକ୍ଷସ ଖାଇଦେଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ପରାଶର ଲୁହେ ଭରିତ ଚକ୍ଷୁରେ କହିଲେ।

ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵଦେଵେଶଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ କ୍ଷଣେନ ମାତଃ ପିତରଂ ଦର୍ଶଯାମୀତି ମେ ମତିଃ

'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମକୁ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖେଇଦେବି—ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ।'