ତଦା ତସ୍ଯ ସ୍ନୁଷା ପ୍ରାହ ପତ୍ନୀ ଶକ୍ତେର୍ମହାମୁନିମ୍ ଵସିଷ୍ଠଂ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରୁଦନ୍ତୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲା
ସେବେଳେ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଜଣେ ଝିଅ, ତାଙ୍କର ଜଣେ ବହୁ, ଭୟରେ କନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ମହାମୁନି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵ ଦେହମ୍ ଇଦଂ ଶୁଭମ୍ ପାଲଯସ୍ଵ ଵିଭୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଵ ପୌତ୍ରଂ ମମାତ୍ମଜମ୍
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପବିତ୍ର ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୋ ପୁଅ, ଅର୍ଥାତ୍ ଆପଣଙ୍କର ପଉତିକୁ ଦେଖିପାଇଁ ଆପଣ ଜୀବନ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ।
ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦେହମେତତ୍ସୁଶୋଭନମ୍ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ମମ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ ଶକ୍ତିଜୋ ଯତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଶୋଭାମୟ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୋର ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ସମସ୍ତ କାମ ସାଧନ କରିପାରିବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଥ ଧର୍ମଜ୍ଞା କରାଭ୍ଯାଂ କମଲେକ୍ଷଣା ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରଂ ନତ୍ଵା ନେତ୍ରେ ସଂମୃଜ୍ଯ ଵାରିଣା
ଏଭଳି କହି, ଧର୍ମକୁ ବୁଝୁଥିବା, କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଝିଅ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ହାତରେ ଉଠାଇ, ପାଦେ ପଡ଼ି, ଜଳରେ ତାଙ୍କର ଆଖି ପୋଛିଦେଲେ।
ଦୁଃଖିତାପି ପରିତ୍ରାତୁଂ ଶ୍ଵଶୁରଂ ଦୁଃଖିତଂ ତଦା ଅରୁନ୍ଧତୀଂ ଚ କଲ୍ଯାଣୀଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ଦୁଃଖିତାମ୍
ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଶୁଭ ଅରୁଣ୍ଧତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ସ୍ନୁଷାଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠ ଉତ୍ଥାଯ ଭୂତଲାତ୍ ସଂଜ୍ଞାମଵାପ୍ଯ ଚାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ସା ପପାତ ସୁଦୁଃଖିତା
ବହୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଭୂମିରୁ ଉଠିଲେ, ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅରୁନ୍ଧତୀ କରାଭ୍ଯାଂ ତାଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯାସ୍ରାକୁଲେକ୍ଷଣାମ୍ ରୁରୋଦ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲୋ ଭାର୍ଯଯା ସୁତଵତ୍ସଲଃ
ଅରୁଣ୍ଧତୀ ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଥିବା ବସ୍ଥାରେ, ହାତ ଦେଇ ସେଉଁଠିକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପୁଅ ପରି ଭଲପାଉଥିବା, କନ୍ଦିଲେ।
ଅଥ ନାଭ୍ଯଂବୁଜେ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଯଥା ତସ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ ଆସୀନୋ ଗର୍ଭଶଯ୍ଯାଯାଂ କୁମାର ଋଚମାହ ସଃ
ତାପରେ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିର କମଳରେ ଚାରିମୁହଁ ଥାନ୍ତି, ସେପରି ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଏକ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତତୋ ନିଶମ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠ ଋଚମାଦରାତ୍ କେନୋକ୍ତମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ତଦାତିଷ୍ଠତ୍ସମାହିତଃ
ଏହା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହି ମନ୍ତ୍ର କିଏ କହିଲେ?' ବୋଲି ମନ ଏକାଗ୍ର କଲେ।
ଵ୍ଯୋମାଙ୍ଗଣସ୍ଥୋ ଽଥ ହରିଃ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣଃ ଵସିଷ୍ଠମାହ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଘୃଣଯା ସ ଘୃଣାନିଧିଃ
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଥିବା, କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ହରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମା ଏବଂ କରୁଣାର ନିଧି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦୟା ସହ କହିଲେ।
ଭୋ ଵତ୍ସ ଵତ୍ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଵସିଷ୍ଠ ସୁତଵତ୍ସଲ ତଵ ପୌତ୍ରମୁଖାମ୍ଭୋଜାଦ୍ ଋଗ୍ ଏଷାଦ୍ଯ ଵିନିଃସୃତା
ହେ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ, ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତି ମମତା ଥିବା, ତୁମର ପଉତିର କମଳମୁଖରୁ ଏହି ବେଦମନ୍ତ୍ର ବାହାରିଛି।
ମତ୍ସମସ୍ତଵ ପୌତ୍ରୋ ଽସୌ ଶକ୍ତିଜଃ ଶକ୍ତିମାନ୍ମୁନେ ତସ୍ମାଦୁତ୍ତିଷ୍ଠ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଶୋକଂ ବ୍ରହ୍ମସୁତୋତ୍ତମ
ହେ ମୁନି, ଏହି ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମର ପଉତି, ମୋର ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତେଣୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଉଠ।
ରୁଦ୍ରଭକ୍ତଶ୍ ଚ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ରୁଦ୍ରପୂଜାପରାଯଣଃ ରୁଦ୍ରଦେଵପ୍ରଭାଵେଣ କୁଲଂ ତେ ସଂତରିଷ୍ଯତି
ସେ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ରୁଦ୍ରପୂଜାରେ ଲିନ; ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ବଂଶ ରକ୍ଷିତ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଘୃଣୀ ଵିପ୍ରଂ ଭଗଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ଵସିଷ୍ଠଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଏଭଳି କହି, ଦୟାଳୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭଗବାନ୍, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାରିଜେକ୍ଷଣମ୍ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ମହାତେଜାଃ ପସ୍ପର୍ଶୋଦରମାଦରାତ୍
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆଦର ସହିତ ଗର୍ଭକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ହା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରେତି ପପାତ ଚ ସୁଦୁଃଖିତଃ ଲଲାପାରୁନ୍ଧତୀ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତଦାସୌ ରୁଦତୀଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
'ହା ପୁଅ, ପୁଅ' ବୋଲି ବହୁ ଦୁଃଖରେ କନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅରୁଣ୍ଧତୀଙ୍କୁ କନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।
ସ୍ଵପୁତ୍ରଂ ଚ ସ୍ମରନ୍ ଦୁଃଖାତ୍ ପୁନରେହ୍ଯେହି ପୁତ୍ରକ ତଵ ପୁତ୍ରମିମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୋ ଶକ୍ତେ କୁଲଧାରଣମ୍
ନିଜ ପୁଅକୁ ମନେ ପକାଇ, ଦୁଃଖରେ ପୁଣି କହିଲେ, 'ଆସ, ଆସ, ପୁଅ! ଦେଖ, ହେ ଶକ୍ତି, ତୁମର ପୁଅ ବଂଶର ଧାରକ।'
ତଵାନ୍ତିକଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ତଵ ମାତ୍ରା ନ ସଂଶଯଃ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରୁଦନ୍ଵିପ୍ର ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯାରୁନ୍ଧତୀଂ ତଦା
'ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ଓ ତୁମ ମାଆ ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଯିବି।' ଏଭଳି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅରୁଣ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ପପାତ ତାଡଯନ୍ତୀଵ ସ୍ଵସ୍ଯ କୁକ୍ଷୀ କରେଣ ଵୈ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀ ଜଘାନାଥ ଶକ୍ତିଜସ୍ଯାଲଯଂ ଶୁଭା
ସେ ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ପେଟକୁ ମାରିଥିଲେ, ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶକ୍ତିଙ୍କ ଭଲ ଜଣେ ଝିଅ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ଶକ୍ତିଙ୍କ ଘରକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ସ୍ଵୋଦରଂ ଦୁଃଖିତା ଭୂମୌ ଲଲାପ ଚ ପପାତ ଚ ଅରୁନ୍ଧତି ତଦା ଭୀତା ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ମହାମତିଃ
ସେ ଦୁଃଖରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଏବଂ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଭୟ ପାଇଲେ।
ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ସ୍ନୁଷାଂ ବାଲାମ୍ ଊଚତୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲୌ
ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଝିଅଘରୁଆକୁ ଉଠେଇ ଦେଲେ ଏବଂ କଥା କହିଲେ।
ଵିଚାରମୁଗ୍ଧେ ତଵ ଗର୍ଭମଣ୍ଡଲଂ କରାଂବୁଜାଭ୍ଯାଂ ଵିନିହତ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍ କୁଲଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସମସ୍ତମପ୍ଯହୋ ନିହନ୍ତୁମାର୍ଯେ କଥମୁଦ୍ଯତା ଵଦ
ହେ ଭ୍ରମିତା, ତୁମେ କାହିଁକି ତୁମ ହସ୍ତପଦମ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଗର୍ଭକୁ ମାରିଛ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛ? ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ଏହି କାମ ପାଇଁ କିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲୁ, କୁହ।
ତଵାତ୍ମଜଂ ଶକ୍ତିସୁତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାସ୍ଵାଦ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରାମୃତମ୍ ଆର୍ଯସୂନୋଃ ତ୍ରାତୁଂ ଯତୋ ଦେହମିମଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଃ ସୁନିଶ୍ଚିତଃ ପାହି ତତଃ ଶରୀରମ୍
ତୁମ ନିଜ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମୁହଁର ଅମୃତ ରସ ଅନୁଭବ କରି, ମହାମୁନିଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଏଵଂ ସ୍ନୁଷାମୁପାଲଭ୍ଯ ମୁନିଂ ଚାରୁନ୍ଧତୀ ସ୍ଥିତା ଅରୁନ୍ଧତୀ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପ୍ରାହ ଚାର୍ତେତି ଵିହ୍ଵଲା
ଏଭଳି ଝିଅଘରୁଆକୁ ଭର୍ଜନା କରି, ଅରୁନ୍ଧତୀ ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଅରୁନ୍ଧତୀ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ଜୀଵିତଂ ଚାସ୍ଯ ମୁନେର୍ ଯତ୍ ସୁଵ୍ରତେ ମମ ଜୀଵିତଂ ରକ୍ଷ ଦେହସ୍ଯ ଧାତ୍ରୀ ଚ କୁରୁ ଯଦ୍ଧିତମ୍
ହେ ସତୀ, ଏହି ମୁନିଙ୍କ ଜୀବନ କେବଳ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ମୋର ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କର, ଦେହର ଧାତ୍ରୀ ଭାବେ ଯାହା ଭଲ, ତାହା କର।
ମଯା ଯଦି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ ତ୍ରାତୁଂ ଵୈ ନିଶ୍ଚିତଂ ସ୍ଵକମ୍ ମମାଶୁଭଂ ଶୁଭଂ ଦେହଂ କଥଂଚିତ୍ ପାଲଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଯଦି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି, ତେବେ ମୋର ଦେହ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଯେପରି ହେଉ, ମୁଁ ଯେପରି ହେଉ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ପ୍ରିଯଦୁଃଖମହଂ ପ୍ରାପ୍ତା ହ୍ଯ୍ ଅସତୀ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ମୁନେ ଦୁଃଖାଦହଂ ଦଗ୍ଧା ଯତଃ ପୁତ୍ରୀ ମୁନେ ତଵ
ମୁଁ ପ୍ରିୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୁହିଁ ଅନୁଭବ କରିଛି, ଏବଂ ଅସତୀ ହୋଇଯାଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ମୁନି; ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ଝିଅ।
ଅହୋ ଽଦ୍ଭୁତଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଦୁଃଖପାତ୍ରୀ ହ୍ଯହଂ ଵିଭୋ ଦୁଃଖତ୍ରାତା ଭଵ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ରହ୍ମସୂନୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ହାଁ, ମୁଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛି; ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖର ପାତ୍ରୀ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ, ଦୟାକରି ଦୁଃଖ ଦୂର କର।
ତଥାପି ଭର୍ତୃରହିତା ଦୀନା ନାରୀ ଭଵେଦିହ ପାହି ମାଂ ତତ ଆର୍ଯେନ୍ଦ୍ର ପରିଭୂତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ତଥାପି, ସ୍ୱାମୀ ବିହୀନ ଜଣେ ନାରୀ ଏଠାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏହିଠାରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ନହେଲେ ମୁଁ ଅପମାନିତ ହେବି।
ପିତା ମାତା ଚ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଃ ଶ୍ଵଶୁର ଏଵ ଚ ଏତେ ନ ବାନ୍ଧଵାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଭର୍ତା ବନ୍ଧୁଃ ପରା ଗତିଃ
ପିତା, ମାଆ, ପୁଅ, ପଉତ, ଶ୍ୱଶୁର—ଏମାନେ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତ ବାନ୍ଧବ ନୁହଁନ୍ତି; ସ୍ୱାମୀ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକୃତ ବାନ୍ଧବ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ।