ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶଂଭୁଃ କୃଷ୍ଣୋ ଗୌରସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ କନ୍ଯା କୀର୍ତିମତୀ ଚୈଵ ଯୋଗମାତା ଧୃତଵ୍ରତା

ଭୂରିଶ୍ରବା, ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ, କୃଷ୍ଣ, ଗୌର—ପଞ୍ଚମ; ତାଙ୍କର କନ୍ୟା କୀର୍ତିମତୀ, ଯିଏ ଧୃତବ୍ରତା ଏବଂ ଯୋଗର ମାତା।

ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସା ତ୍ଵନୁହସ୍ଯ ଚ ଶ୍ଵେତଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚ ଗୌରଶ୍ ଚ ଶ୍ଯାମୋ ଧୂମ୍ରସ୍ତଥାରୁଣଃ

ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଓ ଅନୁହର ପତ୍ନୀ ଜନନୀ, ଶ୍ୱେତ, କୃଷ୍ଣ, ଗୌର, ଶ୍ୟାମ, ଧୂମ୍ର ଓ ଅରୁଣ ନାମକ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ନୀଲୋ ବାଦରିକଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ଚୈତେ ପରାଶରାଃ ପରାଶରାଣାମଷ୍ଟୌ ତେ ପକ୍ଷାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମହାତ୍ମନାମ୍

ନୀଳ ଓ ବାଦରିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରାଶର ଗୋତ୍ରର। ଏହି ଆଠଜଣ ମହାତ୍ମା ପରାଶରଙ୍କର ଶାଖା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ନିବୋଧଧ୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତିସଂଭଵମ୍ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ କପିଞ୍ଜଲ୍ଯୋ ଘୃତାଚ୍ଯାମୁଦପଦ୍ଯତ

ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତି ଗୋତ୍ରର କଥା ଶୁଣ। ଘୃତାଚୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ କପିଞ୍ଜଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତ୍ରିମୂର୍ତିର୍ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତିରୁଚ୍ଯତେ ପୃଥୋଃ ସୁତାଯାଂ ସମ୍ଭୂତୋ ଭଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯା ଭଵଦ୍ଵସୁଃ

ଯିଏ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ପୃଥୁଙ୍କ ଝିଅରୁ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ତାହାଠାରୁ ଭଦ୍ର, ଭଦ୍ରଠାରୁ ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ଉପମନ୍ଯୁଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ବହଵୋ ହ୍ଯୌପମନ୍ଯଵଃ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଶ୍ଚୈଵ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯା ଯେ ପରିଶ୍ରୁତାଃ

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଉପମନ୍ୟୁ ଥିଲେ, ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ନାମକ ପରିଚିତ ଗୋତ୍ର ଅଛି।

ଏକାର୍ଷେଯାସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଵାସିଷ୍ଠା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ଏତେ ପକ୍ଷା ଵସିଷ୍ଠାନାଂ ସ୍ମୃତା ଦଶ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଏକାର୍ଷେୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦଶଜଣ ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଶାଖା ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।

ଇତ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସା ଵିଶ୍ରୁତା ଭୁଵି ଭର୍ତାରଶ୍ ଚ ମହାଭାଗା ଏଷାଂ ଵଂଶାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ଏହିଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନସ ପୁତ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ବଂଶର କଥା ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

ତ୍ରିଲୋକଧାରଣେ ଶକ୍ତା ଦେଵର୍ଷିକୁଲସଂଭଵାଃ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ଦେବଋଷି ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହିମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଅଛନ୍ତି।

ଯୈସ୍ତୁ ଵ୍ଯାପ୍ତାସ୍ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ଗଭସ୍ତିଭିଃ

ଏହିମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣରେ ଯେପରି ତିନି ଲୋକ ଭରିଯାଏ, ସେପରି ତିନି ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି।

କଥଂ ହି ରକ୍ଷସା ଶକ୍ତିର୍ ଭକ୍ଷିତଃ ସୋ ଽନୁଜୈଃ ସହ ଵାସିଷ୍ଠୋ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ ଵକ୍ତୁମିହାର୍ହସି

ଶକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ କିପରି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଥିଲେ? ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ, ଏହି କଥା ଆମକୁ କହ।

ରାକ୍ଷସୋ ରୁଧିରୋ ନାମ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁତଂ ପୁରା ଶକ୍ତିଂ ସ ଭକ୍ଷଯାମାସ ଶକ୍ତେଃ ଶାପାତ୍ସହାନୁଜୈଃ

ରୁଧିର ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ପୂର୍ବେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଙ୍କ ଶାପରେ ଖାଇଦେଇଥିଲା।

ଵସିଷ୍ଠଯାଜ୍ଯଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତଦାଦିଶ୍ଯୈଵ ଭୂପତିମ୍ କଲ୍ମାଷପାଦଂ ରୁଧିରୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଚୋଦିତଃ

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ରୁଧିର ରାଜା କଳ୍ମାଷପାଦଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଉପହାର ଭୋଜନ କଲେ।

ଭକ୍ଷିତଃ ସ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠସ୍ତେନ ରକ୍ଷସା ଶକ୍ତିଃ ଶକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଧର୍ମଵିତ୍

ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ହା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରେତି କ୍ରନ୍ଦମାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ସହ ମୁନିଃ ପପାତ ଭୁଵି ଦୁଃଖିତଃ

‘ହା ପୁଅ, ପୁଅ, ପୁଅ’ ବୋଲି ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦି, ମୁନି ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହିତ ଦୁଃଖରେ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ।

ନଷ୍ଟଂ କୁଲମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମର୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ତଦା ସ୍ମରନ୍ପୁତ୍ରଶତଂ ଚୈଵ ଶକ୍ତିଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଚ ଶକ୍ତିମାନ୍

ନିଜ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ନିମିତ୍ତେ ମନ ହେଲେ। ଶକ୍ତିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ନ ତଂ ଵିନାହଂ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦୁଃଖିତଃ

‘ତାଙ୍କୁ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ’ ବୋଲି ଦୁଃଖରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

ଆରୁହ୍ଯ ମୂର୍ଧାନମ୍ ଅଜାତ୍ମଜୋ ଽସୌ ତଯାତ୍ମଵାନ୍ ସର୍ଵଵିଦ୍ ଆତ୍ମଵିଚ୍ଚ ଧରାଧରସ୍ଯୈଵ ତଦା ଧରାଯାଂ ପପାତ ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ସାଶ୍ରୁଦୃଷ୍ଟିଃ

ସେ ଅଜନ୍ମା ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହ ଶିର ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଅଶ୍ରୁଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

ଧରାଧରାତ୍ତଂ ପତିତଂ ଧରା ତଦା ଦଧାର ତତ୍ରାପି ଵିଚିତ୍ରକଣ୍ଠୀ କରାଂବୁଜାଭ୍ଯାଂ କରିଖେଲଗାମିନୀ ରୁଦନ୍ତମାଦାଯ ରୁରୋଦ ସା ଚ

ପାହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ିବାବେଳେ ଭୂମି ତାଙ୍କୁ ଧରିଲା। ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗଳା ଭିତରେ ଥିବା, ହାତର କମଳରେ ଧରି, ହାତୀର ଚାଳି ଚଳିଥିବା ସେ ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇ କାନ୍ଦିଲେ।

ତଦା ତସ୍ଯ ସ୍ନୁଷା ପ୍ରାହ ପତ୍ନୀ ଶକ୍ତେର୍ମହାମୁନିମ୍ ଵସିଷ୍ଠଂ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରୁଦନ୍ତୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲା

ସେବେଳେ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଜଣେ ଝିଅ, ତାଙ୍କର ଜଣେ ବହୁ, ଭୟରେ କନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ମହାମୁନି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଭଗଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵ ଦେହମ୍ ଇଦଂ ଶୁଭମ୍ ପାଲଯସ୍ଵ ଵିଭୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଵ ପୌତ୍ରଂ ମମାତ୍ମଜମ୍

ହେ ପୂଜ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପବିତ୍ର ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୋ ପୁଅ, ଅର୍ଥାତ୍ ଆପଣଙ୍କର ପଉତିକୁ ଦେଖିପାଇଁ ଆପଣ ଜୀବନ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ।

ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦେହମେତତ୍ସୁଶୋଭନମ୍ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ମମ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ ଶକ୍ତିଜୋ ଯତଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଶୋଭାମୟ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୋର ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ସମସ୍ତ କାମ ସାଧନ କରିପାରିବ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଥ ଧର୍ମଜ୍ଞା କରାଭ୍ଯାଂ କମଲେକ୍ଷଣା ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରଂ ନତ୍ଵା ନେତ୍ରେ ସଂମୃଜ୍ଯ ଵାରିଣା

ଏଭଳି କହି, ଧର୍ମକୁ ବୁଝୁଥିବା, କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଝିଅ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ହାତରେ ଉଠାଇ, ପାଦେ ପଡ଼ି, ଜଳରେ ତାଙ୍କର ଆଖି ପୋଛିଦେଲେ।

ଦୁଃଖିତାପି ପରିତ୍ରାତୁଂ ଶ୍ଵଶୁରଂ ଦୁଃଖିତଂ ତଦା ଅରୁନ୍ଧତୀଂ ଚ କଲ୍ଯାଣୀଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ଦୁଃଖିତାମ୍

ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଶୁଭ ଅରୁଣ୍ଧତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ସ୍ନୁଷାଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠ ଉତ୍ଥାଯ ଭୂତଲାତ୍ ସଂଜ୍ଞାମଵାପ୍ଯ ଚାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ସା ପପାତ ସୁଦୁଃଖିତା

ବହୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଭୂମିରୁ ଉଠିଲେ, ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଅରୁନ୍ଧତୀ କରାଭ୍ଯାଂ ତାଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯାସ୍ରାକୁଲେକ୍ଷଣାମ୍ ରୁରୋଦ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲୋ ଭାର୍ଯଯା ସୁତଵତ୍ସଲଃ

ଅରୁଣ୍ଧତୀ ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଥିବା ବସ୍ଥାରେ, ହାତ ଦେଇ ସେଉଁଠିକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପୁଅ ପରି ଭଲପାଉଥିବା, କନ୍ଦିଲେ।

ଅଥ ନାଭ୍ଯଂବୁଜେ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଯଥା ତସ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ ଆସୀନୋ ଗର୍ଭଶଯ୍ଯାଯାଂ କୁମାର ଋଚମାହ ସଃ

ତାପରେ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିର କମଳରେ ଚାରିମୁହଁ ଥାନ୍ତି, ସେପରି ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଏକ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

ତତୋ ନିଶମ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଵସିଷ୍ଠ ଋଚମାଦରାତ୍ କେନୋକ୍ତମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ତଦାତିଷ୍ଠତ୍ସମାହିତଃ

ଏହା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହି ମନ୍ତ୍ର କିଏ କହିଲେ?' ବୋଲି ମନ ଏକାଗ୍ର କଲେ।

ଵ୍ଯୋମାଙ୍ଗଣସ୍ଥୋ ଽଥ ହରିଃ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣଃ ଵସିଷ୍ଠମାହ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଘୃଣଯା ସ ଘୃଣାନିଧିଃ

ତାପରେ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଥିବା, କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ହରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମା ଏବଂ କରୁଣାର ନିଧି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦୟା ସହ କହିଲେ।