ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯତ୍ରିଵରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତସ୍ଯ ଚାନୁଜଃ ଯଵୀଯସୀ ସ୍ଵସା ତେଷାମ୍ ଅମଲା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୀ

ଦତ୍ତା, ଆତ୍ରିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ଦୁର୍ବାସା ଅନୁଜ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଅମଳା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଗୋତ୍ରଦ୍ଵଯେ ଜାତାଶ୍ ଚତ୍ଵାରଃ ପ୍ରଥିତା ଭୁଵି ଶ୍ଯାଵଶ୍ ଚ ପ୍ରତ୍ଵସଶ୍ଚୈଵ ଵଵଲ୍ଗୁଶ୍ଚାଥ ଗହ୍ଵରଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗୋତ୍ରରୁ ଚାରିଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଶ୍ୟାବ, ପ୍ରତ୍ୱସ, ବବଲ୍ଗୁ, ଏବଂ ଗହ୍ଵର—ଏମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ଆତ୍ରେଯାଣାଂ ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ସ୍ମୃତାଃ ପକ୍ଷା ମହାତ୍ମନାମ୍ କାଶ୍ଯପୋ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାନୁଦ୍ଧତସ୍ ତଥା

ଆତ୍ରେୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟି ପକ୍ଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—କାଶ୍ୟପ, ନାରଦ, ପର୍ବତ ଏବଂ ଉଦ୍ଧତ।

ଜଜ୍ଞିରେ ମାନସା ହ୍ଯେତେ ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ନିବୋଧତ ନାରଦସ୍ତୁ ଵସିଷ୍ଠାଯା-ରୁନ୍ଧତୀଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍

ଏମାନେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ନାରଦ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ମହାତେଜା ଦକ୍ଷଶାପାତ୍ତୁ ନାରଦଃ ପୁରା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଘୋରେ ଵୈ ତାରକାମଯେ

ନାରଦ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଘୋର ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶ ନେଇଥିଲେ।

ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ହତେ ଲୋକେ ହ୍ଯ୍ ଉଗ୍ରେ ଲୋକେଶ୍ଵରୈଃ ସହ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତପସା ଧୀମାନ୍ ଧାରଯାମାସ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ

ଯେତେବେଳେ ଦୁଃସ୍ଥ ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଲୋକନାଥମାନେ ସହିତ ବସିଷ୍ଠ ତପସ୍ୟାରେ ଜନମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

ଅନ୍ନୋଦକଂ ମୂଲଫଲମ୍ ଓଷଧୀଶ୍ ଚ ପ୍ରଵର୍ତଯନ୍ ତାନେତାଞ୍ଜୀଵଯାମାସ କାରୁଣ୍ଯାଦୌଷଧେନ ଚ

ଅନ୍ନ, ପାଣି, ମୂଳ, ଫଳ ଏବଂ ଔଷଧି ଦେଇ, ସେ ଦୟା ଓ ଔଷଧିରେ ଲୋକମାନେକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ।

ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯାଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ସୁତାନ୍ ଉତ୍ପାଦଯଚ୍ଛତମ୍ ଜ୍ଯାଯସୋ ଽଜନଯଚ୍ଛକ୍ତେର୍ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀ ପରାଶରମ୍

ବସିଷ୍ଠ ଅରୁନ୍ଧତୀରେ ଏକଶ ଝଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ଶକ୍ତି, ଅଦୃଶ୍ୟନ୍ତୀରେ ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ।

ରକ୍ଷସା ଭକ୍ଷିତେ ଶକ୍ତୌ ରୁଧିରେଣ ତୁ ଵୈ ତଦା କାଲୀ ପରାଶରାଜ୍ଜଜ୍ଞେ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତରୁ କାଳୀ ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ, ଏବଂ ପରାଶରରୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନାଥ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ହ୍ଯରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ଶୁକମ୍ ଉତ୍ପାଦଯତ୍ସୁତମ୍ ଉପମନ୍ଯୁଂ ଚ ପୀଵର୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଧୀମେ ଶୁକସୂନଵଃ

ଦ୍ୱୈପାୟନ ଅରଣ୍ୟରେ ଶୁକଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ପୀବରୀରେ ଉପମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏମାନେ ଶୁକଙ୍କ ପୁଅମାନେ।

ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶଂଭୁଃ କୃଷ୍ଣୋ ଗୌରସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ କନ୍ଯା କୀର୍ତିମତୀ ଚୈଵ ଯୋଗମାତା ଧୃତଵ୍ରତା

ଭୂରିଶ୍ରବା, ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ, କୃଷ୍ଣ, ଗୌର—ପଞ୍ଚମ; ତାଙ୍କର କନ୍ୟା କୀର୍ତିମତୀ, ଯିଏ ଧୃତବ୍ରତା ଏବଂ ଯୋଗର ମାତା।

ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସା ତ୍ଵନୁହସ୍ଯ ଚ ଶ୍ଵେତଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚ ଗୌରଶ୍ ଚ ଶ୍ଯାମୋ ଧୂମ୍ରସ୍ତଥାରୁଣଃ

ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଓ ଅନୁହର ପତ୍ନୀ ଜନନୀ, ଶ୍ୱେତ, କୃଷ୍ଣ, ଗୌର, ଶ୍ୟାମ, ଧୂମ୍ର ଓ ଅରୁଣ ନାମକ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ନୀଲୋ ବାଦରିକଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ଚୈତେ ପରାଶରାଃ ପରାଶରାଣାମଷ୍ଟୌ ତେ ପକ୍ଷାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମହାତ୍ମନାମ୍

ନୀଳ ଓ ବାଦରିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରାଶର ଗୋତ୍ରର। ଏହି ଆଠଜଣ ମହାତ୍ମା ପରାଶରଙ୍କର ଶାଖା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ନିବୋଧଧ୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତିସଂଭଵମ୍ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ କପିଞ୍ଜଲ୍ଯୋ ଘୃତାଚ୍ଯାମୁଦପଦ୍ଯତ

ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତି ଗୋତ୍ରର କଥା ଶୁଣ। ଘୃତାଚୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ କପିଞ୍ଜଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତ୍ରିମୂର୍ତିର୍ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତିରୁଚ୍ଯତେ ପୃଥୋଃ ସୁତାଯାଂ ସମ୍ଭୂତୋ ଭଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯା ଭଵଦ୍ଵସୁଃ

ଯିଏ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ପୃଥୁଙ୍କ ଝିଅରୁ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ତାହାଠାରୁ ଭଦ୍ର, ଭଦ୍ରଠାରୁ ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ଉପମନ୍ଯୁଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ବହଵୋ ହ୍ଯୌପମନ୍ଯଵଃ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଶ୍ଚୈଵ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯା ଯେ ପରିଶ୍ରୁତାଃ

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଉପମନ୍ୟୁ ଥିଲେ, ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ନାମକ ପରିଚିତ ଗୋତ୍ର ଅଛି।

ଏକାର୍ଷେଯାସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଵାସିଷ୍ଠା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ଏତେ ପକ୍ଷା ଵସିଷ୍ଠାନାଂ ସ୍ମୃତା ଦଶ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଏକାର୍ଷେୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦଶଜଣ ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଶାଖା ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।

ଇତ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସା ଵିଶ୍ରୁତା ଭୁଵି ଭର୍ତାରଶ୍ ଚ ମହାଭାଗା ଏଷାଂ ଵଂଶାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ଏହିଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନସ ପୁତ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ବଂଶର କଥା ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

ତ୍ରିଲୋକଧାରଣେ ଶକ୍ତା ଦେଵର୍ଷିକୁଲସଂଭଵାଃ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ଦେବଋଷି ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହିମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଅଛନ୍ତି।

ଯୈସ୍ତୁ ଵ୍ଯାପ୍ତାସ୍ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ଗଭସ୍ତିଭିଃ

ଏହିମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣରେ ଯେପରି ତିନି ଲୋକ ଭରିଯାଏ, ସେପରି ତିନି ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି।

କଥଂ ହି ରକ୍ଷସା ଶକ୍ତିର୍ ଭକ୍ଷିତଃ ସୋ ଽନୁଜୈଃ ସହ ଵାସିଷ୍ଠୋ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ ଵକ୍ତୁମିହାର୍ହସି

ଶକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ କିପରି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଥିଲେ? ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ, ଏହି କଥା ଆମକୁ କହ।

ରାକ୍ଷସୋ ରୁଧିରୋ ନାମ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁତଂ ପୁରା ଶକ୍ତିଂ ସ ଭକ୍ଷଯାମାସ ଶକ୍ତେଃ ଶାପାତ୍ସହାନୁଜୈଃ

ରୁଧିର ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ପୂର୍ବେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଙ୍କ ଶାପରେ ଖାଇଦେଇଥିଲା।

ଵସିଷ୍ଠଯାଜ୍ଯଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତଦାଦିଶ୍ଯୈଵ ଭୂପତିମ୍ କଲ୍ମାଷପାଦଂ ରୁଧିରୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଚୋଦିତଃ

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ରୁଧିର ରାଜା କଳ୍ମାଷପାଦଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଉପହାର ଭୋଜନ କଲେ।

ଭକ୍ଷିତଃ ସ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠସ୍ତେନ ରକ୍ଷସା ଶକ୍ତିଃ ଶକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଧର୍ମଵିତ୍

ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ହା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରେତି କ୍ରନ୍ଦମାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ସହ ମୁନିଃ ପପାତ ଭୁଵି ଦୁଃଖିତଃ

‘ହା ପୁଅ, ପୁଅ, ପୁଅ’ ବୋଲି ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦି, ମୁନି ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହିତ ଦୁଃଖରେ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ।

ନଷ୍ଟଂ କୁଲମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମର୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ତଦା ସ୍ମରନ୍ପୁତ୍ରଶତଂ ଚୈଵ ଶକ୍ତିଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଚ ଶକ୍ତିମାନ୍

ନିଜ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ନିମିତ୍ତେ ମନ ହେଲେ। ଶକ୍ତିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ନ ତଂ ଵିନାହଂ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦୁଃଖିତଃ

‘ତାଙ୍କୁ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ’ ବୋଲି ଦୁଃଖରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

ଆରୁହ୍ଯ ମୂର୍ଧାନମ୍ ଅଜାତ୍ମଜୋ ଽସୌ ତଯାତ୍ମଵାନ୍ ସର୍ଵଵିଦ୍ ଆତ୍ମଵିଚ୍ଚ ଧରାଧରସ୍ଯୈଵ ତଦା ଧରାଯାଂ ପପାତ ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ସାଶ୍ରୁଦୃଷ୍ଟିଃ

ସେ ଅଜନ୍ମା ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହ ଶିର ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଅଶ୍ରୁଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

ଧରାଧରାତ୍ତଂ ପତିତଂ ଧରା ତଦା ଦଧାର ତତ୍ରାପି ଵିଚିତ୍ରକଣ୍ଠୀ କରାଂବୁଜାଭ୍ଯାଂ କରିଖେଲଗାମିନୀ ରୁଦନ୍ତମାଦାଯ ରୁରୋଦ ସା ଚ

ପାହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ିବାବେଳେ ଭୂମି ତାଙ୍କୁ ଧରିଲା। ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗଳା ଭିତରେ ଥିବା, ହାତର କମଳରେ ଧରି, ହାତୀର ଚାଳି ଚଳିଥିବା ସେ ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇ କାନ୍ଦିଲେ।