ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵିଭୀଷଣୋ ଽତିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ମୃଗାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ

ବିଭୀଷଣ ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସବୁ ଜନ୍ତୁ ଓ ବଡ଼ ଦାନ୍ତି ବାଘ ଥିଲେ।

ଭୂତାଃ ପିଶାଚାଃ ସର୍ପାଶ୍ ଚ ସୂକରା ହସ୍ତିନସ୍ ତଥା ଵାନରାଃ କିଂନରାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚ କିଂପୁରୁଷାସ୍ ତଥା

ଭୂତ, ପିଶାଚ, ସାପ, ଶୁଆ, ହାତୀ, ବାନର, କିମ୍ନର ଓ କିମ୍ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଅନପତ୍ଯଃ କ୍ରତୁସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ମୃତୋ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ଅତ୍ରେଃ ପତ୍ନ୍ଯୋ ଦଶୈଵାସନ୍ ସୁଂଦର୍ଯଶ୍ ଚ ପତିଵ୍ରତାଃ

କ୍ରତୁ ବୈବସ୍ବତ ମନୁ ଅନ୍ତରାଳରେ ସନ୍ତାନହୀନ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଅତ୍ରିଙ୍କର ଦଶଜଣ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ସବୁ ଶୁଭ ଓ ପତିବ୍ରତା।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଘୃତାଚ୍ଯାଂ ଵୈ ଦଶାପ୍ସରସି ସୂନଵଃ ଭଦ୍ରାଭଦ୍ରା ଚ ଜଲଦା ମନ୍ଦା ନନ୍ଦା ତଥୈଵ ଚ

ଘୃତାଚୀ ଦଶମ ଅପ୍ସରା ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ—ଭଦ୍ରା, ଅଭଦ୍ରା, ଜଳଦା, ମନ୍ଦା, ନନ୍ଦା,

ବଲାବଲା ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଯା ଚ ଗୋପାବଲା ସ୍ମୃତା ତଥା ତାମରସା ଚୈଵ ଵରକ୍ରୀଡା ଚ ଵୈ ଦଶ

ବଳା, ଅବଳା, ଗୋପାବଳା, ତାମରସା, ଏବଂ ବରକ୍ରୀଡା—ଏହି ଦଶ ଜଣେ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ.

ଆତ୍ରେଯଵଂଶପ୍ରଭଵାସ୍ ତାସାଂ ଭର୍ତା ପ୍ରଭାକରଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁପିହିତେ ସୂର୍ଯେ ପତିତେ ଽସ୍ମିନ୍ଦିଵୋ ମହୀମ୍

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ଭାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭାକର ଥିଲେ, ଯେଉଁଥି ଆତ୍ରେୟ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଛାଦିତ କରି ଦିନକୁ ପୃଥିବୀରେ ପକାଇଦେଲା.

ତମୋ ଽଭିଭୂତେ ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଭା ଯେନ ପ୍ରଵର୍ତିତା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ହି ତଵେତ୍ଯୁକ୍ତେ ପତନ୍ନିହ ଦିଵାକରଃ

ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜଗତ ଅନ୍ଧାରରେ ଢକିଗଲା, ପ୍ରଭାକର ଆଲୋକ ଦେଇଥିଲେ। 'ତୁମେ ଭଲ ରୁହ' ଏହି ଶୁଭବାଦ ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ପକିଗଲେ।

ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେର୍ଵଚନାତ୍ତସ୍ଯ ପପାତ ନ ଵିଭୁର୍ଦିଵଃ ତତଃ ପ୍ରଭାକରେତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଭୁରତ୍ରିର୍ମହର୍ଷିଭିଃ

ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ପକିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ପ୍ରଭାକର'—ଆଲୋକର ନାଥ—ବୋଲି ଡାକିଥିଲେ।

ଭଦ୍ରାଯାଂ ଜନଯାମାସ ସୋମଂ ପୁତ୍ରଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍ ସ ତାସୁ ଜନଯାମାସ ପୁନଃ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତପୋଧନଃ

ଭଦ୍ରାରେ ପ୍ରଭାକର ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ୱୀ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ।

ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାତ୍ରେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଋଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ ତେଷାଂ ଦ୍ଵୌ ଖ୍ଯାତଯଶସୌ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠୌ ଚ ମହୌଜସୌ

ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟାତ୍ରେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ଋଷିମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣେ ବହୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯତ୍ରିଵରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତସ୍ଯ ଚାନୁଜଃ ଯଵୀଯସୀ ସ୍ଵସା ତେଷାମ୍ ଅମଲା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୀ

ଦତ୍ତା, ଆତ୍ରିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ଦୁର୍ବାସା ଅନୁଜ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଅମଳା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଗୋତ୍ରଦ୍ଵଯେ ଜାତାଶ୍ ଚତ୍ଵାରଃ ପ୍ରଥିତା ଭୁଵି ଶ୍ଯାଵଶ୍ ଚ ପ୍ରତ୍ଵସଶ୍ଚୈଵ ଵଵଲ୍ଗୁଶ୍ଚାଥ ଗହ୍ଵରଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗୋତ୍ରରୁ ଚାରିଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଶ୍ୟାବ, ପ୍ରତ୍ୱସ, ବବଲ୍ଗୁ, ଏବଂ ଗହ୍ଵର—ଏମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ଆତ୍ରେଯାଣାଂ ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ସ୍ମୃତାଃ ପକ୍ଷା ମହାତ୍ମନାମ୍ କାଶ୍ଯପୋ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାନୁଦ୍ଧତସ୍ ତଥା

ଆତ୍ରେୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟି ପକ୍ଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—କାଶ୍ୟପ, ନାରଦ, ପର୍ବତ ଏବଂ ଉଦ୍ଧତ।

ଜଜ୍ଞିରେ ମାନସା ହ୍ଯେତେ ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ନିବୋଧତ ନାରଦସ୍ତୁ ଵସିଷ୍ଠାଯା-ରୁନ୍ଧତୀଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍

ଏମାନେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ନାରଦ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ମହାତେଜା ଦକ୍ଷଶାପାତ୍ତୁ ନାରଦଃ ପୁରା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଘୋରେ ଵୈ ତାରକାମଯେ

ନାରଦ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଘୋର ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶ ନେଇଥିଲେ।

ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ହତେ ଲୋକେ ହ୍ଯ୍ ଉଗ୍ରେ ଲୋକେଶ୍ଵରୈଃ ସହ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତପସା ଧୀମାନ୍ ଧାରଯାମାସ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ

ଯେତେବେଳେ ଦୁଃସ୍ଥ ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଲୋକନାଥମାନେ ସହିତ ବସିଷ୍ଠ ତପସ୍ୟାରେ ଜନମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

ଅନ୍ନୋଦକଂ ମୂଲଫଲମ୍ ଓଷଧୀଶ୍ ଚ ପ୍ରଵର୍ତଯନ୍ ତାନେତାଞ୍ଜୀଵଯାମାସ କାରୁଣ୍ଯାଦୌଷଧେନ ଚ

ଅନ୍ନ, ପାଣି, ମୂଳ, ଫଳ ଏବଂ ଔଷଧି ଦେଇ, ସେ ଦୟା ଓ ଔଷଧିରେ ଲୋକମାନେକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ।

ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯାଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ସୁତାନ୍ ଉତ୍ପାଦଯଚ୍ଛତମ୍ ଜ୍ଯାଯସୋ ଽଜନଯଚ୍ଛକ୍ତେର୍ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀ ପରାଶରମ୍

ବସିଷ୍ଠ ଅରୁନ୍ଧତୀରେ ଏକଶ ଝଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ଶକ୍ତି, ଅଦୃଶ୍ୟନ୍ତୀରେ ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ।

ରକ୍ଷସା ଭକ୍ଷିତେ ଶକ୍ତୌ ରୁଧିରେଣ ତୁ ଵୈ ତଦା କାଲୀ ପରାଶରାଜ୍ଜଜ୍ଞେ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତରୁ କାଳୀ ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ, ଏବଂ ପରାଶରରୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନାଥ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ହ୍ଯରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ଶୁକମ୍ ଉତ୍ପାଦଯତ୍ସୁତମ୍ ଉପମନ୍ଯୁଂ ଚ ପୀଵର୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଧୀମେ ଶୁକସୂନଵଃ

ଦ୍ୱୈପାୟନ ଅରଣ୍ୟରେ ଶୁକଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ପୀବରୀରେ ଉପମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏମାନେ ଶୁକଙ୍କ ପୁଅମାନେ।

ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶଂଭୁଃ କୃଷ୍ଣୋ ଗୌରସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ କନ୍ଯା କୀର୍ତିମତୀ ଚୈଵ ଯୋଗମାତା ଧୃତଵ୍ରତା

ଭୂରିଶ୍ରବା, ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ, କୃଷ୍ଣ, ଗୌର—ପଞ୍ଚମ; ତାଙ୍କର କନ୍ୟା କୀର୍ତିମତୀ, ଯିଏ ଧୃତବ୍ରତା ଏବଂ ଯୋଗର ମାତା।

ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସା ତ୍ଵନୁହସ୍ଯ ଚ ଶ୍ଵେତଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚ ଗୌରଶ୍ ଚ ଶ୍ଯାମୋ ଧୂମ୍ରସ୍ତଥାରୁଣଃ

ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଓ ଅନୁହର ପତ୍ନୀ ଜନନୀ, ଶ୍ୱେତ, କୃଷ୍ଣ, ଗୌର, ଶ୍ୟାମ, ଧୂମ୍ର ଓ ଅରୁଣ ନାମକ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ନୀଲୋ ବାଦରିକଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ଚୈତେ ପରାଶରାଃ ପରାଶରାଣାମଷ୍ଟୌ ତେ ପକ୍ଷାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମହାତ୍ମନାମ୍

ନୀଳ ଓ ବାଦରିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରାଶର ଗୋତ୍ରର। ଏହି ଆଠଜଣ ମହାତ୍ମା ପରାଶରଙ୍କର ଶାଖା ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ନିବୋଧଧ୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତିସଂଭଵମ୍ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ କପିଞ୍ଜଲ୍ଯୋ ଘୃତାଚ୍ଯାମୁଦପଦ୍ଯତ

ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତି ଗୋତ୍ରର କଥା ଶୁଣ। ଘୃତାଚୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ କପିଞ୍ଜଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତ୍ରିମୂର୍ତିର୍ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତିରୁଚ୍ଯତେ ପୃଥୋଃ ସୁତାଯାଂ ସମ୍ଭୂତୋ ଭଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯା ଭଵଦ୍ଵସୁଃ

ଯିଏ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମିତି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ପୃଥୁଙ୍କ ଝିଅରୁ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ତାହାଠାରୁ ଭଦ୍ର, ଭଦ୍ରଠାରୁ ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ଉପମନ୍ଯୁଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ବହଵୋ ହ୍ଯୌପମନ୍ଯଵଃ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଶ୍ଚୈଵ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯା ଯେ ପରିଶ୍ରୁତାଃ

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଉପମନ୍ୟୁ ଥିଲେ, ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ନାମକ ପରିଚିତ ଗୋତ୍ର ଅଛି।

ଏକାର୍ଷେଯାସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଵାସିଷ୍ଠା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ଏତେ ପକ୍ଷା ଵସିଷ୍ଠାନାଂ ସ୍ମୃତା ଦଶ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଏକାର୍ଷେୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦଶଜଣ ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଶାଖା ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।

ଇତ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସା ଵିଶ୍ରୁତା ଭୁଵି ଭର୍ତାରଶ୍ ଚ ମହାଭାଗା ଏଷାଂ ଵଂଶାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ଏହିଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନସ ପୁତ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ବଂଶର କଥା ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

ତ୍ରିଲୋକଧାରଣେ ଶକ୍ତା ଦେଵର୍ଷିକୁଲସଂଭଵାଃ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ଦେବଋଷି ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହିମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଅଛନ୍ତି।