ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅର୍ଧାଵଶିଷ୍ଟେ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦ୍ଵାପରେ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତିତେ ମାନଵସ୍ଯ ନରିଷ୍ଯନ୍ତଃ ପୁତ୍ର ଆସୀଦ୍ ଦମଃ କିଲ

ସେ ଦିନରେ ଅଧା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ମାନବଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, ତାହାର ନାମ ଦମ।

ଦମସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦାଯାଦସ୍ ତୃଣବିନ୍ଦୁରିତି ସ୍ମୃତଃ ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ରାଜା ତୃତୀଯେ ସଂବଭୂଵ ହ

ଦମଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ତୃଣବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ତୃତୀୟ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ରାଜା ହେଲେ।

ତସ୍ଯ କନ୍ଯା ତ୍ଵିଲଵିଲା ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଭଵତ୍ ପୁଲସ୍ତ୍ଯାଯ ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍

ତୃଣବିନ୍ଦୁଙ୍କର କନ୍ୟା ଇଲବିଲା ରୂପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ। ସେ ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ଋଷିର୍ ଐରଵିଲୋ ଯସ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ରଵାଃ ସମପଦ୍ଯତ ତସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚତସ୍ରସ୍ତୁ ପୌଲସ୍ତ୍ଯକୁଲଵର୍ଧନାଃ

ଇଲବିଲାଠାରୁ ଋଷି ଏଇରବିଲୋ, ଏବଂ ବିଶ୍ରବା ଜନ୍ମିଲେ। ବିଶ୍ରବାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।

ବୃହସ୍ପତେଃ ଶୁଭା କନ୍ଯା ନାମ୍ନା ଵୈ ଦେଵଵର୍ଣିନୀ ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟା ବଲାକା ଚ ସୁତେ ମାଲ୍ଯଵତଃ ସ୍ମୃତେଃ

ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଶୁଭ କନ୍ୟା, ନାମ ଦେବବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ପୁଷ୍ପୋଟ୍କଟା, ବଳାକା ଓ ମାଲ୍ୟବତଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା।

କୈକସୀ ମାଲିନଃ କନ୍ଯା ତାସାଂ ଵୈ ଶୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ତସ୍ମାତ୍ ସୁଷୁଵେ ଦେଵଵର୍ଣିନୀ

କୈକସୀ, ମାଲିନଙ୍କର କନ୍ୟା, ଏହି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଦେବବର୍ଣ୍ଣିନୀଙ୍କର ପୁଅ, ବଡ଼, ବୈଶ୍ରବଣ ଜନ୍ମିଲେ।

କୈକସୀ ଚାପ୍ଯଜନଯଦ୍ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ଶୂର୍ପଣଖାଂ ଧୀମନ୍ତଂ ଚ ଵିଭୀଷଣମ୍

କୈକସୀ ଜନ୍ମିଲେ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ; କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଶୂର୍ପଣଖା ଓ ଧୀମାନ୍ତ ବିଭୀଷଣ।

ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟା ହ୍ଯଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ମହୋଦରଂ ପ୍ରହସ୍ତଂ ଚ ମହାପାର୍ଶ୍ଵଂ ଖରଂ ତଥା

ପୁଷ୍ପୋଟ୍କଟା ଜନ୍ମିଲେ ପୁଅମାନେ: ମହୋଦର, ପ୍ରହସ୍ତ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଖର।

କୁମ୍ଭୀନସୀଂ ତଥା କନ୍ଯାଂ ବଲାଯାଃ ଶୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ତ୍ରିଶିରା ଦୂଷଣଶ୍ଚୈଵ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସଃ

ବଳାଙ୍କର କନ୍ୟା କୁମ୍ଭୀନସୀ ଥିଲେ; ଏହି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ: ତ୍ରିଶିରା, ଦୂଷଣ ଓ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିହ୍ୱ ରାକ୍ଷସ।

କନ୍ଯା ଵୈ ମାଲିକା ଚାପି ବଲାଯାଃ ପ୍ରସଵଃ ସ୍ମୃତଃ ଇତ୍ଯେତେ କ୍ରୂରକର୍ମାଣଃ ପୌଲସ୍ତ୍ଯା ରାକ୍ଷସା ନଵ

ମାଲିକା ମଧ୍ୟ ବଳାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ନଉଟି ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ରୂର କାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଵିଭୀଷଣୋ ଽତିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ମୃଗାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ

ବିଭୀଷଣ ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସବୁ ଜନ୍ତୁ ଓ ବଡ଼ ଦାନ୍ତି ବାଘ ଥିଲେ।

ଭୂତାଃ ପିଶାଚାଃ ସର୍ପାଶ୍ ଚ ସୂକରା ହସ୍ତିନସ୍ ତଥା ଵାନରାଃ କିଂନରାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚ କିଂପୁରୁଷାସ୍ ତଥା

ଭୂତ, ପିଶାଚ, ସାପ, ଶୁଆ, ହାତୀ, ବାନର, କିମ୍ନର ଓ କିମ୍ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଅନପତ୍ଯଃ କ୍ରତୁସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ମୃତୋ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ଅତ୍ରେଃ ପତ୍ନ୍ଯୋ ଦଶୈଵାସନ୍ ସୁଂଦର୍ଯଶ୍ ଚ ପତିଵ୍ରତାଃ

କ୍ରତୁ ବୈବସ୍ବତ ମନୁ ଅନ୍ତରାଳରେ ସନ୍ତାନହୀନ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଅତ୍ରିଙ୍କର ଦଶଜଣ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ସବୁ ଶୁଭ ଓ ପତିବ୍ରତା।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଘୃତାଚ୍ଯାଂ ଵୈ ଦଶାପ୍ସରସି ସୂନଵଃ ଭଦ୍ରାଭଦ୍ରା ଚ ଜଲଦା ମନ୍ଦା ନନ୍ଦା ତଥୈଵ ଚ

ଘୃତାଚୀ ଦଶମ ଅପ୍ସରା ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ—ଭଦ୍ରା, ଅଭଦ୍ରା, ଜଳଦା, ମନ୍ଦା, ନନ୍ଦା,

ବଲାବଲା ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଯା ଚ ଗୋପାବଲା ସ୍ମୃତା ତଥା ତାମରସା ଚୈଵ ଵରକ୍ରୀଡା ଚ ଵୈ ଦଶ

ବଳା, ଅବଳା, ଗୋପାବଳା, ତାମରସା, ଏବଂ ବରକ୍ରୀଡା—ଏହି ଦଶ ଜଣେ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ.

ଆତ୍ରେଯଵଂଶପ୍ରଭଵାସ୍ ତାସାଂ ଭର୍ତା ପ୍ରଭାକରଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁପିହିତେ ସୂର୍ଯେ ପତିତେ ଽସ୍ମିନ୍ଦିଵୋ ମହୀମ୍

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ଭାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭାକର ଥିଲେ, ଯେଉଁଥି ଆତ୍ରେୟ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଛାଦିତ କରି ଦିନକୁ ପୃଥିବୀରେ ପକାଇଦେଲା.

ତମୋ ଽଭିଭୂତେ ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଭା ଯେନ ପ୍ରଵର୍ତିତା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ହି ତଵେତ୍ଯୁକ୍ତେ ପତନ୍ନିହ ଦିଵାକରଃ

ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜଗତ ଅନ୍ଧାରରେ ଢକିଗଲା, ପ୍ରଭାକର ଆଲୋକ ଦେଇଥିଲେ। 'ତୁମେ ଭଲ ରୁହ' ଏହି ଶୁଭବାଦ ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ପକିଗଲେ।

ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେର୍ଵଚନାତ୍ତସ୍ଯ ପପାତ ନ ଵିଭୁର୍ଦିଵଃ ତତଃ ପ୍ରଭାକରେତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଭୁରତ୍ରିର୍ମହର୍ଷିଭିଃ

ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ପକିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ପ୍ରଭାକର'—ଆଲୋକର ନାଥ—ବୋଲି ଡାକିଥିଲେ।

ଭଦ୍ରାଯାଂ ଜନଯାମାସ ସୋମଂ ପୁତ୍ରଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍ ସ ତାସୁ ଜନଯାମାସ ପୁନଃ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତପୋଧନଃ

ଭଦ୍ରାରେ ପ୍ରଭାକର ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୋମଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ୱୀ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ।

ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାତ୍ରେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଋଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ ତେଷାଂ ଦ୍ଵୌ ଖ୍ଯାତଯଶସୌ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠୌ ଚ ମହୌଜସୌ

ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟାତ୍ରେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ଋଷିମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣେ ବହୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯତ୍ରିଵରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତସ୍ଯ ଚାନୁଜଃ ଯଵୀଯସୀ ସ୍ଵସା ତେଷାମ୍ ଅମଲା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୀ

ଦତ୍ତା, ଆତ୍ରିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ଦୁର୍ବାସା ଅନୁଜ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଅମଳା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଗୋତ୍ରଦ୍ଵଯେ ଜାତାଶ୍ ଚତ୍ଵାରଃ ପ୍ରଥିତା ଭୁଵି ଶ୍ଯାଵଶ୍ ଚ ପ୍ରତ୍ଵସଶ୍ଚୈଵ ଵଵଲ୍ଗୁଶ୍ଚାଥ ଗହ୍ଵରଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗୋତ୍ରରୁ ଚାରିଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଶ୍ୟାବ, ପ୍ରତ୍ୱସ, ବବଲ୍ଗୁ, ଏବଂ ଗହ୍ଵର—ଏମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ଆତ୍ରେଯାଣାଂ ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ସ୍ମୃତାଃ ପକ୍ଷା ମହାତ୍ମନାମ୍ କାଶ୍ଯପୋ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାନୁଦ୍ଧତସ୍ ତଥା

ଆତ୍ରେୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟି ପକ୍ଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—କାଶ୍ୟପ, ନାରଦ, ପର୍ବତ ଏବଂ ଉଦ୍ଧତ।

ଜଜ୍ଞିରେ ମାନସା ହ୍ଯେତେ ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ନିବୋଧତ ନାରଦସ୍ତୁ ଵସିଷ୍ଠାଯା-ରୁନ୍ଧତୀଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍

ଏମାନେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ନାରଦ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ମହାତେଜା ଦକ୍ଷଶାପାତ୍ତୁ ନାରଦଃ ପୁରା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଘୋରେ ଵୈ ତାରକାମଯେ

ନାରଦ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଘୋର ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶ ନେଇଥିଲେ।

ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ହତେ ଲୋକେ ହ୍ଯ୍ ଉଗ୍ରେ ଲୋକେଶ୍ଵରୈଃ ସହ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତପସା ଧୀମାନ୍ ଧାରଯାମାସ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ

ଯେତେବେଳେ ଦୁଃସ୍ଥ ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଲୋକନାଥମାନେ ସହିତ ବସିଷ୍ଠ ତପସ୍ୟାରେ ଜନମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

ଅନ୍ନୋଦକଂ ମୂଲଫଲମ୍ ଓଷଧୀଶ୍ ଚ ପ୍ରଵର୍ତଯନ୍ ତାନେତାଞ୍ଜୀଵଯାମାସ କାରୁଣ୍ଯାଦୌଷଧେନ ଚ

ଅନ୍ନ, ପାଣି, ମୂଳ, ଫଳ ଏବଂ ଔଷଧି ଦେଇ, ସେ ଦୟା ଓ ଔଷଧିରେ ଲୋକମାନେକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ।

ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯାଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ସୁତାନ୍ ଉତ୍ପାଦଯଚ୍ଛତମ୍ ଜ୍ଯାଯସୋ ଽଜନଯଚ୍ଛକ୍ତେର୍ ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀ ପରାଶରମ୍

ବସିଷ୍ଠ ଅରୁନ୍ଧତୀରେ ଏକଶ ଝଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ଶକ୍ତି, ଅଦୃଶ୍ୟନ୍ତୀରେ ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ।

ରକ୍ଷସା ଭକ୍ଷିତେ ଶକ୍ତୌ ରୁଧିରେଣ ତୁ ଵୈ ତଦା କାଲୀ ପରାଶରାଜ୍ଜଜ୍ଞେ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତରୁ କାଳୀ ପରାଶରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ, ଏବଂ ପରାଶରରୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନାଥ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।