ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାଯାଃ ସାଧ୍ଯା ସାଧ୍ଯାନଜୀଜନତ୍ ମରୁତ୍ଵତ୍ଯାଂ ମରୁତ୍ଵନ୍ତୋ ଵସୋସ୍ତୁ ଵସଵସ୍ ତଥା

ବିଶ୍ୱା ଜନନୀରୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ସାଧ୍ୟା ଜନନୀରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ମରୁତ୍ୱତୀ ଜନନୀରୁ ମରୁତମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଓ ବସୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବସୁମାନେ।

ଭାନୋସ୍ତୁ ଭାନଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମୁହୂର୍ତାଯା ମୁହୂର୍ତକାଃ ଲମ୍ବାଯା ଘୋଷନାମାନୋ ନାଗଵୀଥିସ୍ତୁ ଯାମିଜଃ

ଭାନୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଭାନବ ନାମରେ ପରିଚିତ; ମୁହୂର୍ତ୍ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ; ଲମ୍ବା ଜନନୀରୁ ଘୋଷନାମାନ ଜନ୍ମିଲେ; ନାଗବୀଥିଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି ଯାମିଜ।

ସଂକଲ୍ପାଯାସ୍ତୁ ସଂକଲ୍ପୋ ଵସୁସର୍ଗଂ ଵଦାମି ଵଃ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତସ୍ତୁ ଯେ ଦେଵା ଵ୍ଯାପକାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍

ସଂକଳ୍ପାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି ସଂକଳ୍ପ। ବସୁମାନେ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ ମୁଁ କହିବି। ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକରେ ଭରିଥିବା ଦେବମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବସୁମାନେ।

ଵସଵସ୍ତେ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ସର୍ଵଭୂତହିତୈଷିଣଃ ଆପୋ ଧ୍ରୁଵଶ୍ ଚ ସୋମଶ୍ ଚ ଧରଶ୍ଚୈଵାନିଲୋ ଽନଲଃ

ବସୁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା ଦେବମାନେ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଆପ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧରା, ଅନିଳ, ଅନଳ।

ପ୍ରତ୍ଯୂଷଶ୍ ଚ ପ୍ରଭାସଶ୍ ଚ ଵସଵୋ ଽଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ଅଜୈକପାଦ୍ ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋ ଵିରୂପାକ୍ଷଃ ସଭୈରଵଃ

ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ଓ ପ୍ରଭାସ — ଏହି ଅଠ ଜଣ ବସୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଅଜଏକପାଦ, ଅହିରବୁଧ୍ନ୍ୟ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ସଭୈରବ।

ହରଶ୍ ଚ ବହୁରୂପଶ୍ ଚ ତ୍ର୍ଯଂବକଶ୍ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ସାଵିତ୍ରଶ୍ ଚ ଜଯନ୍ତଶ୍ ଚ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ

ହର, ବହୁରୂପ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ସୁରେଶ୍ୱର, ସାବିତ୍ର, ଜୟନ୍ତ, ପିନାକୀ ଓ ଅପରାଜିତ।

ଏତେ ରୁଦ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଏକାଦଶ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପତ୍ନୀଭ୍ଯଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରକମ୍

ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଏଗାର ଜଣ ରୁଦ୍ର, ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ। ଏବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କର ଜନନୀମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ-ନତିମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି।

ଅଦିତିଶ୍ ଚ ଦିତିଶ୍ଚୈଵ ଅରିଷ୍ଟା ସୁରସା ମୁନିଃ ସୁରଭିର୍ ଵିନତା ତାମ୍ରା ତଦ୍ଵତ୍ କ୍ରୋଧଵଶା ଇଲା

ଅଦିତି, ଦିତି, ଅରିଷ୍ଟା, ସୁରସା, ମୁନି, ସୁରଭି, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇଳା —

କଦ୍ରୂସ୍ତ୍ଵିଷା ଦନୁସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ତାସାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ଵଦାମି ଵଃ ତୁଷିତା ନାମ ଯେ ଦେଵାଶ୍ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ

କଦ୍ରୁ, ତ୍ୱିଷା, ଦନୁ — ଏମାନଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ତୁଷିତ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରେ ତେ ଵୈ ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧାତା ଭଗସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟ ମିତ୍ରୋ ଽଥ ଵରୁଣୋ ଽର୍ଯମା

ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଦେବମାନେ ପରିଚିତ। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅର୍ୟମାନ।

ଵିଵସ୍ଵାନ୍ସଵିତା ପୂଷା ଅଂଶୁମାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଚ ଏତେ ସହସ୍ରକିରଣା ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ

ବିବସ୍ବାନ, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ — ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଦେବମାନେ ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।

ଦିତିଃ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଲେଭେ କଶ୍ଯପାଦିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଚୈଵ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ

ଦିତି ଜନନୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଦେଲେ — ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ — ଏହା ଆପଣମାନେ ଶୁଣିଛନ୍ତି।

ଦନୁଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଲେଭେ କଶ୍ଯପାଦ୍ ବଲଦର୍ପିତମ୍ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଃ ପ୍ରଧାନୋ ଽଭୂତ୍ ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଦନୁ ଜନନୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଏକଶତ ପୁଅ ଦେଲେ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପ୍ରଧାନ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ତାମ୍ରା ଚ ଜନଯାମାସ ଷଟ୍ କନ୍ଯା ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ ଶୁକୀଂ ଶ୍ଯେନୀଂ ଚ ଭାସୀଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୀଂ ଗୃଧ୍ରିକାଂ ଶୁଚିମ୍

ତାମ୍ରା ଜନନୀ ଛଅଜଣ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗ୍ରୀବୀ, ଗୃଧ୍ରିକା ଓ ଶୁଚି।

ଶୁକୀ ଶୁକାନୁଲୂକାଂଶ୍ ଚ ଜନଯାମାସ ଧର୍ମତଃ ଶ୍ଯେନୀ ଶ୍ଯେନାଂସ୍ ତଥା ଭାସୀ କୁରଙ୍ଗାଂଶ୍ ଚ ଵ୍ଯଜୀଜନତ୍

ଶୁକୀ ଜନନୀ ଧର୍ମରେ ଶୁକ ଓ ଉଲୁକ ଜନ୍ମିଲେ; ଶ୍ୟେନୀ ଜନନୀ ଶ୍ୟେନ ଜନ୍ମିଲେ; ଭାସୀ ଜନନୀ କୁରଙ୍ଗ ଜନ୍ମିଲେ।

ଗୃଧ୍ରୀ ଗୃଧ୍ରାନ୍ କପୋତାଂଶ୍ ଚ ପାରାଵତୀ ଵିହଂଗମାନ୍ ହଂସସାରସକାରଣ୍ଡପ୍ଲଵାଞ୍ଛୁଚିରଜୀଜନତ୍

ଗୃଧ୍ରି ଜନନୀ ଗୃଧ୍ର ଓ କପୋତ ଜନ୍ମିଲେ; ପାରାବତୀ ଜନନୀ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ; ଶୁଚି ଜନନୀ ହଂସ, ସାରସ, କାରଣ୍ଡ, ପ୍ଲବ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅଜାଶ୍ଵମେଷୋଷ୍ଟ୍ରଖରାନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵୀ ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍ ଵିନତା ଜନଯାମାସ ଗରୁଡଂ ଚାରୁଣଂ ଶୁଭା

ସୁଗ୍ରୀବୀ ଜନନୀ ଛୋଁ, ଘୋଡା, ମେଷ, ଉଷ୍ଟ୍ର, ଖର ଜନ୍ମିଲେ; ବିନତା ଜନନୀ ଗରୁଡ ଓ ଅରୁଣ — ଏହି ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ।

ସୌଦାମିନୀଂ ତଥା କନ୍ଯାଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯଙ୍କରୀମ୍ ସୁରସାଯାଃ ସହସ୍ରଂ ତୁ ସର୍ପାଣାମଭଵତ୍ପୁରା

ସୌଦାମିନୀ ନାମର ଏକ କନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିବା, ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏବଂ ସୁରସା ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ହଜାର ଚାଉଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

କଦ୍ରୂଃ ସହସ୍ରଶିରସାଂ ସହସ୍ରଂ ପ୍ରାପ ସୁଵ୍ରତା ପ୍ରଧାନାସ୍ତେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତାଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତିରନୁତ୍ତମାଃ

କଦ୍ରୁ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼, ଏକ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଏକ ହଜାର ଚାଉଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଛଅଇଶି ଟି ଚାଉଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଶେଷଵାସୁକିକର୍କୋଟଶଙ୍ଖୈରାଵତକମ୍ବଲାଃ ଧନଞ୍ଜଯମହାନୀଲପଦ୍ମାଶ୍ଵତରତକ୍ଷକାଃ

ଶେଷ, ବାସୁକି, କର୍କୋଟ, ଶଂଖ, ଏଇରାବତ, କମ୍ବଳ, ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାନୀଳ, ପଦ୍ମ, ଅଶ୍ଵତର ଏବଂ ତକ୍ଷକ—

ଏଲାପତ୍ରମହାପଦ୍ମଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରବଲାହକାଃ ଶଙ୍ଖପାଲମହାଶଙ୍ଖପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ରଶୁଭାନନାଃ

ଏଲାପତ୍ର, ମହାପଦ୍ମ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଳାହକ, ଶଂଖପାଳ, ମହାଶଂଖ, ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଶୁଭାନନ—

ଶଙ୍ଖଲୋମା ଚ ନହୁଷୋ ଵାମନଃ ଫଣିତସ୍ ତଥା କପିଲୋ ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚାପି ପତଞ୍ଜଲିରିତି ସ୍ମୃତଃ

ଶଂଖଲୋମ, ନହୁଷ, ବାମନ, ଫଣିତ, କପିଳ, ଦୁର୍ମୁଖ ଏବଂ ପତଞ୍ଜଳି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ରକ୍ଷୋଗଣଂ କ୍ରୋଧଵଶା ମହାମାଯଂ ଵ୍ଯଜୀଜନତ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଗଣଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଗୋମହିଷ୍ଯୌ ଵରାଙ୍ଗନା

କ୍ରୋଧର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ମାୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଭଳି ଗୋମହିଷୀ ନାମର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳା ରୁଦ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ସୁରଭିର୍ ଜନଯାମାସ କଶ୍ଯପାଦିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ମୁନିର୍ମୁନୀନାଂ ଚ ଗଣଂ ଗଣମପ୍ସରସାଂ ତଥା

ସୁରଭି କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଅନ୍ତସ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଏବଂ ମୁନି ମୁନିମାନେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ତଥା କିଂନରଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ଅରିଷ୍ଟାଜନଯଦ୍ବହୂନ୍ ତୃଣଵୃକ୍ଷଲତାଗୁଲ୍ମମ୍ ଇଲା ସର୍ଵମଜୀଜନତ୍

ଏହିପରି ଇଳା ଅନେକ କିନ୍ନର ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଅରିଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଇଳା ସମସ୍ତ ଘାସ, ଗଛ, ଲତା ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ତ୍ଵିଷା ତୁ ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ଜନଯାମାସ କୋଟିଶଃ ଏତେ ତୁ କାଶ୍ଯପେଯାଶ୍ ଚ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ପରିକୀର୍ତିତାଃ

ତ୍ୱିଷା ଅସଂଖ୍ୟ ଯକ୍ଷ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ସମସ୍ତ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଏତେଷାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିଵଂଶାଶ୍ ଚ ବହଵଃ ସ୍ମୃତାଃ ଏଵଂ ପ୍ରଜାସୁ ସୃଷ୍ଟାସୁ କଶ୍ଯପେନ ମହାତ୍ମନା

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଂଶ ଅନେକ ଥର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ଏଭଳି ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାସୁ ସର୍ଵାସୁ ଚରାସୁ ସ୍ଥାଵରାସୁ ଚ ଅଭିଷିଚ୍ଯାଧିପତ୍ଯେଷୁ ତେଷାଂ ମୁଖ୍ଯାନ୍ପ୍ରଜାପତିଃ

ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଧିପତି ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।

ତତୋ ମନୁଷ୍ଯାଧିପତିଂ ଚକ୍ରେ ଵୈଵସ୍ଵତଂ ମନୁମ୍ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଯେ ଽଭିଷେଚିତାଃ

ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବରେ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳ ପରେ।