ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତତଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵିଶେଷେଣ କୁରୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ତେ ତୁ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଯାତାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍

'ତେଣୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କର।' ସେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ।

ଅଦ୍ଯାପି ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରାଦିଵ ସିନ୍ଧଵଃ ହର୍ଯଶ୍ଵେଷୁ ଚ ନଷ୍ଟେଷୁ ପୁନର୍ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଆସିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାନ୍ତି; ହର୍ୟଶ୍ୱମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ପୁଣି—

ସୂତ୍ଯାମେଵ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଶବଲା ନାମ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସମେତାଃ ସୃଷ୍ଟିହେତଵଃ

ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମରେ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେମାନେ 'ଶବଳା' ନାମରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ମୁନିମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ।

ନାରଦୋ ଽନୁଗତାନ୍ପ୍ରାହ ପୁନସ୍ତାନ୍ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭ୍ରାତୄନ୍ ପୁନଃ ପୁନଃ

ନାରଦ ପୁଣି ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଶବଳାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ମାପ ଜାଣି, ପୁଣିପୁଣି ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କର।'

ଆଗତ୍ଯ ଵାଥ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵୈ କରିଷ୍ଯଥ ଵିଶେଷତଃ ତେ ଽପି ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଜଗ୍ମୁର୍ଭ୍ରାତୃଗତିଂ ତଥା

'ଆସି, ତୁମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।' ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ପଥେ ଚାଲିଗଲେ, ଭାଇମାନଙ୍କ ପରି।

ତତସ୍ତେଷ୍ଵପି ନଷ୍ଟେଷୁ ଷଷ୍ଟିକନ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଵୈରିଣ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସସ୍ତଦା

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ବୈରିଣୀରେ ସାଠି ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ପ୍ରାଦାତ୍ସ ଦଶକଂ ଧର୍ମେ କଶ୍ଯପାଯ ତ୍ରଯୋଦଶ ଵିଂଶତ୍ସପ୍ତ ଚ ସୋମାଯ ଚତସ୍ରୋ ଽରିଷ୍ଟନେମଯେ

ସେ ଦଶଜଣ ଝିଅ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତେରଜଣ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ସତେଇଜଣ ସୋମଙ୍କୁ, ଚାରିଜଣ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଭୃଗୁପୁତ୍ରାଯ ଦ୍ଵେ କୃଶାଶ୍ଵାଯ ଧୀମତେ ଦ୍ଵେ ଚୈଵାଙ୍ଗିରସେ ତଦ୍ଵତ୍ ତାସାଂ ନାମାନି ଵିସ୍ତରାତ୍

ସେ ଦୁଇଜଣ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ ଧୀର କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ, ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କ ନାମ ବିସ୍ତାରରେ କହାଯାଇଛି।

ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଦେଵମାତୄଣାଂ ପ୍ରଜାଵିସ୍ତାରମାଦିତଃ ମରୁତ୍ଵତୀ ଵସୂର୍ ଯାମିର୍ ଲମ୍ବା ଭାନୁରରୁନ୍ଧତୀ

ଏବେ ଦେବମାତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଜାର ବିସ୍ତାର ଆରମ୍ଭରୁ ଶୁଣ: ମରୁତ୍ବତୀ, ବସୁ, ଯାମି, ଲମ୍ବା, ଭାନୁ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ।

ସଂକଲ୍ପା ଚ ମୁହୂର୍ତା ଚ ସାଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵା ଚ ଭାମିନୀ ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ ତାସାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ଵଦାମି ଵଃ

ସଂକଳ୍ପା, ମୁହୂର୍ତ୍ତା, ସାଧ୍ୟା, ବିଶ୍ୱା ଓ ଭାମିନୀ — ଏହି ଜନନୀମାନେ ଧର୍ମର ଜନନୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏମାନଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏବେ କହିବି।

ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାଯାଃ ସାଧ୍ଯା ସାଧ୍ଯାନଜୀଜନତ୍ ମରୁତ୍ଵତ୍ଯାଂ ମରୁତ୍ଵନ୍ତୋ ଵସୋସ୍ତୁ ଵସଵସ୍ ତଥା

ବିଶ୍ୱା ଜନନୀରୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ସାଧ୍ୟା ଜନନୀରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ମରୁତ୍ୱତୀ ଜନନୀରୁ ମରୁତମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଓ ବସୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବସୁମାନେ।

ଭାନୋସ୍ତୁ ଭାନଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମୁହୂର୍ତାଯା ମୁହୂର୍ତକାଃ ଲମ୍ବାଯା ଘୋଷନାମାନୋ ନାଗଵୀଥିସ୍ତୁ ଯାମିଜଃ

ଭାନୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଭାନବ ନାମରେ ପରିଚିତ; ମୁହୂର୍ତ୍ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ; ଲମ୍ବା ଜନନୀରୁ ଘୋଷନାମାନ ଜନ୍ମିଲେ; ନାଗବୀଥିଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି ଯାମିଜ।

ସଂକଲ୍ପାଯାସ୍ତୁ ସଂକଲ୍ପୋ ଵସୁସର୍ଗଂ ଵଦାମି ଵଃ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତସ୍ତୁ ଯେ ଦେଵା ଵ୍ଯାପକାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍

ସଂକଳ୍ପାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛି ସଂକଳ୍ପ। ବସୁମାନେ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ ମୁଁ କହିବି। ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକରେ ଭରିଥିବା ଦେବମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବସୁମାନେ।

ଵସଵସ୍ତେ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ସର୍ଵଭୂତହିତୈଷିଣଃ ଆପୋ ଧ୍ରୁଵଶ୍ ଚ ସୋମଶ୍ ଚ ଧରଶ୍ଚୈଵାନିଲୋ ଽନଲଃ

ବସୁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା ଦେବମାନେ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଆପ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧରା, ଅନିଳ, ଅନଳ।

ପ୍ରତ୍ଯୂଷଶ୍ ଚ ପ୍ରଭାସଶ୍ ଚ ଵସଵୋ ଽଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ଅଜୈକପାଦ୍ ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋ ଵିରୂପାକ୍ଷଃ ସଭୈରଵଃ

ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ଓ ପ୍ରଭାସ — ଏହି ଅଠ ଜଣ ବସୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଅଜଏକପାଦ, ଅହିରବୁଧ୍ନ୍ୟ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ସଭୈରବ।

ହରଶ୍ ଚ ବହୁରୂପଶ୍ ଚ ତ୍ର୍ଯଂବକଶ୍ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ସାଵିତ୍ରଶ୍ ଚ ଜଯନ୍ତଶ୍ ଚ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ

ହର, ବହୁରୂପ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ସୁରେଶ୍ୱର, ସାବିତ୍ର, ଜୟନ୍ତ, ପିନାକୀ ଓ ଅପରାଜିତ।

ଏତେ ରୁଦ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଏକାଦଶ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପତ୍ନୀଭ୍ଯଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରକମ୍

ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଏଗାର ଜଣ ରୁଦ୍ର, ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ। ଏବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କର ଜନନୀମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ-ନତିମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି।

ଅଦିତିଶ୍ ଚ ଦିତିଶ୍ଚୈଵ ଅରିଷ୍ଟା ସୁରସା ମୁନିଃ ସୁରଭିର୍ ଵିନତା ତାମ୍ରା ତଦ୍ଵତ୍ କ୍ରୋଧଵଶା ଇଲା

ଅଦିତି, ଦିତି, ଅରିଷ୍ଟା, ସୁରସା, ମୁନି, ସୁରଭି, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇଳା —

କଦ୍ରୂସ୍ତ୍ଵିଷା ଦନୁସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ତାସାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ଵଦାମି ଵଃ ତୁଷିତା ନାମ ଯେ ଦେଵାଶ୍ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ

କଦ୍ରୁ, ତ୍ୱିଷା, ଦନୁ — ଏମାନଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ତୁଷିତ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରେ ତେ ଵୈ ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧାତା ଭଗସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟ ମିତ୍ରୋ ଽଥ ଵରୁଣୋ ଽର୍ଯମା

ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଦେବମାନେ ପରିଚିତ। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅର୍ୟମାନ।

ଵିଵସ୍ଵାନ୍ସଵିତା ପୂଷା ଅଂଶୁମାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଚ ଏତେ ସହସ୍ରକିରଣା ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ

ବିବସ୍ବାନ, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ — ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଦେବମାନେ ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।

ଦିତିଃ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଲେଭେ କଶ୍ଯପାଦିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଚୈଵ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ

ଦିତି ଜନନୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଦେଲେ — ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ — ଏହା ଆପଣମାନେ ଶୁଣିଛନ୍ତି।

ଦନୁଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଲେଭେ କଶ୍ଯପାଦ୍ ବଲଦର୍ପିତମ୍ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଃ ପ୍ରଧାନୋ ଽଭୂତ୍ ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଦନୁ ଜନନୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଏକଶତ ପୁଅ ଦେଲେ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପ୍ରଧାନ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ତାମ୍ରା ଚ ଜନଯାମାସ ଷଟ୍ କନ୍ଯା ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ ଶୁକୀଂ ଶ୍ଯେନୀଂ ଚ ଭାସୀଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୀଂ ଗୃଧ୍ରିକାଂ ଶୁଚିମ୍

ତାମ୍ରା ଜନନୀ ଛଅଜଣ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗ୍ରୀବୀ, ଗୃଧ୍ରିକା ଓ ଶୁଚି।

ଶୁକୀ ଶୁକାନୁଲୂକାଂଶ୍ ଚ ଜନଯାମାସ ଧର୍ମତଃ ଶ୍ଯେନୀ ଶ୍ଯେନାଂସ୍ ତଥା ଭାସୀ କୁରଙ୍ଗାଂଶ୍ ଚ ଵ୍ଯଜୀଜନତ୍

ଶୁକୀ ଜନନୀ ଧର୍ମରେ ଶୁକ ଓ ଉଲୁକ ଜନ୍ମିଲେ; ଶ୍ୟେନୀ ଜନନୀ ଶ୍ୟେନ ଜନ୍ମିଲେ; ଭାସୀ ଜନନୀ କୁରଙ୍ଗ ଜନ୍ମିଲେ।

ଗୃଧ୍ରୀ ଗୃଧ୍ରାନ୍ କପୋତାଂଶ୍ ଚ ପାରାଵତୀ ଵିହଂଗମାନ୍ ହଂସସାରସକାରଣ୍ଡପ୍ଲଵାଞ୍ଛୁଚିରଜୀଜନତ୍

ଗୃଧ୍ରି ଜନନୀ ଗୃଧ୍ର ଓ କପୋତ ଜନ୍ମିଲେ; ପାରାବତୀ ଜନନୀ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ; ଶୁଚି ଜନନୀ ହଂସ, ସାରସ, କାରଣ୍ଡ, ପ୍ଲବ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅଜାଶ୍ଵମେଷୋଷ୍ଟ୍ରଖରାନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵୀ ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍ ଵିନତା ଜନଯାମାସ ଗରୁଡଂ ଚାରୁଣଂ ଶୁଭା

ସୁଗ୍ରୀବୀ ଜନନୀ ଛୋଁ, ଘୋଡା, ମେଷ, ଉଷ୍ଟ୍ର, ଖର ଜନ୍ମିଲେ; ବିନତା ଜନନୀ ଗରୁଡ ଓ ଅରୁଣ — ଏହି ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ।

ସୌଦାମିନୀଂ ତଥା କନ୍ଯାଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯଙ୍କରୀମ୍ ସୁରସାଯାଃ ସହସ୍ରଂ ତୁ ସର୍ପାଣାମଭଵତ୍ପୁରା

ସୌଦାମିନୀ ନାମର ଏକ କନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିବା, ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏବଂ ସୁରସା ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ହଜାର ଚାଉଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

କଦ୍ରୂଃ ସହସ୍ରଶିରସାଂ ସହସ୍ରଂ ପ୍ରାପ ସୁଵ୍ରତା ପ୍ରଧାନାସ୍ତେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତାଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତିରନୁତ୍ତମାଃ

କଦ୍ରୁ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼, ଏକ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଏକ ହଜାର ଚାଉଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଛଅଇଶି ଟି ଚାଉଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।