ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତତଃ ପ୍ରଶେମୁଃ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଘ୍ନରୂପାଣି ତତ୍ର ଵୈ ତତୋ ଗରୁଡମାରୁହ୍ଯ କାଲମେଘସମଦ୍ଯୁତିଃ

ତାପରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ତାପରେ, କଳା ମେଘ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ାରେ ଆସିଲେ ।

ସର୍ଵଦେଵୈଃ ପରିଵୃତଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ ଆଯଯୌ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ଧ୍ରୁଵାନ୍ତିକମ୍ ଅରାତିହା

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଧ୍ରୁବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ।

ସମାଗତଂ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ କୋ ଽସାଵିତ୍ଯେଵ ଚିନ୍ତଯନ୍ ପିବନ୍ନିଵ ହୃଷୀକେଶଂ ନଯନାଭ୍ଯାଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍

ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, 'ଏହେ କିଏ?' ବୋଲି ଭାବିଲେ; ନୟନ ଦ୍ୱାରା ହୃଷୀକେଶ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ ।

ଜପନ୍ ସ ଵାସୁଦେଵେତି ଧ୍ରୁଵସ୍ତସ୍ଥୌ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ ଶଙ୍ଖପ୍ରାନ୍ତେନ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପସ୍ପର୍ଶାସ୍ଯଂ ହି ତସ୍ଯ ଵୈ

ଧ୍ରୁବ, ତେଜସ୍ବୀ, 'ବାସୁଦେବ' ନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଶଂଖର ପ୍ରାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ।

ତତଃ ସ ପରମଂ ଜ୍ଞାନମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍

ତାପରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଧ୍ରୁବ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।

ପ୍ରସୀଦ ଦେଵଦେଵେଶ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧର ଲୋକାତ୍ମନ୍ ଵେଦଗୁହ୍ଯାତ୍ମନ୍ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋ ଽସ୍ମି କେଶଵ

ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମା, ବେଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା କେଶବ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଲି; ଦୟା କର ।

ନ ଵିଦୁସ୍ତ୍ଵାଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସନକାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ ତତ୍କଥଂ ତ୍ଵାମହଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ନମସ୍ତେ ଭୁଵନେଶ୍ଵର

ସନକ ଆଦି ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତେବେ ମୁଁ କିପରି ଜାଣିପାରିବି? ଭୁବନେଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।

ତମାହ ପ୍ରହସନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଏହି ଵତ୍ସ ଧ୍ରୁଵୋ ଭଵାନ୍ ସ୍ଥାନଂ ଧ୍ରୁଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିଷାମ୍ ଅଗ୍ରଭୁଗ୍ ଭଵ

ବିଷ୍ଣୁ ହସି କହିଲେ: 'ଆସ, ଶିଶୁ ଧ୍ରୁବ; ଏହି ଅଚଳ ସ୍ଥାନ ପାଇ, ତୁମେ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଉ ।'

ମାତ୍ରା ତ୍ଵଂ ସହିତସ୍ତତ୍ର ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ସ୍ଥାନମାପ୍ନୁହି ମତ୍ସ୍ଥାନମେତତ୍ପରମଂ ଧ୍ରୁଵଂ ନିତ୍ଯଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ସେଠି, ତୁମ ମା' ସହିତ, ତାରାମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ; ଏହି ମୋର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଆସନ ।

ତପସାରାଧ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ପୁରା ଲବ୍ଧଂ ହି ଶଙ୍କରାତ୍ ଵାସୁଦେଵେତି ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଣଵେନ ସମନ୍ଵିତମ୍

ପୂର୍ବେ, ତପସ୍ୟା କରି ଦେବତାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜି, ଏହି ଦୟା ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ମିଳିଥିଲା: ଯିଏ ସଦା 'ବାସୁଦେବ' ନାମ ପ୍ରଣବ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—

ନମସ୍କାରସମାଯୁକ୍ତଂ ଭଗଵଚ୍ଛବ୍ଦସଂଯୁତମ୍ ଜପେଦେଵଂ ହି ଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧ୍ରୁଵଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ

ନମସ୍କାର ଓ 'ଭଗବତ୍' ଶବ୍ଦ ସହିତ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଯିଏ ଏଭଳି ଜପ କରେ, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଅଚଳ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।

ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ପରମର୍ଷଯଃ ମାତ୍ରା ସହ ଧ୍ରୁଵଂ ସର୍ଵେ ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥାନେ ନ୍ଯଵେଶଯନ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବସିଗଲେ।

ଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ସ୍ଥାନମାପ୍ତଵାନ୍ ଏଵଂ ଧ୍ରୁଵୋ ମହାତେଜା ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରଵିଦ୍ଯଯା

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ତେଜସ୍ୱୀ ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ।

ଅଵାପ ମହତୀଂ ସିଦ୍ଧିମ୍ ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ମଯା

ସେ ବଡ଼ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

ତସ୍ମାଦ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵାଯ ପ୍ରଣାମଂ କୁରୁତେ ନରଃ ସ ଯାତି ଧ୍ରୁଵସାଲୋକ୍ଯଂ ଧ୍ରୁଵତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ତତ୍ତଥା

ସେଥିପାଇଁ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ତା ଧ୍ରୁବଙ୍କ ପରି ହୁଏ।

ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍ ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ବ୍ରୂହି ସୂତାଦ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମମନୁତ୍ତମମ୍

ହେ ସୂତ, ଏବେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ କହ।

ସଂକଲ୍ପାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାତ୍ ପୂର୍ଵେଷାଂ ସୃଷ୍ଟିରୁଚ୍ଯତେ ଦକ୍ଷାତ୍ପ୍ରାଚେତସାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ସୃଷ୍ଟିର୍ମୈଥୁନସଂଭଵା

ପ୍ରଥମେ ଚିନ୍ତା, ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା; ପ୍ରଚେତସ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ପରେ ମୈଥୁନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ଯଦା ତୁ ସୃଜତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵର୍ଷିଗଣପନ୍ନଗାନ୍ ନ ଵୃଦ୍ଧିମଗମଲ୍ଲୋକସ୍ ତଦା ମୈଥୁନଯୋଗତଃ

ସେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ନାଗମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ମୈଥୁନ ଯୋଗରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା।

ଦକ୍ଷଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ପଞ୍ଚ ସୂତ୍ଯାମଜୀଜନତ୍ ତାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଭାଗାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେମାନେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଥିଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।

ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ହର୍ଯଶ୍ଵାନ୍ ଦକ୍ଷପୁତ୍ରାନ୍ ସମାଗତାନ୍ ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵୋର୍ଧ୍ଵମଧ ଏଵ ଚ

ନାରଦ ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ହର୍ୟଶ୍ୱମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥିବାବେଳେ କହିଲେ: 'ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ମାପ ଉପରେ ଓ ତଳେ ଜାଣିନିଅ—'

ତତଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵିଶେଷେଣ କୁରୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ତେ ତୁ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଯାତାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍

'ତେଣୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କର।' ସେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ।

ଅଦ୍ଯାପି ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରାଦିଵ ସିନ୍ଧଵଃ ହର୍ଯଶ୍ଵେଷୁ ଚ ନଷ୍ଟେଷୁ ପୁନର୍ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଆସିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାନ୍ତି; ହର୍ୟଶ୍ୱମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ପୁଣି—

ସୂତ୍ଯାମେଵ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଶବଲା ନାମ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସମେତାଃ ସୃଷ୍ଟିହେତଵଃ

ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମରେ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେମାନେ 'ଶବଳା' ନାମରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ମୁନିମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ।

ନାରଦୋ ଽନୁଗତାନ୍ପ୍ରାହ ପୁନସ୍ତାନ୍ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭ୍ରାତୄନ୍ ପୁନଃ ପୁନଃ

ନାରଦ ପୁଣି ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଶବଳାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ମାପ ଜାଣି, ପୁଣିପୁଣି ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କର।'

ଆଗତ୍ଯ ଵାଥ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵୈ କରିଷ୍ଯଥ ଵିଶେଷତଃ ତେ ଽପି ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଜଗ୍ମୁର୍ଭ୍ରାତୃଗତିଂ ତଥା

'ଆସି, ତୁମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।' ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ପଥେ ଚାଲିଗଲେ, ଭାଇମାନଙ୍କ ପରି।

ତତସ୍ତେଷ୍ଵପି ନଷ୍ଟେଷୁ ଷଷ୍ଟିକନ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଵୈରିଣ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସସ୍ତଦା

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ବୈରିଣୀରେ ସାଠି ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ପ୍ରାଦାତ୍ସ ଦଶକଂ ଧର୍ମେ କଶ୍ଯପାଯ ତ୍ରଯୋଦଶ ଵିଂଶତ୍ସପ୍ତ ଚ ସୋମାଯ ଚତସ୍ରୋ ଽରିଷ୍ଟନେମଯେ

ସେ ଦଶଜଣ ଝିଅ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତେରଜଣ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ସତେଇଜଣ ସୋମଙ୍କୁ, ଚାରିଜଣ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଭୃଗୁପୁତ୍ରାଯ ଦ୍ଵେ କୃଶାଶ୍ଵାଯ ଧୀମତେ ଦ୍ଵେ ଚୈଵାଙ୍ଗିରସେ ତଦ୍ଵତ୍ ତାସାଂ ନାମାନି ଵିସ୍ତରାତ୍

ସେ ଦୁଇଜଣ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ ଧୀର କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ, ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କ ନାମ ବିସ୍ତାରରେ କହାଯାଇଛି।

ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଦେଵମାତୄଣାଂ ପ୍ରଜାଵିସ୍ତାରମାଦିତଃ ମରୁତ୍ଵତୀ ଵସୂର୍ ଯାମିର୍ ଲମ୍ବା ଭାନୁରରୁନ୍ଧତୀ

ଏବେ ଦେବମାତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଜାର ବିସ୍ତାର ଆରମ୍ଭରୁ ଶୁଣ: ମରୁତ୍ବତୀ, ବସୁ, ଯାମି, ଲମ୍ବା, ଭାନୁ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ।