ଅଲବ୍ଧ୍ଵା ସ ପିତୁର୍ଧୀମାନ୍ ଅଙ୍କଂ ଦୁଃଖିତମାନସଃ ମାତୁଃ ସମୀପମାଗମ୍ଯ ରୁରୋଦ ସ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପିତାଙ୍କ ଆଂକ ପାଇବାକୁ ନପାଇ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶିଶୁ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ।
ରୁଦନ୍ତଂ ପୁତ୍ରମାହେଦଂ ମାତା ଶୋକପରିପ୍ଲୁତା ସୁରୁଚିର୍ଦଯିତା ଭର୍ତୁସ୍ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଽପି ତାଦୃଶଃ
ପୁଅକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମାଆଁ ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଯାଇ କହିଲେ; ସୁରୁଚି, ଯିଏ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଥିଲେ।
ମମ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯାଯା ଜାତଃ ପୁତ୍ରୋ ଽପ୍ଯଭାଗ୍ଯଵାନ୍ କିଂ ଶୋଚସି କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ରୋଦମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ଅପସ୍ତ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବତୀ ମାଆଁ ହେବାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅଭାଗା। କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖ କରୁଛ, କାହିଁକି ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦୁଛ?
ସଂତପ୍ତହୃଦଯୋ ଭୂତ୍ଵା ମମ ଶୋକଂ କରିଷ୍ଯସି ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଥାନଂ ଧ୍ରୁଵଂ ପୁତ୍ର ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଂ ସମାପ୍ନୁଯାଃ
ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟ ଜଳିଯିବାରୁ ମୋର ଦୁଃଖ ବଢ଼ିଯିବ। ଧ୍ରୁବ, ପୁଅ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ନିଜ ଅଧିକାର ଅସ୍ଥାନ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ମାତ୍ରା ଵୈ ନିର୍ଜଗାମ ତଦା ଵନମ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଯଥାଵିଧି
ମାଆଁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସେତେବେଳେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପଦପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଭଗଵନ୍ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସର୍ଵେଷାମୁପରିସ୍ଥାନଂ କେନ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମି ସତ୍ତମ
ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ କହିଲେ—'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ କିପରି ପାଇପାରିବି?'
ପିତୁରଙ୍କେ ସମାସୀନଂ ମାତା ମାଂ ସୁରୁଚିର୍ମୁନେ ଵ୍ଯଧୂନଯତ୍ସ ତଂ ରାଜା ପିତା ନୋଵାଚ କିଂଚନ
ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ଆଂକରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ମୁନି, ସୁରୁଚି ମୋତେ ହଟାଇଦେଲେ; ରାଜା, ମୋର ପିତା, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଏତସ୍ମାତ୍ କାରଣାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ରସ୍ତୋ ଽହଂ ମାତରଂ ଗତଃ ସୁନୀତିରାହ ମେ ମାତା ମା କୃଥାଃ ଶୋକମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମାଆଁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି; ସୁନୀତି ମୋର ମାଆଁ କହିଲେ—'ଏତେ ଦୁଃଖ କରିବି ନାହିଁ।'
ସ୍ଵକର୍ମଣା ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମର୍ହସି ପୁତ୍ରକ ତସ୍ଯା ହି ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଥାନଂ ତଵ ମହାମୁନେ
'ନିଜ କର୍ମରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ଉଚିତ, ପୁଅ।' ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି, ତୁମର ସ୍ଥାନ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।
ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵନମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୋ ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯେ ଽହଂ ସ୍ଥାନମଦ୍ଭୁତମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛି। ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରହସନ୍ନ୍ ଇଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ରାଜପୁତ୍ର ଶୃଣୁଷ୍ଵେଦଂ ସ୍ଥାନମୁତ୍ତମମାପ୍ସ୍ଯସି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ମୁନି ହସି କହିଲେ—'ରାଜପୁତ୍ର, ଏହି କଥା ଶୁଣ; ତୁମେ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରିବ।'
ଆରାଧ୍ଯ ଜଗତାମୀଶଂ କେଶଵଂ କ୍ଲେଶନାଶନମ୍ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗଭଵଂ ଶଂଭୋର୍ ମହାଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, କେଶବ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କ ଡାହାଣ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେହି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କର।
ଜପ ନିତ୍ଯଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନମ୍ ଇଷ୍ଟଦଂ ପରମଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ପଵିତ୍ରମମଲଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥିବା, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ପବିତ୍ର, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସଦା ଜପ କର, ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ବ୍ରୂହି ମନ୍ତ୍ରମିମଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରଣଵେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଵାସୁଦେଵାଯ ଇତ୍ଯେଵଂ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର, ପ୍ରଣବ ସହିତ, ଉଚ୍ଚାରଣ କର—'ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଉ'—ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି।
ଧ୍ଯାଯନ୍ସନାତନଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜପହୋମପରାଯଣଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୈନଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମହାଯଶାଃ
ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଜପ ଓ ହୋମରେ ଏକାଗ୍ର ଥିବା, ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ନିଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଜାପ ପ୍ରୀତମାନସଃ ଶାକମୂଲଫଲାହାରଃ ସଂଵତ୍ସରମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିୟମିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ମନେ, ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ସେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ।
ଜଜାପ ମନ୍ତ୍ରମନିଶମ୍ ଅଜସ୍ରଂ ସ ପୁନଃ ପୁନଃ ଵେତାଲା ରାକ୍ଷସା ଘୋରାଃ ସିଂହାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ମହାମୃଗାଃ
ସେ ଦିନ ରାତି ଅବିରତ ଭାବେ, ପୁନିପୁନି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର ଭୂତ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସିଂହାଦି ବଡ଼ ପଶୁମାନେ ଆସିଲେ ।
ତମଭ୍ଯଯୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ବୁଦ୍ଧିମୋହାଯ ଭୀଷଣାଃ ଜପନ୍ ସ ଵାସୁଦେଵେତି ନ କିଂଚିତ୍ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ 'ବାସୁଦେବ' ନାମ ଜପ କରିଥିବାରୁ, କିଛି ଭି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ ।
ସୁନୀତିର୍ ଅସ୍ଯ ଯା ମାତା ତସ୍ଯା ରୂପେଣ ସଂଵୃତା ପିଶାଚି ସମନୁପ୍ରାପ୍ତା ରୁରୋଦ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ତାଙ୍କର ମା' ସୁନୀତିଙ୍କ ଆକୃତି ଧରି, ଏକ ପିଶାଚି ଆସି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରନ୍ତ ହୋଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ମମ ତ୍ଵମେକଃ ପୁତ୍ରୋ ଽସି କିମର୍ଥଂ କ୍ଲିଶ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ ମାମନାଥାମପହାଯ ତପ ଆସ୍ଥିତଵାନସି
ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ — କାହିଁକି ଏଭଳି କଷ୍ଟ ସହୁଛ? ମୋତେ ଅସହାୟ ଛାଡ଼ି, କାହିଁକି ଏହି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ?
ଏଵମାଦୀନି ଵାକ୍ଯାନି ଭାଷମାଣାଂ ମହାତପାଃ ଅନିରୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ହରେର୍ନାମ ଜଜାପ ସଃ
ସେ ଏଭଳି କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟ ଭରି, ହରିଙ୍କ ନାମ ଜପ କରି ରହିଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରଶେମୁଃ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଘ୍ନରୂପାଣି ତତ୍ର ଵୈ ତତୋ ଗରୁଡମାରୁହ୍ଯ କାଲମେଘସମଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ତାପରେ, କଳା ମେଘ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ାରେ ଆସିଲେ ।
ସର୍ଵଦେଵୈଃ ପରିଵୃତଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ ଆଯଯୌ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ଧ୍ରୁଵାନ୍ତିକମ୍ ଅରାତିହା
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଧ୍ରୁବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ।
ସମାଗତଂ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ କୋ ଽସାଵିତ୍ଯେଵ ଚିନ୍ତଯନ୍ ପିବନ୍ନିଵ ହୃଷୀକେଶଂ ନଯନାଭ୍ଯାଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, 'ଏହେ କିଏ?' ବୋଲି ଭାବିଲେ; ନୟନ ଦ୍ୱାରା ହୃଷୀକେଶ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ ।
ଜପନ୍ ସ ଵାସୁଦେଵେତି ଧ୍ରୁଵସ୍ତସ୍ଥୌ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ ଶଙ୍ଖପ୍ରାନ୍ତେନ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପସ୍ପର୍ଶାସ୍ଯଂ ହି ତସ୍ଯ ଵୈ
ଧ୍ରୁବ, ତେଜସ୍ବୀ, 'ବାସୁଦେବ' ନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଶଂଖର ପ୍ରାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ।
ତତଃ ସ ପରମଂ ଜ୍ଞାନମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍
ତାପରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଧ୍ରୁବ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।
ପ୍ରସୀଦ ଦେଵଦେଵେଶ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧର ଲୋକାତ୍ମନ୍ ଵେଦଗୁହ୍ଯାତ୍ମନ୍ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋ ଽସ୍ମି କେଶଵ
ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମା, ବେଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା କେଶବ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଲି; ଦୟା କର ।
ନ ଵିଦୁସ୍ତ୍ଵାଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସନକାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ ତତ୍କଥଂ ତ୍ଵାମହଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ନମସ୍ତେ ଭୁଵନେଶ୍ଵର
ସନକ ଆଦି ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତେବେ ମୁଁ କିପରି ଜାଣିପାରିବି? ଭୁବନେଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।
ତମାହ ପ୍ରହସନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଏହି ଵତ୍ସ ଧ୍ରୁଵୋ ଭଵାନ୍ ସ୍ଥାନଂ ଧ୍ରୁଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିଷାମ୍ ଅଗ୍ରଭୁଗ୍ ଭଵ
ବିଷ୍ଣୁ ହସି କହିଲେ: 'ଆସ, ଶିଶୁ ଧ୍ରୁବ; ଏହି ଅଚଳ ସ୍ଥାନ ପାଇ, ତୁମେ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଉ ।'
ମାତ୍ରା ତ୍ଵଂ ସହିତସ୍ତତ୍ର ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ସ୍ଥାନମାପ୍ନୁହି ମତ୍ସ୍ଥାନମେତତ୍ପରମଂ ଧ୍ରୁଵଂ ନିତ୍ଯଂ ସୁଶୋଭନମ୍
ସେଠି, ତୁମ ମା' ସହିତ, ତାରାମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ; ଏହି ମୋର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଆସନ ।