ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତାରାଗ୍ରହାଣାଂ ଶୁକ୍ରସ୍ତୁ କେତୂନାଂ ଚାପି ଧୂମଵାନ୍ ଧ୍ରୁଵଃ କିଲ ଗ୍ରହାଣାଂ ତୁ ଵିଭକ୍ତାନାଂ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍

ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ପୁଛଳ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧୂମବାନ୍, ଚାରିଦିଗରେ ଥିବା ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରଵିଷ୍ଠା ସ୍ଯାଦ୍ ଅଯନାନାଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍ ଵର୍ଷାଣାଂ ଚୈଵ ପଞ୍ଚାନାମ୍ ଆଦ୍ଯଃ ସଂଵତ୍ସରଃ ସ୍ମୃତଃ

ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅୟନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରାୟଣ, ପାଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ବର୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷକୁ 'ବର୍ଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଋତୂନାଂ ଶିଶିରଶ୍ଚାପି ମାସାନାଂ ମାଘ ଉଚ୍ଯତେ ପକ୍ଷାଣାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ତୁ ତିଥୀନାଂ ପ୍ରତିପତ୍ତଥା

ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିଶିର, ମାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାଘ, ପକ୍ଷମାନେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ତିଥିମାନେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିପଦା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।

ଅହୋରାତ୍ରଵିଭାଗାନାମ୍ ଅହଶ୍ଚାଦିଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ମୁହୂର୍ତାନାଂ ତଥୈଵାଦିର୍ ମୁହୂର୍ତୋ ରୁଦ୍ରଦୈଵତଃ

ଦିନ ଓ ରାତିର ବିଭାଗରେ ଦିନକୁ ଆରମ୍ଭ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ମୁହୂର୍ତ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପହାରିତ।

କ୍ଷଣଶ୍ଚାପି ନିମେଷାଦିଃ କାଲଃ କାଲଵିଦାଂ ଵରାଃ ଶ୍ରଵଣାନ୍ତଂ ଧନିଷ୍ଠାଦି ଯୁଗଂ ସ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଵାର୍ଷିକମ୍

କ୍ଷଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିମେଷ ପ୍ରଥମ, ହେ କାଳଜ୍ଞମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶ୍ରବଣ ଶେଷରୁ ଧନିଷ୍ଠା ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଗକୁ ପାଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଭାନୋର୍ଗତିଵିଶେଷେଣ ଚକ୍ରଵତ୍ପରିଵର୍ତତେ ଦିଵାକରଃ ସ୍ମୃତସ୍ତସ୍ମାତ୍ କାଲକୃଦ୍ଵିଭୁରୀଶ୍ଵରଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ବିଶେଷ ଗତିରେ, ସେ ଚକ୍ରଭଳି ଘୂରୁଛନ୍ତି, ଏହିପରି ସେ 'ଦିନକର' ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ, ସମୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଚତୁର୍ଵିଧାନାଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଵର୍ତକନିଵର୍ତକଃ ତସ୍ଯାପି ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵଃ ପ୍ରଵର୍ତକଃ

ଚାରିପ୍ରକାର ଜୀବମାନଙ୍କର ଆରମ୍ଭ ଓ ସମାପ୍ତି କରୁଥିବା ସେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।

ଇତ୍ଯେଷ ଜ୍ଯୋତିଷାମେଵଂ ସଂନିଵେଶୋ ଽର୍ଥନିଶ୍ଚଯଃ ଲୋକସଂଵ୍ଯଵହାରାର୍ଥଂ ମହାଦେଵେନ ନିର୍ମିତଃ

ଏଭଳି ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ତାଙ୍କର ଅର୍ଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ।

ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ଭଗଵତା କଲ୍ପାଦୌ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତିତଃ ସ ଆଶ୍ରଯୋ ଽଭିମାନୀ ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିରାତ୍ମକଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଭଗବାନ୍ ଚିନ୍ତାଭାବରେ ଏହାକୁ ଚାଲୁ କରିଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ଅଧିପତି ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର ମୂଳ।

ଏକରୂପପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପରିଣାମୋ ଽଯମଦ୍ଭୁତଃ ନୈଷ ଶକ୍ଯଃ ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ କେନଚିତ୍

ଏହି ଏକ ମୂଳ ରୂପର ଅଦ୍ଭୁତ ପରିଣତି, କେହି ଠିକ୍ ଭାବେ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଗତାଗତଂ ମନୁଷ୍ଯେଣ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ମାଂସଚକ୍ଷୁଷା ଆଗମାଦନୁମାନାଚ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଦୁପପତ୍ତିତଃ

ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କର ଗତି ଓ ଆଗମନ-ପ୍ରୟାଣ, ମାନବ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ, ପୁରାଣ, ତର୍କ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ଜାଣିପାରିବେ।

ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ନିପୁଣଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଶ୍ରଦ୍ଧାତଵ୍ଯଂ ଵିପଶ୍ଚିତା ଚକ୍ଷୁଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଜଲଂ ଲେଖ୍ଯଂ ଗଣିତଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ

ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି, ବିଦ୍ୱାନ୍ ଲୋକେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିବା ଉଚିତ। ଚକ୍ଷୁ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଜଳ, ଲେଖା, ଗଣନା—ଏହି ସବୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚୈତେ ହେତଵୋ ଜ୍ଞେଯା ଜ୍ଯୋତିର୍ମାନଵିନିର୍ଣଯେ

ଏହି ପାଞ୍ଚଟି କାରଣ, ଜ୍ୟୋତିଷ ମାପ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଜାଣିବା ଦରକାର।

କଥଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈ ଧ୍ରୁଵୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରଃ ମେଢୀଭୂତୋ ଗ୍ରାହାଣାଂ ଵୈ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍

କିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ରୁବ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେଢ଼ି ଭଳି ଦୃଢ଼ ହେଲେ? ଏହି କଥା ଏବେ କହ।

ଏତମର୍ଥଂ ମଯା ପୃଷ୍ଟୋ ନାନାଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ ମାର୍କଣ୍ଡେଯଃ ପୁରା ପ୍ରାହ ମହ୍ଯଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଵେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ବିଷୟରେ, ବହୁ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ପଚାରିଥିଲେ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲି, ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ।

ସାର୍ଵଭୌମୋ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ ଉତ୍ତାନପାଦୋ ରାଜା ଵୈ ପାଲଯାମାସ ମେଦିନୀମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତାନପାଦ ନାମକ ରାଜା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଦ୍ଵଯମ୍ ଅଭୂତ୍ ସୁନୀତିଃ ସୁରୁଚିସ୍ ତଥା ଅଗ୍ରଜାଯାମଭୂତ୍ପୁତ୍ରଃ ସୁନୀତ୍ଯାଂ ତୁ ମହାଯଶାଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ରାଣୀ ଥିଲେ—ସୁନୀତି ଓ ସୁରୁଚି। ବଡ଼ ରାଣୀ ସୁନୀତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଧ୍ରୁଵୋ ନାମ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁଲଦୀପୋ ମହାମତିଃ କଦାଚିତ୍ ସପ୍ତଵର୍ଷେ ଽପି ପିତୁରଙ୍କମ୍ ଉପାଵିଶତ୍

ଧ୍ରୁବ ନାମକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ, ତାଙ୍କ ବଂଶର ଦୀପ, ଏକଥର ସାତ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଂକ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।

ସୁରୁଚିସ୍ତଂ ଵିନିର୍ଧୂଯ ସ୍ଵପୁତ୍ରଂ ପ୍ରୀତିମାନସା ନ୍ଯଵେଶଯତ୍ତଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ହ୍ଯ୍ ଅଙ୍କଂ ରୂପେଣ ମାନିତା

ସୁରୁଚି ତାଙ୍କୁ ଆଂକରୁ ହଟାଇ, ନିଜ ପୁଅକୁ ସ୍ନେହରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଂକରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖି ଆଦର ଦେଲେ।

ଅଲବ୍ଧ୍ଵା ସ ପିତୁର୍ଧୀମାନ୍ ଅଙ୍କଂ ଦୁଃଖିତମାନସଃ ମାତୁଃ ସମୀପମାଗମ୍ଯ ରୁରୋଦ ସ ପୁନଃ ପୁନଃ

ପିତାଙ୍କ ଆଂକ ପାଇବାକୁ ନପାଇ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶିଶୁ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ।

ରୁଦନ୍ତଂ ପୁତ୍ରମାହେଦଂ ମାତା ଶୋକପରିପ୍ଲୁତା ସୁରୁଚିର୍ଦଯିତା ଭର୍ତୁସ୍ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଽପି ତାଦୃଶଃ

ପୁଅକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମାଆଁ ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଯାଇ କହିଲେ; ସୁରୁଚି, ଯିଏ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଥିଲେ।

ମମ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯାଯା ଜାତଃ ପୁତ୍ରୋ ଽପ୍ଯଭାଗ୍ଯଵାନ୍ କିଂ ଶୋଚସି କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ରୋଦମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ

ମୁଁ ଅପସ୍ତ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବତୀ ମାଆଁ ହେବାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅଭାଗା। କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖ କରୁଛ, କାହିଁକି ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦୁଛ?

ସଂତପ୍ତହୃଦଯୋ ଭୂତ୍ଵା ମମ ଶୋକଂ କରିଷ୍ଯସି ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଥାନଂ ଧ୍ରୁଵଂ ପୁତ୍ର ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଂ ସମାପ୍ନୁଯାଃ

ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟ ଜଳିଯିବାରୁ ମୋର ଦୁଃଖ ବଢ଼ିଯିବ। ଧ୍ରୁବ, ପୁଅ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ନିଜ ଅଧିକାର ଅସ୍ଥାନ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ମାତ୍ରା ଵୈ ନିର୍ଜଗାମ ତଦା ଵନମ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଯଥାଵିଧି

ମାଆଁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସେତେବେଳେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପଦପ୍ରଣାମ କଲେ।

ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଭଗଵନ୍ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସର୍ଵେଷାମୁପରିସ୍ଥାନଂ କେନ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମି ସତ୍ତମ

ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ କହିଲେ—'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ କିପରି ପାଇପାରିବି?'

ପିତୁରଙ୍କେ ସମାସୀନଂ ମାତା ମାଂ ସୁରୁଚିର୍ମୁନେ ଵ୍ଯଧୂନଯତ୍ସ ତଂ ରାଜା ପିତା ନୋଵାଚ କିଂଚନ

ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ଆଂକରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ମୁନି, ସୁରୁଚି ମୋତେ ହଟାଇଦେଲେ; ରାଜା, ମୋର ପିତା, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।

ଏତସ୍ମାତ୍ କାରଣାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ରସ୍ତୋ ଽହଂ ମାତରଂ ଗତଃ ସୁନୀତିରାହ ମେ ମାତା ମା କୃଥାଃ ଶୋକମୁତ୍ତମମ୍

ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମାଆଁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି; ସୁନୀତି ମୋର ମାଆଁ କହିଲେ—'ଏତେ ଦୁଃଖ କରିବି ନାହିଁ।'

ସ୍ଵକର୍ମଣା ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମର୍ହସି ପୁତ୍ରକ ତସ୍ଯା ହି ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଥାନଂ ତଵ ମହାମୁନେ

'ନିଜ କର୍ମରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ଉଚିତ, ପୁଅ।' ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି, ତୁମର ସ୍ଥାନ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।

ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵନମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୋ ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯେ ଽହଂ ସ୍ଥାନମଦ୍ଭୁତମୁତ୍ତମମ୍

ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛି। ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରିବି।