ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଯଥା ପ୍ରଭାକରୋ ଦୀପୋ ଗୃହମଧ୍ଯେ ଽଵଲମ୍ବିତଃ ପାର୍ଶ୍ଵତ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ଅଧଶ୍ଚୈଵ ତମୋ ନାଶଯତେ ସମମ୍

ଯେପରି ଏକ ଦୀପ ଘର ମଧ୍ୟରେ ଝୁଲିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱ, ଉପରେ ଓ ତଳେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ସମଭାବରେ ଦୂର କରେ—

ତଦ୍ଵତ୍ସହସ୍ରକିରଣୋ ଗ୍ରହରାଜୋ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ ସୂର୍ଯୋ ଗୋଭିର୍ ଜଗତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଆଦୀପଯତି ସର୍ଵତଃ

ସେପରି, ହଜାର ରଶ୍ମି ଥିବା, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ରାଜା, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି।

ରଵେ ରଶ୍ମିସହସ୍ରଂ ଯତ୍ ପ୍ରାଙ୍ମଯା ସମୁଦାହୃତମ୍ ତେଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପୁନଃ ସପ୍ତ ରଶ୍ମଯୋ ଗ୍ରହଯୋନଯଃ

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ହଜାର ରଶ୍ମି ବିବରଣା କରିଥିଲି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାତଟି ରଶ୍ମି ସର୍ବୋତ୍ତମ—ଏହିମାନେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ମୂଳ।

ସୁଷୁମ୍ନୋ ହରିକେଶଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତଥୈଵ ଚ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ ପୁନଶ୍ଚାଦ୍ଯଃ ସଂନଦ୍ଧଶ୍ ଚ ତତଃ ପରଃ

ସୁଷୁମ୍ନ, ହରିକେଶ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚା, ଏହିପରି ଆଦ୍ୟ ଓ ସଂନଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ପରେ ପରା—ଏହିମାନେ ଅନୁକ୍ରମେ ଅଛନ୍ତି।

ସର୍ଵାଵସୁଃ ପୁନଶ୍ଚାନ୍ଯଃ ସ୍ଵରାଡନ୍ଯଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ସୁଷୁମ୍ନଃ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଂ ରାଶିମ୍ ଐଧଯତ୍

ସର୍ବାବସୁ ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ, ଏବଂ ସ୍ୱରାଟ୍ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ସୁଷୁମ୍ନ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ, ଦକ୍ଷିଣ ରାଶିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ।

ନ୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵାଧଃ ପ୍ରଚାରୋ ଽସ୍ଯ ସୁଷୁମ୍ନଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ହରିକେଶଃ ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଯୋ ଋକ୍ଷଯୋନିଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ

ସୁଷୁମ୍ନ ଉପର, ତଳେ ଓ ନିମ୍ନ ଦିଗରେ ଚଳାଚଳ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହରିକେଶ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା, ଯିଏ ତାରାମଣ୍ଡଳର ମୂଳ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ଦକ୍ଷିଣେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚ ରଶ୍ମିର୍ଵର୍ଧଯତେ ବୁଧମ୍ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାସ୍ତୁ ଯଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ ଛୁକ୍ରଯୋନିଃ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ

ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ବୁଧ ପାଇଁ କିରଣ ବଢ଼ାନ୍ତି; ପଛରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଶୁକ୍ରର ମୂଳ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

ସଂନଦ୍ଧଶ୍ ଚ ତୁ ଯୋ ରଶ୍ମିଃ ସ ଯୋନିର୍ ଲୋହିତସ୍ଯ ତୁ ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଵାଵସୂ ରଶ୍ମିଃ ସ ଯୋନିସ୍ତୁ ବୃହସ୍ପତେଃ

ସଂନଦ୍ଧ ଯେ କିରଣ, ସେ ଲୋହିତ (ମଙ୍ଗଳ) ର ମୂଳ; ଛଅଟିଏ, ସର୍ବାବସୁ ଯେ କିରଣ, ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ମୂଳ।

ଶନୈଶ୍ଚରଂ ପୁନଶ୍ ଚାପି ରଶ୍ମିର୍ ଆପ୍ଯାଯତେ ସ୍ଵରାଟ୍ ଏଵଂ ସୂର୍ଯପ୍ରଭାଵେନ ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହତାରକାଃ

ପୁନି, ସ୍ୱରାଟ୍ ନାମକ କିରଣ ଶନିକୁ ପୋଷଣ କରେ; ଏଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ତାରା, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଆଲୋକିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଦିଵି ତାଃ ସର୍ଵାଃ ଵିଶ୍ଵଂ ଚେଦଂ ପୁନର୍ଜଗତ୍ ନ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଯତସ୍ତାନି ତସ୍ମାନ୍ନକ୍ଷତ୍ରତା ସ୍ମୃତା

ଏହି ସମସ୍ତ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ; କାରଣ ସେମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ନକ୍ଷତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ।

କ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯେତାନି ସର୍ଵାଣି ଆତପନ୍ତି ଗଭସ୍ତିଭିଃ ତେଷାଂ କ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯଥାଦତ୍ତେ ସୂର୍ଯୋ ନକ୍ଷତ୍ରତାରକାଃ

ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇଥାଏ—ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳ।

ଚୀର୍ଣେନ ସୁକୃତେନେହ ସୁକୃତାନ୍ତେ ଗ୍ରହାଶ୍ରଯାଃ ତାରଣାତ୍ତାରକା ହ୍ଯେତାଃ ଶୁକ୍ଲତ୍ଵାଚ୍ଚୈଵ ତାରକାଃ

ଏଠାରେ ଭଲ କାମ କଲେ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଶେଷରେ ଗ୍ରହମାନେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ପାର୍ ହେବାରୁ ତାରା, ଏବଂ ଧଳା ଥିବାରୁ ମଧ୍ୟ ତାରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦିଵ୍ଯାନାଂ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ଚ ନୈଶାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ ଆଦାନାନ୍ନିତ୍ଯମାଦିତ୍ଯସ୍ ତେଜସାଂ ତମସାମପି

ଦେବତା, ପୃଥିବୀର ଓ ରାତିର ସମସ୍ତ ଜନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଗ୍ରହଣ କରେ, ଅନ୍ଧକାର ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ।

ସଵନେ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ଽର୍ଥେ ଚ ଧାତୁର୍ ଏଷ ଵିଭାଷ୍ଯତେ ସଵନାତ୍ତେଜସୋ ଽପାଂ ଚ ତେନାସୌ ସଵିତା ମତଃ

ଯଜ୍ଞ ଓ ଗତି ପାଇଁ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ; ଜଳର ତେଜ ନେଇଥିବାରୁ ସେ ସବିତା ବୋଲି ପରିଚିତ।

ବହୁଲଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଇତ୍ଯେଷ ହ୍ଲାଦନେ ଧାତୁରୁଚ୍ଯତେ ଶୁକ୍ଲତ୍ଵେ ଚାମୃତତ୍ଵେ ଚ ଶୀତତ୍ଵେ ଚ ଵିଭାଵ୍ଯତେ

ବହୁଳ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ତତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ଧଳା, ଅମୃତ ଓ ଶୀତଳ ଭାବରେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ।

ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋର୍ଦିଵ୍ଯେ ମଣ୍ଡଲେ ଭାସ୍ଵରେ ଖଗେ ଜଲତେଜୋମଯେ ଶୁକ୍ଲେ ଵୃତ୍ତକୁଂଭନିଭେ ଶୁଭେ

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ମଣ୍ଡଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜଳ ଓ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧଳା ଓ ଗୋଲାକାର, ଶୁଭ ଏବଂ ମଣ୍ଡ ଘଟ ଭଳି।

ଘନତୋଯାତ୍ମକଂ ତତ୍ର ମଣ୍ଡଲଂ ଶଶିନଃ ସ୍ମୃତମ୍ ଘନତେଜୋମଯଂ ଶୁକ୍ଲଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ

ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ଘନ ଜଳର ସ୍ୱଭାବର; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ତେଜରେ ଘନ, ଧଳା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

ଵସନ୍ତି ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ ଚ ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ସର୍ଵଶଃ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଋକ୍ଷସୂର୍ଯଗ୍ରହାଶ୍ରଯାଃ

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ବାସ କରନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ ତାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।

ତେନ ଗ୍ରହା ଗୃହାଣ୍ଯେଵ ତଦାଖ୍ଯାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ଚ ସୌରଂ ସୂର୍ଯୋ ଽଵିଶତ୍ସ୍ଥାନଂ ସୌମ୍ଯଂ ସୋମସ୍ତଥୈଵ ଚ

ଏହି କାରଣରୁ ଗ୍ରହମାନେ ଗୃହ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗୃହକୁ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚନ୍ଦ୍ରର ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଶୌକ୍ରଂ ଶୁକ୍ରୋ ଽଵିଶତ୍ସ୍ଥାନଂ ଷୋଡଶାର୍ଚିଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ବୃହଦ୍ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚୈଵ ଲୋହିତଶ୍ଚୈଵ ଲୋହିତମ୍

ଶୁକ୍ର ଶୋଳ ରଶି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବୃହସ୍ପତି ମହାନ ବୃହସ୍ପତିର ଗୃହକୁ, ଲୋହିତ (ମଙ୍ଗଳ) ତାଙ୍କର ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଶନୈଶ୍ଚରଂ ତଥା ସ୍ଥାନଂ ଦେଵଶ୍ଚାପି ଶନୈଶ୍ଚରଃ ବୌଧଂ ବୁଧସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଭାନୁଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁସ୍ଥାନମାଶ୍ରିତଃ

ଏଭଳି ଶନି ତାଙ୍କର ଗୃହକୁ, ଦେବତା ଶନି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବୁଧ ବୁଧର ଗୃହକୁ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ତାଙ୍କର ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଵିଶନ୍ତି ଚ ଗୃହାଣ୍ଯେତାନି ସର୍ଵାଣି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସୁକୃତାତ୍ମନାମ୍

ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରାମାଣିକ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ।

କଲ୍ପାଦୌ ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ନିର୍ମିତାନି ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍

କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ଏହି ସବୁକୁ ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ କରାଯାଇ ଚଳାଉଥିଲେ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ବିନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ ।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦେଵସ୍ଥାନାନି ତାନି ଵୈ ଅଭିମାନିନୋ ଽଵତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଦେଵାଃ ସ୍ଥାନଂ ପୁନଃ ପୁନଃ

ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଦେବତାମାନେ ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ପୁନିପୁନି ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକାର କରନ୍ତି ।

ଅତୀତୈସ୍ତୁ ସହୈତାନି ଭାଵ୍ଯାଭାଵ୍ଯୈଃ ସୁରୈଃ ସହ ଵର୍ତନ୍ତେ ଵର୍ତମାନୈଶ୍ ଚ ସ୍ଥାନିଭିସ୍ତୈଃ ସୁରୈଃ ସହ

ଅତୀତ ଦେବତା, ଭବିଷ୍ୟତ ଯା ନ ଆସିବା ଦେବତା ଓ ବର୍ତ୍ତମାନରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଥାଏ ।

ଅସ୍ମିନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରେ ଚୈଵ ଗ୍ରହା ଵୈମାନିକାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଵିଵସ୍ଵାନଦିତେଃ ପୁତ୍ରଃ ସୂର୍ଯୋ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ

ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଗ୍ରହମାନେ ଦେବମୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ବିବସ୍ୱାନ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଦ୍ଯୁତିମାନୃଷିପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସୋମୋ ଦେଵୋ ଵସୁଃ ସ୍ମୃତଃ ଶୁକ୍ରୋ ଦେଵସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଭାର୍ଗଵୋ ଽସୁରଯାଜକଃ

ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୋମ, ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦେବତା ଓ ବସୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ; ଶୁକ୍ର ଦେବତା, ଭାର୍ଗବ ଭାବେ ଓ ଅସୁରଙ୍କ ପୂଜକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ।

ବୃହତ୍ତେଜାଃ ସ୍ମୃତୋ ଦେଵୋ ଦେଵାଚାର୍ଯୋ ଽଙ୍ଗିରଃସୁତଃ ବୁଧୋ ମନୋହରଶ୍ଚୈଵ ଋଷିପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ

ବିଶାଳ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବତା, ଦେବମାନେଙ୍କ ଗୁରୁ, ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ଭାବେ ପରିଚିତ; ମନୋହର ବୁଧ, ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି ।

ଶନୈଶ୍ଚରୋ ଵିରୂପସ୍ତୁ ସଂଜ୍ଞାପୁତ୍ରୋ ଵିଵସ୍ଵତଃ ଅଗ୍ନିର୍ଵିକେଶ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ତୁ ଯୁଵାସୌ ଲୋହିତାର୍ଚିଷଃ

ବିଚିତ୍ର ଆକୃତିର ଶନି, ସଂଜ୍ଞା ଓ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଅଗ୍ନି, ବିକେଶୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆଗୁନି ଲାଲ ରଙ୍ଗର ।