ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵ୍ଯାସାଵତାରାଣି ତଥା ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ ଯୋଗାଚାର୍ଯାଵତାରାଣି ତଥା ତିଷ୍ଯେ ତୁ ଶୂଲିନଃ

ଧର୍ମଶୀଳ ମାନେ, ଡ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅବତାର ଏବଂ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅବତାର, ତିଷ୍ୟ ଯୁଗରେ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଅବତାର ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।

ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଭୋଃ ଶିଷ୍ଯାଶ୍ ଚତ୍ଵାରଃ ଶମଭାଜନାଃ ପ୍ରଶିଷ୍ଯା ବହଵସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରସୀଦତ୍ଯେଵମୀଶ୍ଵରଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତିର ପାତ୍ର; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଉପଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏଭଳି ଭାବେ ଭଗବାନ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଏଵଂ କ୍ରମାଗତଂ ଜ୍ଞାନଂ ମୁଖାଦେଵ ନୃଣାଂ ଵିଭୋଃ ଵୈଶ୍ଯାନ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯଂ ହି ଘୃଣଯା ଚାନୁରୂପତଃ

ଏଭଳି କ୍ରମରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମଣିଷମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବୈଶ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣ ଓ ଦୟାନୁସାରେ ଜ୍ଞାନ ଆସେ।

ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ଵାପରେ ଵ୍ଯାସାଃ କେ ଵୈ କୁତ୍ରାନ୍ତରେଷୁ ଵୈ କଲ୍ପେଷୁ କସ୍ମିନ୍କଲ୍ପେ ନୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାତ୍ର ତାନ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କିଏ କିଏ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ, କେଉଁଠି ଓ କେଉଁ କଳ୍ପରେ, କେଉଁ କଳ୍ପରେ ଥିଲେ ନାହିଁ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ କହିବା ଉଚିତ।

ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ କଲ୍ପେ ଵାରାହେ ଦ୍ଵିଜା ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରେ ଵ୍ଯାସାଂଶ୍ ଚ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ରୁଦ୍ରାଂସ୍ ତଥା ସର୍ଵାନ୍ତରେଷୁ ଵୈ

ଶୁଣନ୍ତୁ, ବରାହ କଳ୍ପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ବ୍ୟାସ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ରୁଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଵେଦାନାଂ ଚ ପୁରାଣାନାଂ ତଥା ଜ୍ଞାନପ୍ରଦର୍ଶକାନ୍ ଯଥାକ୍ରମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଵର୍ତେଷୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍

ମୁଁ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁମାନେ ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ କହିବି।

କ୍ରତୁଃ ସତ୍ଯୋ ଭାର୍ଗଵଶ୍ ଚ ଅଙ୍ଗିରାଃ ସଵିତା ଦ୍ଵିଜାଃ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶତକ୍ରତୁର୍ଧୀମାନ୍ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ

କ୍ରତୁ, ସତ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ, ଅଙ୍ଗିରା, ସବିତା, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ, ଶତକ୍ରତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଓ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ।

ସାରସ୍ଵତସ୍ତ୍ରିଧାମା ଚ ତ୍ରିଵୃତୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ ଶତତେଜାଃ ସ୍ଵଯଂଧର୍ମୋ ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ

ସାରସ୍ୱତ, ତ୍ରିଧାମା, ତ୍ରିବୃତ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତତେଜା, ସ୍ୱୟଂଧର୍ମ, ଓ ନାରାୟଣ — ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଇଛି।

ତରକ୍ଷୁଶ୍ଚାରୁଣିର୍ଧୀମାଂସ୍ ତଥା ଦେଵଃ କୃତଂଜଯଃ ଋତଂଜଯୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଃ କଵିସତ୍ତମଃ

ତାରକ୍ଷୁ, ଆରୁଣି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଦେବ, କୃତଞ୍ଜୟ, ଋତଞ୍ଜୟ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ — କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଵାଚଶ୍ରଵା ମୁନିଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ତଥା ଶୁଷ୍ମାଯଣିଃ ଶୁଚିଃ ତୃଣବିନ୍ଦୁର୍ ମୁନୀ ରୂକ୍ଷଃ ଶକ୍ତିଃ ଶାକ୍ତେଯ ଉତ୍ତରଃ

ବାଚଶ୍ରବା ମୁନି, ଶୁଷ୍ମାୟଣି ପବିତ୍ର, ତୃଣବିନ୍ଦୁ କଠୋର ତପସ୍ବୀ, ଶକ୍ତି, ଶାକ୍ତେୟ ଓ ଉତ୍ତର।

ଜାତୂକର୍ଣ୍ଯୋ ହରିଃ ସାକ୍ଷାତ୍ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ମୁନିଃ ଵ୍ଯାସାସ୍ତ୍ଵେତେ ଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ କଲୌ ଯୋଗେଶ୍ଵରାନ୍ କ୍ରମାତ୍

ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ, ହରି ସ୍ୱୟଂ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନି; ଏହିମାନେ ବ୍ୟାସ, କଳିଯୁଗରେ ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ କ୍ରମରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଅସଂଖ୍ଯାତା ହି କଲ୍ପେଷୁ ଵିଭୋଃ ସର୍ଵାନ୍ତରେଷୁ ଚ କଲୌ ରୁଦ୍ରାଵତାରାଣାଂ ଵ୍ଯାସାନାଂ କିଲ ଗୌରଵାତ୍

ସମସ୍ତ କଳ୍ପ ଓ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ବିଶେଷ କରି କଳିଯୁଗରେ, ପ୍ରଭୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ଅବତାର ହୋଇଛନ୍ତି।

ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରେ କଲ୍ପେ ଵାରାହେ ଯେ ଚ ତାନ୍ ପୁନଃ ଅଵତାରାନ୍ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଥା ସର୍ଵାନ୍ତରେଷୁ ଵୈ

ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ବରାହ କଳ୍ପରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମୁଁ ସେହି ଅବତାରମାନଙ୍କୁ ପୁଣି କହିବି।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଵାରାହେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ ତଥୈଵ ଚୋର୍ଧ୍ଵକଲ୍ପେଷୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରେ

ବର୍ତ୍ତମାନ ବରାହ କଳ୍ପରେ କେଉଁମାନେ ମନ୍ବନ୍ତର ଅଛି, ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କଳ୍ପ ଓ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସିଦ୍ଧମାନେ କିଏ, ତୁମେ କହିବା ଉଚିତ।

ମନୁଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯସ୍ ତତଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଉତ୍ତମସ୍ତାମସଶ୍ଚୈଵ ରୈଵତାଶ୍ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ ତଥା

ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ପ୍ରଥମ, ତାପରେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଉତ୍ତମ, ତାମସ, ରୈବତ ଓ ଚାକ୍ଷୁଷ ମଧ୍ୟ।

ଵୈଵସ୍ଵତଶ୍ ଚ ସାଵର୍ଣିର୍ ଧର୍ମଃ ସାଵର୍ଣିକଃ ପୁନଃ ପିଶଙ୍ଗଶ୍ଚାପିଶଙ୍ଗାଭଃ ଶବଲୋ ଵର୍ଣକସ୍ ତଥା

ବୈବସ୍ବତ, ସାବର୍ଣ୍ଣି, ଧର୍ମ ସାବର୍ଣ୍ଣି ପୁଣି, ପିଶଙ୍ଗ, ଅପିଶଙ୍ଗାଭ, ଶବଳ ଓ ବର୍ଣ୍ଣକ ମଧ୍ୟ।

ଔକାରାନ୍ତା ଅକାରାଦ୍ଯା ମନଵଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ଶ୍ଵେତଃ ପାଣ୍ଡୁସ୍ ତଥା ରକ୍ତସ୍ ତାମ୍ରଃ ପୀତଶ୍ଚ କାପିଲଃ

ଯେଉଁମାନେ 'ଔ' ରେ ଶେଷ ଓ 'ଅ' ରେ ଆରମ୍ଭ, ସେହି ମନୁମାନଙ୍କ ନାମ — ଶ୍ୱେତ, ପାଣ୍ଡୁ, ରକ୍ତ, ତାମ୍ର, ପୀତ ଓ କାପିଳ।

କୃଷ୍ଣଃ ଶ୍ଯାମସ୍ ତଥା ଧୂମ୍ରଃ ସୁଧୂମ୍ରଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଅପିଶଙ୍ଗଃ ପିଶଙ୍ଗଶ୍ ଚ ତ୍ରିଵର୍ଣଃ ଶବଲସ୍ ତଥା

କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ୟାମ, ଧୂମ୍ର, ସୁଧୂମ୍ର, ଅପିଶଙ୍ଗ, ପିଶଙ୍ଗ, ତିନି ରଙ୍ଗର, ଏବଂ ଶବଳ — ଏହିମାନେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

କାଲଂଧୁରସ୍ତୁ କଥିତା ଵର୍ଣତୋ ମନଵଃ ଶୁଭାଃ ନାମତୋ ଵର୍ଣତଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଣତଃ ପୁନରେଵ ଚ

ମନୁମାନେ ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ କାଳଂଧୁର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛନ୍ତି; ନାମ ଏବଂ ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପୁନି ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା।

ସ୍ଵରାତ୍ମାନଃ ସମାଖ୍ଯାତାଶ୍ ଚାନ୍ତରେଶାଃ ସମାସତଃ ଵୈଵସ୍ଵତ ଋକାରସ୍ତୁ ମନୁଃ କୃଷ୍ଣଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ

ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱରର ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ନିୟମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି: ବୈବସ୍ବତ, ଋକାର, ମନୁ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ସୁରେଶ୍ୱର।

ସପ୍ତମସ୍ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯୁଗାଵର୍ତେଷୁ ଯୋଗିନଃ ସମତୀତେଷୁ କଲ୍ପେଷୁ ତଥା ଚାନାଗତେଷୁ ଵୈ

ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସପ୍ତମ ଯୋଗୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗ ଏବଂ ଗତ କଳ୍ପ ଏବଂ ଆସନ୍ତା କଳ୍ପରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵାରାହଃ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଜ୍ଞେଯଃ ସପ୍ତମାନ୍ତରତଃ କ୍ରମାତ୍ ଯୋଗାଵତାରାଂଶ୍ ଚ ଵିଭୋଃ ଶିଷ୍ଯାଣାଂ ସଂତତିସ୍ ତଥା

ବର୍ତ୍ତମାନ ସପ୍ତମ ଅନ୍ତରରେ ବରାହଙ୍କୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯୋଗ ଅବତାର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପରମ୍ପରା।

ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵକାଲେଷୁ ତଥାଵର୍ତେଷୁ ଯୋଗିନାମ୍ ଆଦ୍ଯେ ଶ୍ଵେତଃ କଲୌ ରୁଦ୍ରଃ ସୁତାରୋ ମଦନସ୍ ତଥା

ସମସ୍ତ ସମୟ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ ଥିଲେ ଶ୍ୱେତ, କଳିରେ ରୁଦ୍ର, ସୁତାର ଏବଂ ମଦନ।

ସୁହୋତ୍ରଃ କଙ୍କଣଶ୍ଚୈଵ ଲୋକାକ୍ଷିର୍ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଜୈଗୀଷଵ୍ଯୋ ମହାତେଜା ଭଗଵାନ୍ ଦଧିଵାହନଃ

ସୁହୋତ୍ର, କଙ୍କଣ, ଲୋକାକ୍ଷି, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ, ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ଦଧିବାହନ।

ଋଷଭଶ୍ ଚ ମୁନିର୍ଧୀମାନ୍ ଉଗ୍ରଶ୍ଚାତ୍ରିଃ ସୁବାଲକଃ ଗୌତମଶ୍ଚାଥ ଭଗଵାନ୍ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ

ଧୀମାନ୍ ଋଷଭ, ଉଗ୍ର, ଅତ୍ରି, ସୁବାଳକ, ଗୌତମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଭଗବାନ।

ଵେଦଶୀର୍ଷଶ୍ ଚ ଗୋକର୍ଣୋ ଗୁହାଵାସୀ ଶିଖଣ୍ଡଭୃତ୍ ଜଟାମାଲ୍ଯଟ୍ଟହାସଶ୍ ଚ ଦାରୁକୋ ଲାଙ୍ଗଲୀ ତଥା

ବେଦଶୀର୍ଷ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗୁହାବାସୀ, ଶିଖଣ୍ଡଧାରୀ, ଜଟାମାଳୀ, ଟ୍ଟହାସ, ଦାରୁକ ଏବଂ ଲାଙ୍ଗଳୀ।

ମହାକାଯମୁନିଃ ଶୂଲୀ ଦଣ୍ଡୀ ମୁଣ୍ଡୀଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍ ସହିଷ୍ଣୁଃ ସୋମଶର୍ମା ଚ ନକୁଲୀଶୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ

ମହାକାୟ ମୁନି, ଶୂଳୀ, ଦଣ୍ଡୀ, ମୁଣ୍ଡୀଶ୍ୱର, ସହିଷ୍ଣୁ, ସୋମଶର୍ମା, ନକୁଳୀଶ, ଜଗତ୍‌ଗୁରୁ।

ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରୋକ୍ତା ହି ପରମାତ୍ମନଃ ଯୋଗାଚାର୍ଯାଵତାରା ଯେ ସର୍ଵାଵର୍ତେଷୁ ସୁଵ୍ରତାଃ

ବୈବସ୍ବତ ଅନ୍ତରରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଯୋଗ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଅବତାରମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚକ୍ରରେ ଶୁଭ ସଂକଳ୍ପ ଧାରଣ କରିଥିବା।

ଵ୍ଯାସାଶ୍ଚୈଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ଵାପରେ ତ୍ଵିମେ ଯୋଗେଶ୍ଵରାଣାଂ ଚତ୍ଵାରଃ ଶିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯେକମଵ୍ଯଯାଃ

ଦ୍ୱାପରରେ ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ; ଏହି ଦ୍ୱାପରରେ ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଚାରି ଜଣ ଅବିନାଶୀ ଶିଷ୍ୟ।