ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ନୃତ୍ଯଗେଯୈରୁପାସତେ ଗ୍ରାମଣୀଯକ୍ଷଭୂତାନି କୁର୍ଵତେ ଽଭୀଷୁସଂଗ୍ରହମ୍

ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ନାୟକ, ଯକ୍ଷ ଓ ଭୂତମାନେ ଅର୍ପଣ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।

ସର୍ପା ଵହନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯଂ ଯାତୁଧାନା ଅନୁଯାନ୍ତି ଵୈ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ନଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଂ ପରିଵାର୍ଯୋଦଯାଦ୍ରଵିମ୍

ସର୍ପମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାତୁଧାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ବାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ଅସ୍ତମାସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ଏତେଷାମେଵ ଦେଵାନାଂ ଯଥା ତେଜୋ ଯଥା ତପଃ ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାମନ୍ତ୍ରଂ ଯଥାଧର୍ମଂ ଯଥାବଲମ୍

ଏହି ଦେବମାନେ ଯେପରି ତେଜ, ତପ, ଯୋଗ୍ୟତା, ମନ୍ତ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ—

ତଥା ତପତ୍ଯସୌ ସୂର୍ଯସ୍ ତେଷାମିଦ୍ଧସ୍ତୁ ତେଜସା ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ଵସନ୍ତୀହ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଦିଵାକରେ

ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଏହିମାନେ ଏଠାରେ ଦୁଇଁଦୁଇଁଜଣ କରି ପ୍ରତି ଦୁଇ ମାସ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

ଋଷଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପନ୍ନଗାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ ଗ୍ରାମଣ୍ଯଶ୍ ଚ ତଥା ଯକ୍ଷା ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ମୁଖ୍ଯତଃ

ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଅପ୍ସରାମାନେ, ନାୟକ, ଯକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଧାନ ଯାତୁଧାନମାନେ ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି।

ଏତେ ତପନ୍ତି ଵର୍ଷନ୍ତି ଭାନ୍ତି ଵାନ୍ତି ସୃଜନ୍ତି ଚ ଭୂତାନାମଶୁଭଂ କର୍ମ ଵ୍ଯପୋହନ୍ତୀହ କୀର୍ତିତାଃ

ଏମାନେ ତାପ, ବର୍ଷା, ଆଲୋକ, ପବନ ଓ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଏଠି ଜୀବମାନଙ୍କର ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାନଵାନାଂ ଶୁଭଂ ହ୍ଯେତେ ହରନ୍ତି ଚ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ଦୁରିତଂ ସୁପ୍ରଚାରାଣାଂ ଵ୍ଯପୋହନ୍ତି କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଏମାନେ ନେଇନେଇଥାନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଅପମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ହଟାନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଭଲ କାମ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରନ୍ତି।

ଵିମାନେ ଚ ସ୍ଥିତା ଦିଵ୍ଯେ କାମଗେ ଵାତରଂହସି ଏତେ ସହୈଵ ସୂର୍ଯେଣ ଭ୍ରମନ୍ତି ଦିଵସାନୁଗାଃ

ଦିବ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ପବନଚାଳିତ ରଥରେ ବସି, ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଦିନକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଘୁରୁଛନ୍ତି।

ଵର୍ଷନ୍ତଶ୍ ଚ ତପନ୍ତଶ୍ ଚ ହ୍ଲାଦଯନ୍ତଶ୍ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ଗୋପାଯନ୍ତୀହ ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ଦ୍ଯାମନୁକ୍ଷଯାତ୍

ବର୍ଷା କରି, ତାପ ଦେଇ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦ୍ୱର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ସ୍ଥାନାଭିମାନିନାମ୍ ଏତତ୍ ସ୍ଥାନଂ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ଵୈ ଵର୍ତନ୍ତେ ସାଂପ୍ରତଂ ଚ ଯେ

ଯେମାନେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ରହିଛି।

ଏତେ ଵସନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯେ ସପ୍ତକାସ୍ତେ ଚତୁର୍ଦଶ ଚତୁର୍ଦଶସୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗଣା ମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵିହ

ଏହି ସାତଟି ଦଳ, ଚଉଦ ଗଣା, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଚଉଦଟି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦଳ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ଵିସ୍ତରାଚ୍ଚୈଵ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ କଥିତଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦେବଦେବ ଧୀର ଭଗବାନଙ୍କର କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ଓ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲି, ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

ଏତେ ଦେଵା ଵସନ୍ତ୍ଯର୍କେ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ କ୍ରମେଣ ତୁ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ହ୍ଯେତେ ଗଣା ଦ୍ଵାଦଶ ସପ୍ତକାଃ

ଏହି ଦେବମାନେ, ନିଜ ଅବସ୍ଥାନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାତଟି ଦଳ ଦୁଇ ମାସ କ୍ରମେ ରହନ୍ତି; ଏପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳ ଅଛି।

ଇତ୍ଯେଷ ଏକଚକ୍ରେଣ ସୂର୍ଯସ୍ତୂର୍ଣଂ ରଥେନ ତୁ ହରିତୈରକ୍ଷରୈରଶ୍ଵୈଃ ସର୍ପତେ ଽସୌ ଦିଵାକରଃ

ଏଭଳି ଏକ ଚକ୍ର ଉପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ହରିତ ଓ ଅମର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଚଳାଇ, ଦିନକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି।

ଅହୋରାତ୍ରଂ ରଥେନାସାଵ୍ ଏକଚକ୍ରେଣ ତୁ ଭ୍ରମନ୍ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଙ୍ଗାଂ ସପ୍ତଭିଃ ସର୍ପତେ ଦିଵି

ଏହି ଏକ ଚକ୍ର ରଥରେ ଘୂରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି ଅଟୁଟ ଚଳି, ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।

ଵୀଥ୍ଯାଶ୍ରଯାଣି ଚରତି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ନିଶାକରଃ ତ୍ରିଚକ୍ରୋଭଯତୋ ଽଶ୍ଵଶ୍ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ରଥଃ

ଚନ୍ଦ୍ରମା, ରାତିର ନାଥ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପଥରେ ଚଳନ୍ତି; ତାଙ୍କର ରଥ ତିନିଟି ଚକ୍ର ଓ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଅଛି।

ଶତାରୈଶ୍ ଚ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚକ୍ରୈର୍ ଯୁକ୍ତଃ ଶୁକ୍ଲୈର୍ହଯୋତ୍ତମୈଃ ଦଶଭିସ୍ତ୍ଵକୃଶୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଅସଂଗୈସ୍ ତୈର୍ ମନୋଜଵୈଃ

ତାଙ୍କର ରଥ ତିନି ଶତ ଶ୍ୱେତ ଓ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଦଶଟି କ୍ଷୀଣ, ଦିବ୍ୟ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଓ ମନଏପରି ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ।

ରଥେନାନେନ ଦେଵୈଶ୍ ଚ ପିତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ଗଚ୍ଛତି ସୋମୋ ହ୍ଯମ୍ବୁମଯୈର୍ ଗୋଭିଃ ଶୁକ୍ଲୈଃ ଶୁକ୍ଲଗଭସ୍ତିମାନ୍

ଏହି ରଥରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଜଳମୟ ଓ ଶ୍ୱେତ ଗାଈଁ ଦ୍ୱାରା ଏଗିଯାନ୍ତି, ଶ୍ୱେତ କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

କ୍ରମତେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷାଦୌ ଭାସ୍କରାତ୍ପରମାସ୍ଥିତଃ ଆପୂର୍ଯତେ ପରସ୍ଯାନ୍ତଃ ସତତଂ ଦିଵସକ୍ରମାତ୍

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦିନ ଚଳାଣି ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭିତରେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।

ଦେଵୈଃ ପୀତଂ କ୍ଷଯେ ସୋମମ୍ ଆପ୍ଯାଯଯତି ନିତ୍ଯଶଃ ପୀତଂ ପଞ୍ଚଦଶାହଂ ତୁ ରଶ୍ମିନୈକେନ ଭାସ୍କରଃ

ଦେବମାନେ କ୍ଷୟ ପକ୍ଷରେ ଯେ ସୋମକୁ ପିଉନ୍ତି, ସେ ସଦା ପୂରଣ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପନ୍ଦର ଦିନ ଧରି ଏହାକୁ ପିଉନ୍ତି।

ଆପୂରଯନ୍ ସୁଷୁମ୍ନେନ ଭାଗଂ ଭାଗମନୁକ୍ରମାତ୍ ଇତ୍ଯେଷା ସୂର୍ଯଵୀର୍ଯେଣ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପ୍ଯାଯିତା ତନୁଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ସୁଷୁମ୍ନା କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଅନୁକ୍ରମେ ଅଂଶେ ଅଂଶେ ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଦେହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

ସ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଦୃଶ୍ଯେତ ଶୁକ୍ଲଃ ସମ୍ପୂର୍ଣମଣ୍ଡଲଃ ଏଵମାପ୍ଯାଯିତଂ ସୋମଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଦିନକ୍ରମାତ୍

ଏଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶ୍ୱେତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଏପରି ଦିନ ଚଳାଣି ଅନୁଯାୟୀ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ସୋମ ପୂରଣ ହୁଏ।

ତତୋ ଦ୍ଵିତୀଯାପ୍ରଭୃତି ବହୁଲସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍ ପିବନ୍ତ୍ଯମ୍ବୁମଯଂ ଦେଵା ମଧୁ ସୌମ୍ଯଂ ସୁଧାମୃତମ୍

ତାପରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରୁ ଚଉଦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦେବମାନେ ଜଳମୟ, ମଧୁର, ଶାନ୍ତ ଓ ଅମୃତ ରସ ପିଉନ୍ତି।

ସଂଭୃତଂ ତ୍ଵର୍ଧମାସେନ ହ୍ଯ୍ ଅମୃତଂ ସୂର୍ଯତେଜସା ପାନାର୍ଥମମୃତଂ ସୋମଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମୁପାସତେ

ଅର୍ଧମାସରେ ସଞ୍ଚିତ ଅମୃତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ପୂରଣ ହୁଏ; ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଦେବମାନେ ପାନ ପାଇଁ ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।

ଏକରାତ୍ରିଂ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପିତୃଭିସ୍ତ୍ଵୃଷିଭିଃ ସହ ସୋମସ୍ଯ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷାଦୌ ଭାସ୍କରାଭିମୁଖସ୍ଯ ଚ

ଏକ ରାତି ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଦେବ, ପିତୃ ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗରେ ଥିବା ସମୟରେ, ସୋମକୁ ପିଉନ୍ତି।

ପ୍ରକ୍ଷୀଯନ୍ତେ ପରସ୍ଯାନ୍ତଃ ପୀଯମାନାଃ କଲାଃ କ୍ରମାତ୍ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଛତାଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତଥୈଵ ଚ

କ୍ରମେ କ୍ରମେ ପିତାଯାଉଥିବା କଳାମାନେ ଭିତରେ କ୍ଷୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠାରେ ତିନି ଶତ ତିରିଶ୍ତି ଓ ତିରିଶ୍ତି ଅଛି।

ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ଦେଵାଃ ସୋମଂ ପିବନ୍ତି ଵୈ ଏଵଂ ଦିନକ୍ରମାତ୍ପୀତେ ଵିବୁଧୈସ୍ତୁ ନିଶାକରେ

ତିନି ହଜାର ତିରିଶ୍ତି ଦେବମାନେ ସୋମକୁ ପିଉନ୍ତି; ଏଭଳି ଦିନ ଚଳାଣି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମାରୁ ପିଉନ୍ତି।

ପୀତ୍ଵାର୍ଧମାସଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ପିତରଶ୍ଚୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ନିଶାକରମ୍

ଦେବତାମାନେ ଅର୍ଧମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାନ କରି, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ଏହି ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପିତୃମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସନ୍ତି।

ତତଃ ପଞ୍ଚଦଶେ ଭାଗେ କିଂଚିଚ୍ଛିଷ୍ଟେ କଲାତ୍ମକେ ଅପରାହ୍ଣେ ପିତୃଗଣା ଜଘନ୍ଯଂ ପର୍ଯୁପାସତେ

ତାପରେ, ପନ୍ଦର ଭାଗରେ କିଛି ଅଂଶ ବାକି ରହିଲେ, ବିକାଳ ସମୟରେ, ପିତୃମାନେ ସେଇ ଅନ୍ତିମ ଅଂଶକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।