ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ତୁ ଵୈ ସୂର୍ଯେ ମାସ ଊର୍ଜ ଇଷେ ଚ ହ ହୈମନ୍ତିକୌ ତୁ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଵସନ୍ତି ଚ ଦିଵାକରେ

ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଉର୍ଜା ଓ ଇଷ ଦୁଇଟି ମାସରେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ହେମନ୍ତ ଋତୁର ଦୁଇଟି ମାସ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

ଅଂଶୁର୍ଭଗଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତୌ କଶ୍ଯପଶ୍ ଚ କ୍ରତୁଃ ସହ ଭୁଜଙ୍ଗଶ୍ ଚ ମହାପଦ୍ମଃ ସର୍ପଃ କର୍କୋଟକସ୍ ତଥା

ଅଂଶୁ ଓ ଭଗ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ, କଶ୍ୟପ ଓ କ୍ରତୁ ସହିତ, ଏବଂ ଦୁଇଟି ସର୍ପ—ମହାପଦ୍ମ ଓ କର୍କୋଟକ—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଚିତ୍ରସେନଶ୍ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଊର୍ଣାଯୁଶ୍ଚୈଵ ତାଵୁଭୌ ଉର୍ଵଶୀ ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିଶ୍ ଚ ତଥୈଵାପ୍ସରସାଵୁଭେ

ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ; ଏହିପରି ଦୁଇଁ ଅପ୍ସରା—ଉର୍ବଶୀ ଓ ପୂର୍ବଚିତ୍ତି—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଶ୍ଚାରିଷ୍ଟନେମିଶ୍ ଚ ସେନାନୀର୍ ଗ୍ରାମଣୀଶ୍ ଚ ତୌ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦିଵାକରଶ୍ଚୋଭୌ ଯାତୁଧାନାଵୁଦାହୃତୌ

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଦୁଇ ନାୟକ ଓ ସେନାପତି; ଦୁଇ ଯାତୁଧାନ—ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ଦିବାକର—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ସହେ ଚୈଵ ସହସ୍ଯେ ଚ ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ଦିଵାକରେ ତତଃ ଶୈଶିରଯୋଶ୍ଚାପି ମାସଯୋର୍ ନିଵସନ୍ତି ଵୈ

ସହେ ଓ ସହସ୍ୟ ସହିତ, ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି; ପରେ ଶୈଶିର ଦୁଇ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ରହନ୍ତି।

ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜମଦଗ୍ନିର୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ କାଦ୍ରଵେଯୌ ତଥା ନାଗୌ କମ୍ବଲାଶ୍ଵତରାଵୁଭୌ

ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଷ୍ଣୁ, ଜମଦଗ୍ନି ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; କାଦ୍ରୂର ଦୁଇ ନାଗ—କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚାସ୍ତଥୈଵ ଚ ତିଲୋତ୍ତମାପ୍ସରାଶ୍ଚୈଵ ଦେଵୀ ରଂଭା ମନୋହରା

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗନ୍ଧର୍ବ ସହିତ, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ; ଅପ୍ସରା ତିଲୋତ୍ତମା, ଦେବୀ ରମ୍ଭା ଓ ମନୋହରା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ରଥଜିତ୍ସତ୍ଯଜିଚ୍ଚୈଵ ଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତୌ ବ୍ରହ୍ମୋପେତସ୍ ତଥା ରକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞୋପେତଶ୍ ଚ ଯଃ ସ୍ମୃତଃ

ରଥଜିତ ଓ ସତ୍ୟଜିତ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାୟକ; ଏଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନ୍ୟଜଣ ୟଜ୍ଞୋପେତ ନାମକ ରାକ୍ଷସ।

ଏତେ ଦେଵା ଵସନ୍ତ୍ଯର୍କେ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ କ୍ରମେଣ ତୁ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ହ୍ଯେତେ ଗଣା ଦ୍ଵାଦଶ ସପ୍ତକାଃ

ଏହି ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଦୁଇଁଦୁଇଁଜଣ କରି ଦୁଇ ମାସ କ୍ରମେ ବସନ୍ତି; ଏହା ହେଉଛି ଦ୍ୱାଦଶ ସପ୍ତକ ଗଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅଧିକାରୀ।

ସୂର୍ଯମାପ୍ଯାଯଯନ୍ତ୍ଯେତେ ତେଜସା ତେଜ ଉତ୍ତମମ୍ ଗ୍ରଥିତୈଃ ସ୍ଵୈର୍ଵଚୋଭିସ୍ତୁ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ମୁନଯୋ ରଵିମ୍

ଏମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ ନିଜ ରଚିତ ଶ୍ଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ନୃତ୍ଯଗେଯୈରୁପାସତେ ଗ୍ରାମଣୀଯକ୍ଷଭୂତାନି କୁର୍ଵତେ ଽଭୀଷୁସଂଗ୍ରହମ୍

ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ନାୟକ, ଯକ୍ଷ ଓ ଭୂତମାନେ ଅର୍ପଣ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।

ସର୍ପା ଵହନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯଂ ଯାତୁଧାନା ଅନୁଯାନ୍ତି ଵୈ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ନଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଂ ପରିଵାର୍ଯୋଦଯାଦ୍ରଵିମ୍

ସର୍ପମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାତୁଧାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ବାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ଅସ୍ତମାସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ଏତେଷାମେଵ ଦେଵାନାଂ ଯଥା ତେଜୋ ଯଥା ତପଃ ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାମନ୍ତ୍ରଂ ଯଥାଧର୍ମଂ ଯଥାବଲମ୍

ଏହି ଦେବମାନେ ଯେପରି ତେଜ, ତପ, ଯୋଗ୍ୟତା, ମନ୍ତ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ—

ତଥା ତପତ୍ଯସୌ ସୂର୍ଯସ୍ ତେଷାମିଦ୍ଧସ୍ତୁ ତେଜସା ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ଵସନ୍ତୀହ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଦିଵାକରେ

ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଏହିମାନେ ଏଠାରେ ଦୁଇଁଦୁଇଁଜଣ କରି ପ୍ରତି ଦୁଇ ମାସ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

ଋଷଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପନ୍ନଗାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ ଗ୍ରାମଣ୍ଯଶ୍ ଚ ତଥା ଯକ୍ଷା ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ମୁଖ୍ଯତଃ

ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଅପ୍ସରାମାନେ, ନାୟକ, ଯକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଧାନ ଯାତୁଧାନମାନେ ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି।

ଏତେ ତପନ୍ତି ଵର୍ଷନ୍ତି ଭାନ୍ତି ଵାନ୍ତି ସୃଜନ୍ତି ଚ ଭୂତାନାମଶୁଭଂ କର୍ମ ଵ୍ଯପୋହନ୍ତୀହ କୀର୍ତିତାଃ

ଏମାନେ ତାପ, ବର୍ଷା, ଆଲୋକ, ପବନ ଓ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଏଠି ଜୀବମାନଙ୍କର ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାନଵାନାଂ ଶୁଭଂ ହ୍ଯେତେ ହରନ୍ତି ଚ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ଦୁରିତଂ ସୁପ୍ରଚାରାଣାଂ ଵ୍ଯପୋହନ୍ତି କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଏମାନେ ନେଇନେଇଥାନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଅପମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ହଟାନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଭଲ କାମ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରନ୍ତି।

ଵିମାନେ ଚ ସ୍ଥିତା ଦିଵ୍ଯେ କାମଗେ ଵାତରଂହସି ଏତେ ସହୈଵ ସୂର୍ଯେଣ ଭ୍ରମନ୍ତି ଦିଵସାନୁଗାଃ

ଦିବ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ପବନଚାଳିତ ରଥରେ ବସି, ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଦିନକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଘୁରୁଛନ୍ତି।

ଵର୍ଷନ୍ତଶ୍ ଚ ତପନ୍ତଶ୍ ଚ ହ୍ଲାଦଯନ୍ତଶ୍ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ଗୋପାଯନ୍ତୀହ ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ଦ୍ଯାମନୁକ୍ଷଯାତ୍

ବର୍ଷା କରି, ତାପ ଦେଇ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦ୍ୱର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ସ୍ଥାନାଭିମାନିନାମ୍ ଏତତ୍ ସ୍ଥାନଂ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ଵୈ ଵର୍ତନ୍ତେ ସାଂପ୍ରତଂ ଚ ଯେ

ଯେମାନେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ରହିଛି।

ଏତେ ଵସନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯେ ସପ୍ତକାସ୍ତେ ଚତୁର୍ଦଶ ଚତୁର୍ଦଶସୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗଣା ମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵିହ

ଏହି ସାତଟି ଦଳ, ଚଉଦ ଗଣା, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଚଉଦଟି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦଳ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ଵିସ୍ତରାଚ୍ଚୈଵ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ କଥିତଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦେବଦେବ ଧୀର ଭଗବାନଙ୍କର କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ଓ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲି, ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

ଏତେ ଦେଵା ଵସନ୍ତ୍ଯର୍କେ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ କ୍ରମେଣ ତୁ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ହ୍ଯେତେ ଗଣା ଦ୍ଵାଦଶ ସପ୍ତକାଃ

ଏହି ଦେବମାନେ, ନିଜ ଅବସ୍ଥାନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାତଟି ଦଳ ଦୁଇ ମାସ କ୍ରମେ ରହନ୍ତି; ଏପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳ ଅଛି।

ଇତ୍ଯେଷ ଏକଚକ୍ରେଣ ସୂର୍ଯସ୍ତୂର୍ଣଂ ରଥେନ ତୁ ହରିତୈରକ୍ଷରୈରଶ୍ଵୈଃ ସର୍ପତେ ଽସୌ ଦିଵାକରଃ

ଏଭଳି ଏକ ଚକ୍ର ଉପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ହରିତ ଓ ଅମର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଚଳାଇ, ଦିନକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି।

ଅହୋରାତ୍ରଂ ରଥେନାସାଵ୍ ଏକଚକ୍ରେଣ ତୁ ଭ୍ରମନ୍ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଙ୍ଗାଂ ସପ୍ତଭିଃ ସର୍ପତେ ଦିଵି

ଏହି ଏକ ଚକ୍ର ରଥରେ ଘୂରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି ଅଟୁଟ ଚଳି, ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।

ଵୀଥ୍ଯାଶ୍ରଯାଣି ଚରତି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ନିଶାକରଃ ତ୍ରିଚକ୍ରୋଭଯତୋ ଽଶ୍ଵଶ୍ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ରଥଃ

ଚନ୍ଦ୍ରମା, ରାତିର ନାଥ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପଥରେ ଚଳନ୍ତି; ତାଙ୍କର ରଥ ତିନିଟି ଚକ୍ର ଓ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଅଛି।

ଶତାରୈଶ୍ ଚ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚକ୍ରୈର୍ ଯୁକ୍ତଃ ଶୁକ୍ଲୈର୍ହଯୋତ୍ତମୈଃ ଦଶଭିସ୍ତ୍ଵକୃଶୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଅସଂଗୈସ୍ ତୈର୍ ମନୋଜଵୈଃ

ତାଙ୍କର ରଥ ତିନି ଶତ ଶ୍ୱେତ ଓ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଦଶଟି କ୍ଷୀଣ, ଦିବ୍ୟ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଓ ମନଏପରି ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ।

ରଥେନାନେନ ଦେଵୈଶ୍ ଚ ପିତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ଗଚ୍ଛତି ସୋମୋ ହ୍ଯମ୍ବୁମଯୈର୍ ଗୋଭିଃ ଶୁକ୍ଲୈଃ ଶୁକ୍ଲଗଭସ୍ତିମାନ୍

ଏହି ରଥରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଜଳମୟ ଓ ଶ୍ୱେତ ଗାଈଁ ଦ୍ୱାରା ଏଗିଯାନ୍ତି, ଶ୍ୱେତ କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

କ୍ରମତେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷାଦୌ ଭାସ୍କରାତ୍ପରମାସ୍ଥିତଃ ଆପୂର୍ଯତେ ପରସ୍ଯାନ୍ତଃ ସତତଂ ଦିଵସକ୍ରମାତ୍

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦିନ ଚଳାଣି ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭିତରେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।