ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ରକ୍ଷୋହେତିଃ ପ୍ରହେତିଶ୍ ଚ ଯାତୁଧାନାଵୁଦାହୃତୌ ମଧୁମାଧଵଯୋରେଷ ଗଣୋ ଵସତି ଭାସ୍କରେ

ରକ୍ଷୋହେତି ଓ ପ୍ରହେତି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଯାତୁଧାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହି ମଧୁମାଧବ ଗୋଷ୍ଠୀ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।

ଵସନ୍ତି ଗ୍ରୀଷ୍ମକୌ ମାସୌ ମିତ୍ରଶ୍ ଚ ଵରୁଣଶ୍ ଚ ହ ଋଷିରତ୍ରିର୍ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ତକ୍ଷକୋ ନାଗ ଏଵ ଚ

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଦୁଇଟି ମାସ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଋଷି ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠ, ଏବଂ ନାଗ ତକ୍ଷକ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

ମେନକା ସହଜନ୍ଯା ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୌ ଚ ହାହାହୂହୂଃ ସୁବାହୁନାମା ଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ ରଥଚିତ୍ରଶ୍ ଚ ତାଵୁଭୌ

ମେନକା ଓ ସହଜନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବ ହାହା ଓ ହୂହୂ, ସୁବାହୁ ନାମକ ଗ୍ରାମଣୀ ଦୁଇଜଣ ଓ ରଥଚିତ୍ର ଦୁଇଜଣ।

ପୌରୁଷେଯୋ ଵଧଶ୍ଚୈଵ ଯାତୁଧାନାଵୁଦାହୃତୌ ଏତେ ଵସନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯେ ମାସଯୋଃ ଶୁଚିଶୁକ୍ରଯୋଃ

ପୌରୁଷେୟ ଓ ବଧ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଯାତୁଧାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ—ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଶୁଚି ଓ ଶୁକ୍ର ଦୁଇଟି ମାସରେ ବସନ୍ତି।

ତତଃ ସୂର୍ଯେ ପୁନଶ୍ଚାନ୍ଯା ନିଵସନ୍ତୀହ ଦେଵତାଃ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ଵିଵସ୍ଵାଂଶ୍ ଚ ଅଙ୍ଗିରା ଭୃଗୁରେଵ ଚ

ତାପରେ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି: ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ୍, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ଭୃଗୁ।

ଏଲାପତ୍ରସ୍ ତଥା ସର୍ପଃ ଶଙ୍ଖପାଲଶ୍ ଚ ତାଵୁଭୌ ଵିଶ୍ଵାଵସୂଗ୍ରସେନୌ ଚ ଵରୁଣଶ୍ ଚ ରଥସ୍ଵନଃ

ଏଲାପତ୍ର ଓ ସର୍ପ, ଶଂଖପାଳ ଏହି ଦୁଇଜଣ; ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ବରୁଣ ଓ ରଥସ୍ୱନ।

ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଚୈଵ ଵିଖ୍ଯାତା ଅନୁମ୍ଲୋଚା ଚ ତେ ଉଭେ ଯାତୁଧାନାସ୍ ତଥା ସର୍ପୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରଶ୍ଚୈଵ ତୁ ତାଵୁଭୌ

ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନୁମ୍ଲୋଚା—ଏହି ଦୁଇଜଣ; ଏହାପରି ଯାତୁଧାନ, ଏକ ସର୍ପ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦୁଇଜଣ।

ନଭୋନଭସ୍ଯଯୋରେଷ ଗଣୋ ଵସତି ଭାସ୍କରେ ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପୂଷା ଚ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଽଥ ଗୌତମଃ

ନଭ ଓ ନଭସ୍ୟ ଦୁଇଟି ମାସର ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି: ପର୍ଜନ୍ୟ, ପୂଷା, ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ଗୌତମ।

ଧନଞ୍ଜଯ ଇରାଵାଂଶ୍ ଚ ସୁରୁଚିଃ ସପରାଵସୁଃ ଘୃତାଚୀ ଚାପ୍ସରଃଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵାଚୀ ଚାତିଶୋଭନା

ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ଇରାବାନ୍, ସୁରୁଚି ଓ ଅପରାବସୁ, ଘୃତାଚୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଓ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ବିଶ୍ୱାଚୀ।

ସେନଜିଚ୍ଚ ସୁଷେଣଶ୍ ଚ ସେନାନୀର୍ ଗ୍ରାମଣୀଶ୍ ଚ ତୌ ଆପୋ ଵାତଶ୍ ଚ ତାଵେତୌ ଯାତୁଧାନାଵୁଭୌ ସ୍ମୃତୌ

ସେନଜିତ୍ ଓ ସୁଷେଣ, ଦୁଇଜଣ ସେନାପତି ଓ ଗ୍ରାମଣୀ; ଆପ ଓ ବାତ ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଯାତୁଧାନ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ତୁ ଵୈ ସୂର୍ଯେ ମାସ ଊର୍ଜ ଇଷେ ଚ ହ ହୈମନ୍ତିକୌ ତୁ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଵସନ୍ତି ଚ ଦିଵାକରେ

ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଉର୍ଜା ଓ ଇଷ ଦୁଇଟି ମାସରେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ହେମନ୍ତ ଋତୁର ଦୁଇଟି ମାସ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

ଅଂଶୁର୍ଭଗଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତୌ କଶ୍ଯପଶ୍ ଚ କ୍ରତୁଃ ସହ ଭୁଜଙ୍ଗଶ୍ ଚ ମହାପଦ୍ମଃ ସର୍ପଃ କର୍କୋଟକସ୍ ତଥା

ଅଂଶୁ ଓ ଭଗ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ, କଶ୍ୟପ ଓ କ୍ରତୁ ସହିତ, ଏବଂ ଦୁଇଟି ସର୍ପ—ମହାପଦ୍ମ ଓ କର୍କୋଟକ—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଚିତ୍ରସେନଶ୍ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଊର୍ଣାଯୁଶ୍ଚୈଵ ତାଵୁଭୌ ଉର୍ଵଶୀ ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିଶ୍ ଚ ତଥୈଵାପ୍ସରସାଵୁଭେ

ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ; ଏହିପରି ଦୁଇଁ ଅପ୍ସରା—ଉର୍ବଶୀ ଓ ପୂର୍ବଚିତ୍ତି—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଶ୍ଚାରିଷ୍ଟନେମିଶ୍ ଚ ସେନାନୀର୍ ଗ୍ରାମଣୀଶ୍ ଚ ତୌ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦିଵାକରଶ୍ଚୋଭୌ ଯାତୁଧାନାଵୁଦାହୃତୌ

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଦୁଇ ନାୟକ ଓ ସେନାପତି; ଦୁଇ ଯାତୁଧାନ—ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ଦିବାକର—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ସହେ ଚୈଵ ସହସ୍ଯେ ଚ ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ଦିଵାକରେ ତତଃ ଶୈଶିରଯୋଶ୍ଚାପି ମାସଯୋର୍ ନିଵସନ୍ତି ଵୈ

ସହେ ଓ ସହସ୍ୟ ସହିତ, ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି; ପରେ ଶୈଶିର ଦୁଇ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ରହନ୍ତି।

ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜମଦଗ୍ନିର୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ କାଦ୍ରଵେଯୌ ତଥା ନାଗୌ କମ୍ବଲାଶ୍ଵତରାଵୁଭୌ

ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଷ୍ଣୁ, ଜମଦଗ୍ନି ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; କାଦ୍ରୂର ଦୁଇ ନାଗ—କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚାସ୍ତଥୈଵ ଚ ତିଲୋତ୍ତମାପ୍ସରାଶ୍ଚୈଵ ଦେଵୀ ରଂଭା ମନୋହରା

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗନ୍ଧର୍ବ ସହିତ, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ; ଅପ୍ସରା ତିଲୋତ୍ତମା, ଦେବୀ ରମ୍ଭା ଓ ମନୋହରା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ରଥଜିତ୍ସତ୍ଯଜିଚ୍ଚୈଵ ଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତୌ ବ୍ରହ୍ମୋପେତସ୍ ତଥା ରକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞୋପେତଶ୍ ଚ ଯଃ ସ୍ମୃତଃ

ରଥଜିତ ଓ ସତ୍ୟଜିତ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାୟକ; ଏଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନ୍ୟଜଣ ୟଜ୍ଞୋପେତ ନାମକ ରାକ୍ଷସ।

ଏତେ ଦେଵା ଵସନ୍ତ୍ଯର୍କେ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ କ୍ରମେଣ ତୁ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ହ୍ଯେତେ ଗଣା ଦ୍ଵାଦଶ ସପ୍ତକାଃ

ଏହି ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଦୁଇଁଦୁଇଁଜଣ କରି ଦୁଇ ମାସ କ୍ରମେ ବସନ୍ତି; ଏହା ହେଉଛି ଦ୍ୱାଦଶ ସପ୍ତକ ଗଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅଧିକାରୀ।

ସୂର୍ଯମାପ୍ଯାଯଯନ୍ତ୍ଯେତେ ତେଜସା ତେଜ ଉତ୍ତମମ୍ ଗ୍ରଥିତୈଃ ସ୍ଵୈର୍ଵଚୋଭିସ୍ତୁ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ମୁନଯୋ ରଵିମ୍

ଏମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ ନିଜ ରଚିତ ଶ୍ଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ନୃତ୍ଯଗେଯୈରୁପାସତେ ଗ୍ରାମଣୀଯକ୍ଷଭୂତାନି କୁର୍ଵତେ ଽଭୀଷୁସଂଗ୍ରହମ୍

ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ନାୟକ, ଯକ୍ଷ ଓ ଭୂତମାନେ ଅର୍ପଣ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।

ସର୍ପା ଵହନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯଂ ଯାତୁଧାନା ଅନୁଯାନ୍ତି ଵୈ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ନଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଂ ପରିଵାର୍ଯୋଦଯାଦ୍ରଵିମ୍

ସର୍ପମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାତୁଧାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ବାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ଅସ୍ତମାସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ଏତେଷାମେଵ ଦେଵାନାଂ ଯଥା ତେଜୋ ଯଥା ତପଃ ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାମନ୍ତ୍ରଂ ଯଥାଧର୍ମଂ ଯଥାବଲମ୍

ଏହି ଦେବମାନେ ଯେପରି ତେଜ, ତପ, ଯୋଗ୍ୟତା, ମନ୍ତ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ—

ତଥା ତପତ୍ଯସୌ ସୂର୍ଯସ୍ ତେଷାମିଦ୍ଧସ୍ତୁ ତେଜସା ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ଵସନ୍ତୀହ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଦିଵାକରେ

ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଏହିମାନେ ଏଠାରେ ଦୁଇଁଦୁଇଁଜଣ କରି ପ୍ରତି ଦୁଇ ମାସ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

ଋଷଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପନ୍ନଗାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ ଗ୍ରାମଣ୍ଯଶ୍ ଚ ତଥା ଯକ୍ଷା ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ମୁଖ୍ଯତଃ

ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଅପ୍ସରାମାନେ, ନାୟକ, ଯକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଧାନ ଯାତୁଧାନମାନେ ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି।

ଏତେ ତପନ୍ତି ଵର୍ଷନ୍ତି ଭାନ୍ତି ଵାନ୍ତି ସୃଜନ୍ତି ଚ ଭୂତାନାମଶୁଭଂ କର୍ମ ଵ୍ଯପୋହନ୍ତୀହ କୀର୍ତିତାଃ

ଏମାନେ ତାପ, ବର୍ଷା, ଆଲୋକ, ପବନ ଓ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଏଠି ଜୀବମାନଙ୍କର ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାନଵାନାଂ ଶୁଭଂ ହ୍ଯେତେ ହରନ୍ତି ଚ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ଦୁରିତଂ ସୁପ୍ରଚାରାଣାଂ ଵ୍ଯପୋହନ୍ତି କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଏମାନେ ନେଇନେଇଥାନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଅପମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ହଟାନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଭଲ କାମ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରନ୍ତି।

ଵିମାନେ ଚ ସ୍ଥିତା ଦିଵ୍ଯେ କାମଗେ ଵାତରଂହସି ଏତେ ସହୈଵ ସୂର୍ଯେଣ ଭ୍ରମନ୍ତି ଦିଵସାନୁଗାଃ

ଦିବ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ପବନଚାଳିତ ରଥରେ ବସି, ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଦିନକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଘୁରୁଛନ୍ତି।

ଵର୍ଷନ୍ତଶ୍ ଚ ତପନ୍ତଶ୍ ଚ ହ୍ଲାଦଯନ୍ତଶ୍ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ଗୋପାଯନ୍ତୀହ ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ଦ୍ଯାମନୁକ୍ଷଯାତ୍

ବର୍ଷା କରି, ତାପ ଦେଇ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦ୍ୱର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।